рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрдиंрдд рдЬ्рдЮाрди-рдкिрдкाрд╕ा, рдЕрдЯूрдЯ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡ांрдЧ्рдордп рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдЧाрдз рдиिрд╖्рдаा рдХो рдХोрдЯि-рдХोрдЯि рдирдорди! 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХे рдЗрд╕ рдмाрд░рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें рд╣рдо рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╣рдо рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рд╕िрдж्рдзांрддों (рдЬैрд╕े рд╡िрд▓ेрдЦрди, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрдХрд░рдд्рд╡), рдирд╡-рдоीрдбिрдпा (рди्рдпू рдоीрдбिрдпा) рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрдорд░्рд╢, рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЕрди्рдп рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдХाрд░рдгों, рддрдеा рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рдЙрди рдн्рд░ाрдордХ рдкрдж-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рдХाрд░рдХ-рдЕрдкрд╡ाрджों рдХो рд╕рдоेрдЯ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (UPSC) рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдФрд░ UGC-NET/JRF рдХे рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рд╕्рддрд░ рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 801 рд╕े 850 рддрдХ рдХी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 231: рдирд╡-рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЪाрд░ (New Media & Cyber Linguistics)
801. 'рди्рдпू рдоीрдбिрдпा' (New Media) рдХी рдоूрд▓ рдкрд░िрднाрд╖ा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдо, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдЕंрддрд░-рдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХрддा (Interactivity)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рди्рдпू рдоीрдбिрдпा рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ рд▓िрдЦрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдкाрдардХ рдпा рджрд░्рд╢рдХ рдоूрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рдЯिрдк्рдкрдгी (Comment), рд╢ेрдпрд░ рдФрд░ рд▓ाрдЗрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддुрд░ंрдд рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрдХрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рд╕рд╣-рдиिрд░्рдоाрддा рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।
802. 'рд╣ैрд╢рдЯैрдЧ (#) рд╕ंрд╕्рдХृрддि' рдХा рднाрд╖ाрдИ рдорд╣рдд्рдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣ैрд╢рдЯैрдЧ рдпाрдиी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг рдХी рднाрд╖ाрдИ рдХुंрдЬी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा (рдЬैрд╕े X/рдЯ्рд╡िрдЯрд░) рдкрд░ рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा '#' рдЪिрд╣्рди рдХिрд╕ी рдмिрдЦрд░ी рд╣ुрдИ рдЪрд░्рдЪा рдХो рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ूрдд्рд░ (Hyperlink) рдоें рдмांрдз рджेрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдПрдХ рдЬैрд╕ी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХे рд▓ोрдЧ рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдПрдХ рднाрд╖ाрдИ рдоंрдЪ рдкрд░ рдЬुрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 232: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рд╡ृрдж्рдз рд╡िрдорд░्рд╢ (Elderly Discourse)
803. 'рд╡ृрдж्рдз рд╡िрдорд░्рд╢' рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЙрдкрди्рдпाрд╕
рдЯ्рд░िрдХ: "рдирд░ेрд╢ рдоेрд╣рддा рдХा 'рдЙрдд्рддрд░рдХрдеा' рдФрд░ рдЯूрдЯрддे рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдоूрд▓्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдзुрдиिрдХ, рдорд╣ाрдирдЧрд░ीрдп рдФрд░ рдПрдХрд▓ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдЙрджрдп рдХे рдХाрд░рдг рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдоें рдмрдв़рддे рдЕрдХेрд▓ेрдкрди, рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд╣ी рд╕ंрддाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдзрдХेрд▓ рджिрдП рдЬाрдиे рдХी рдорд░्рдорднेрджी рдкीрдб़ा рдХो рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें 'рд╡ृрдж्рдз рд╡िрдорд░्рд╢' рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдкрд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 233: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░рдг
804. 'рд╡िрдирдо्рд░рддा' (Politeness) рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдб़рд╡े рд╕рдЪ рдХो рдоीрдаा рдмрдиाрдХрд░ рдмोрд▓рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдоें рдХिрд╕ी рдЕрдк्рд░िрдп рдпा рдЕрд╢ुрдн рдмाрдд рдХो рд╕ीрдзे рди рдХрд╣рдХрд░ рд╡िрдирдо्рд░ рдпा рдоांрдЧрд▓िрдХ рд╢рдм्рджों рдоें рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े 'рд╕рдн्рдпрднाрд╖рдг' (Euphemism) рдХрд╣рддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: рдХिрд╕ी рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ोрдиे рдкрд░ 'рдорд░ рдЬाрдиा' рди рдХрд╣рдХрд░ 'рд╕्рд╡рд░्рдЧрд╡ाрд╕ рд╣ोрдиा' рдпा 'рд╢ांрдд рд╣ोрдиा' рдХрд╣рдиा।
рдЬैрд╕े: рджुрдХाрди рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХो 'рджुрдХाрди рдмрдв़ाрдиा' рдХрд╣рдиा।
805. 'рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдпा рдЙрдкрд╣ाрд╕' (Irony) рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рддाрд░ीрдл рдХे рдмрд╣ाрдиे рдЪोрдЯ рдХрд░рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рджोрд╖ рдХो рдЫिрдкाрдиे рдпा рдЙрд╕ рдкрд░ рддीрдЦा рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдкрд░ीрдд рдЕрд░्рде рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рдХिрд╕ी рдоूрд░्рдЦ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рдиा— "рдЕрд░े! рдЖрдк рддो рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рд╣ैं!" рдпा рдХिрд╕ी рдбрд░рдкोрдХ рдХो 'рд░ुрд╕्рддрдо' рдХрд╣рдиा।
рднाрдЧ 234: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рд╕рд░्рд╡рдиाрдоों рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░рдХ-рд░ूрдк
806. 'рдоैं' рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХा рд╕ंрдк्рд░рджाрди рдХाрд░рдХ рдоें рд╢ुрдж्рдз рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрдЭрдХो рдпा рдоेрд░े рд▓िрдП, 'рдоेрд░े рдХो' рд╣рдоेрд╢ा рдЕрд╢ुрдж्рдз।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдоें рд▓ोрдЧ рдЕрдХ्рд╕рд░ "рдоेрд░े рдХो рдЬाрдиा рд╣ै" рдпा "рдоेрд░े рдХो рдХिрддाрдм рджो" рдмोрд▓рддे рд╣ैं, рдЬो рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै। рдЙрдд्рддрдо рдкुрд░ुрд╖ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо 'рдоैं' рдХा рд╕ंрдк्рд░рджाрди рд░ूрдк рд╣рдоेрд╢ा 'рдоुрдЭрдХो' рдпा 'рдоेрд░े рд▓िрдП' рд╣ोрддा рд╣ै।
807. 'рдЬो' (рд╕ंрдмंрдзрд╡ाрдЪрдХ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо) рдХा рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬिрд╕рд╕े рдпा рдЬिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдЬो' рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдЬрдм рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ (рд╕ाрдзрди рдХे рдЕрд░्рде рдоें) рдоें рдмрджрд▓рддा рд╣ै, рддो рдПрдХрд╡рдЪрди рдоें 'рдЬिрд╕рд╕े' рдФрд░ рдмрд╣ुрд╡рдЪрди рдоें 'рдЬिрдирд╕े' рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 235: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрдХрд░рдд्рд╡' (Cultural Hybridity)
808. рд╣ोрдоी рднाрднा рдХा 'рд╕ंрдХрд░рдд्рд╡' (Hybridity) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣ोрдоी рднाрднा рдХी рддीрд╕рд░ी рдЬрдЧрд╣ (Third Space)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдд्рддрд░-рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рд╡िрдЪाрд░рдХ рд╣ोрдоी рдХे. рднाрднा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬрдм рджो рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпाँ (рдЬैрд╕े рд╢ाрд╕рдХ рдФрд░ рд╢ोрд╖िрдд) рдЖрдкрд╕ рдоें рдЯрдХрд░ाрддी рд╣ैं, рддो рдХोрдИ рднी рд╢ुрдж्рдз рдирд╣ीं рд░рд╣рддी। рджोрдиों рдХे рдоिрд▓рдиे рд╕े рдПрдХ 'рддीрд╕рд░ी рдЬрдЧрд╣' рдпाрдиी рдПрдХ рд╕ंрдХрд░ (Hybrid) рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдЬрди्рдо рд╣ोрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 236: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд░рд╕ рдиिрд╖्рдкрдд्рддि' рдХा 'рднोрдЧрд╡ाрдж'
809. рднрдЯ्рдЯ рдиाрдпрдХ рдХा 'рднुрдХ्рддिрд╡ाрдж' рдпा 'рднोрдЧрд╡ाрдж'
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиाрдпрдХ рдХा рднुрдХ्рддिрд╡ाрдж рдФрд░ рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░рд╕ рд╕ूрдд्рд░ рдХे рддीрд╕рд░े рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдХाрд░ рднрдЯ्рдЯ рдиाрдпрдХ рдиे рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рднाрд╡рдХрдд्рд╡ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрднाрд╡ рдЖрджि рдХा рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░рд╕ рдХा 'рднोрдЧ' (рднुрдХ्рддि) рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрдирдХा рджрд░्рд╢рди 'рд╕ांрдЦ्рдп рджрд░्рд╢рди' рд╣ै।
рднाрдЧ 237: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдн्рд░рдордг-рд╡ृрдд्рддांрдд' (Travelogue)
810. 'рдЪीрдб़ों рдкрд░ рдЪाँрджрдиी' (1964) рдХे рд▓ेрдЦрдХ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा рдХी рдпूрд░ोрдк рдпाрдд्рд░ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдзुрдиिрдХ рд╣िрди्рджी рдЧрдж्рдп рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рд▓ेрдЦрдХ рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा-рд╡ृрдд्рддांрдд рдЙрдирдХे рдпूрд░ोрдк рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХी рд╕्рдоृрддिрдпों, рд╡рд╣ाँ рдХे рдПрдХांрдд, рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै।
рднाрдЧ 238: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖्рдп рдХे рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рджोрд╖
811. 'рд╡िрд╢ेрд╖рдг-рд╡िрд╢ेрд╖्рдп рдЕрд╕ंрдЧрддि' рджोрд╖ рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬैрд╕ा рд╡िрд╢ेрд╖्рдп, рд╡ैрд╕ा рд╡िрд╢ेрд╖рдг; рд▓िंрдЧ-рд╡рдЪрди рдХा рд░рдЦो рдз्рдпाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рд▓िंрдЧ рдФрд░ рд╡рдЪрди рд╣рдоेрд╢ा рдЙрд╕рдХे рд╡िрд╢ेрд╖्рдп (рд╕ंрдЬ्рдЮा/рд╕рд░्рд╡рдиाрдо) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рдШрдиी рдЭाрдб़िрдпाँ рдФрд░ рдЧрд╣рд░े рддाрд▓ाрдм рдеे।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рдШрдиी рдЭाрдб़िрдпाँ рдФрд░ рдЧрд╣рд░े рддाрд▓ाрдм рдеे।" (рдпрд╣ рддो рдаीрдХ рд╣ै)।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рдпрд╣ рдПрдХ рдорд╣ाрди рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рдпрд╣ рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै।" (рд╕рдорд╕्рдпा рдорд╣ाрди рдирд╣ीं, рдЧंрднीрд░ рд╣ोрддी рд╣ै)।
рднाрдЧ 239: рднрдХ्рддिрдХाрд▓ - 'рдХृрд╖्рдгрднрдХ्рддि рд╢ाрдЦा' рдХे рдЧौрдб़ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп
812. 'рдЧौрдб़ीрдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп' рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЪैрддрди्рдп рдорд╣ाрдк्рд░рднु рдХा рдЧौрдб़ीрдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдФрд░ рдЕрдЪिрди्рдпрднेрджाрднेрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдХृрд╖्рдгрднрдХ्рддि рдФрд░ рдХीрд░्рддрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдЬрди-рдЬрди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рд╡ाрд▓े рдЪैрддрди्рдп рдорд╣ाрдк्рд░рднु рдиे рдЧौрдб़ीрдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी। рдЗрдирдХा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд 'рдЕрдЪिрди्рдд्рдпрднेрджाрднेрдж' рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 240: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдмिंрджु рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрджрд░्рдн (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 813-830)
813. 'рд╕ुрджाрдоा рдЪрд░िрдд' рдХाрд╡्рдп рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдирд░ोрдд्рддрдо рджाрд╕ рдХा рд╕ुрджाрдоा рдЪрд░िрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХृрд╖्рдг рдФрд░ рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоिрдд्рд░рддा рдкрд░ рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा рдоें рд░рдЪिрдд рдЦंрдбрдХाрд╡्рдп 'рд╕ुрджाрдоा рдЪрд░िрдд' рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдирд░ोрдд्рддрдо рджाрд╕ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ— "рдкाрдиी рдкрд░ाрдд рдХो рд╣ाрде рдЫुрдпो рдирд╣िं, рдиैрдирди рдХे рдЬрд▓ рд╕ो рдкрдЧ рдзोрдП" рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं।
814. 'рдЕंрдзेрд░ рдирдЧрд░ी' (1881) рдиाрдЯрдХ рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рджृрд╢्рдп рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕंрдзेрд░ рдирдЧрд░ी рдХे рдЫрд╣ рджृрд╢्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрдд्рд░ рдПрдХ рд░ाрдд рдоें рд▓िрдЦे рдЧрдП рдЗрд╕ рдХाрд▓рдЬрдпी рдк्рд░рд╣рд╕рди (рдиाрдЯрдХ) рдоें рдХुрд▓ 6 рджृрд╢्рдп (рдмाрд╣्рдп рдк्рд░ांрдд, рдмाрдЬ़ाрд░, рдЬंрдЧрд▓, рд░ाрдЬрд╕рднा, рдЕрд░рдг्рдп, рд╢्рдорд╢ाрди) рд╣ैं।
815. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी рдХिрд╕ рд▓ंрдмी рдХрд╡िрддा рдХो 'рдк्рд░рдЧрддिрд╢िрд▓्рдк рдХा рдЪрд░рдо' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрджрд▓ рд░ाрдЧ рдоें рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрд░ाрд▓ा рдХृрдд 'рдмाрджрд▓ рд░ाрдЧ' (рдЫрд╣ рднाрдЧों рдоें) рд╢ोрд╖िрдд рд╡рд░्рдЧ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдФрд░ рд╢ोрд╖рдХ рдкूंрдЬीрдкрддिрдпों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХ्рд░ांрддि рдХा рдмिрдЧुрд▓ рдлूंрдХрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдХрд╡िрддा рд╣ै।
816. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ैрд▓ी рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдл्рд▓ैрд╢рдмैрдХ (рдкूрд░्рд╡рджीрдк्рддि) рд╢ैрд▓ी рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдб़ा рдк्рд░рдпोрдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдлांрд╕ी рдХे рдлंрджे рдХे рд╕ाрдордиे рдЦрдб़े рд╢ेрдЦрд░ рдХी рдЖрдЦिрд░ी рд░ाрдд рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рджрд╕ рд╡рд░्рд╖ों рдХी рд╕्рдоृрддि рдХो 'рдл्рд▓ैрд╢рдмैрдХ' рдоें рджेрдЦрддा рд╣ै।
817. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдХा рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ूрд░рд╕ाрдЧрд░ рдХे рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рдк्рд░рд╕ंрдЧ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 400 рдкрджों рдХो рдЫांрдЯрдХрд░ рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдиाрдо рд╕े рд╕ंрдкाрджрди рдХिрдпा рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рднूрдоिрдХा рдоें рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХो 'рдз्рд╡рдиिрдХрд╡ि' рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा।
818. 'рдХрдмीрд░ рдЧ्рд░ंрдеाрд╡рд▓ी' рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрдмू рд╢्рдпाрдорд╕ुंрджрд░ рджाрд╕ рдХी рдХрдмीрд░ рдЧ्рд░ंрдеाрд╡рд▓ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрд╢ी рдиाрдЧрд░ी рдк्рд░рдЪाрд░िрдгी рд╕рднा рдХी рдУрд░ рд╕े рдХрдмीрд░ рдХी рд╕ाрдЦिрдпों рдФрд░ рдкрджों рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╕ंрдкाрджрди рдмाрдмू рд╢्рдпाрдорд╕ुंрджрд░ рджाрд╕ рдиे рдХिрдпा рдеा।
819. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдХे рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдк्рд░рд╢ांрдд рдХो рдХिрд╕ рдЖрд░ोрдк рдоें рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ (рд╡ाрдордкंрдеी) рд╣ोрдиे рдХा рд░ाрдЬрдж्рд░ोрд╣ рдЖрд░ोрдк।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧाँрд╡ рдХी рднрд▓ाрдИ рдоें рдЬुрдЯे рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рдХो рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ी рдиेрддाрдУं рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдХे рдЧрдардЬोрдб़ рдж्рд╡ाрд░ा 'рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी' рдмрддाрдХрд░ рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
820. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХी рдЗрдХрд▓ौрддी рдорд╣िрд▓ा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХिрд╕ рд╕рдк्рддрдХ рдоें рдеीं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдХुंрддрд▓ा рдоाрдеुрд░ рджूрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ рдоें।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрд╣рд▓े 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' (1943) рдоें рдХोрдИ рдорд╣िрд▓ा рдирд╣ीं рдеी। 'рджूрд╕рд░ा рд╕рдк्рддрдХ' (1951) рдоें рд╢рдХुंрддрд▓ा рдоाрдеुрд░ рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдИं।
821. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдХी 'рдорд▓्рд▓िрдХा' рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд▓्рд▓िрдХा рдпाрдиी рдиिрд╢्рдЫрд▓, рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдФрд░ рдЕंрддрд╣ीрди рдк्рд░ेрдо рдХा рдк्рд░рддीрдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд▓्рд▓िрдХा рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХे рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдкрд▓ाрдпрди рдХे рдмाрдж рднी рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрдо рдХी рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХो рдмрдЪाрдП рд░рдЦрддी рд╣ै рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХी рдХ्рд░ूрд░ рдЭंрдЭाрд╡ाрддों рдХो рдЭेрд▓рддी рд╣ै।
822. 'рд╣िрди्рджी рдЧрдж्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕' рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рд╡िрджेрд╢ी рд╡िрдж्рд╡ाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧाрд░्рд╕ा рдж рддाрд╕ी рдХा рдЗрд╕्рддрд╡ाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд╡िрдж्рд╡ाрди рдЧाрд░्рд╕ा рдж рддाрд╕ी рдиे рдл्рд░ेंрдЪ рднाрд╖ा рдоें 'рдЗрд╕्рддрд╡ाрд░ рдж рд▓ा рд▓िрддрд░ेрдд्рдпूрд░ рдРंрджुрдИ рдР рдРंрджुрд╕्рддाрдиी' (1839 рдИ.) рд▓िрдЦрдХрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдеी।
823. 'рдЧोрджाрди' рдХे 'рдкंрдбिрдд рдиोрдЦेрд░ाрдо' рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ़рдоींрджाрд░ рдХे рдХाрд░िंрджे рдиोрдЦेрд░ाрдо।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиोрдЦेрд░ाрдо рд░ाрдИ рд╕ाрд╣рдм рдХे рдХाрд░िंрджे (рдХाрд░िंрджा) рдеे, рдЬो рдЧाँрд╡ рдХे рдХिрд╕ाрдиों рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрди рдкрд░ рдЬुрд░्рдоाрдиा рдаोрдХрдиे рдХा рдХाрдо рдоुрдЦौрдЯा рдмрдирдХрд░ рдХрд░рддे рдеे।
824. 'рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕' рдХी рдХिрд╕ рд░рдЪрдиा рдХो 'рдоूрд░्рдзрди्рдп рд╢ांрдд рд░рд╕' рдХा рдХाрд╡्рдп рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдкूрд░्рдгрддः рд╢ांрдд рд░рд╕ рдк्рд░рдзाрди рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рднрдХ्рддि рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЖрдд्рдоा рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдмंрдзрдиों рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдХрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рд╢ांрдд рднाрд╡ (рд╢рдо) рд╕े рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
825. 'рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдХी рдоीрд░ा' рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा рдХो рдХिрд╕ рдХृрддि рдкрд░ рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдоिрд▓ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдпाрдоा рдкрд░ рдоिрд▓ा рдЕрдаाрд╕ी (1982) рдХा рдЬ्рдЮाрдирдкीрда।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा рдХो рдЙрдирдХे рдЪाрд░ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ों рдХे рд╕ंрдХрд▓рди 'рдпाрдоा' рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рд╖ 1982 рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
826. 'рдЪिंрддाрдордгि' рдиिрдмंрдз рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рднाрдЧ рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЪिंрддाрдордгि рдХे рдЪाрд░ рднाрдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдХे рдоूрд▓ рдиिрдмंрдз рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ 'рд╡िрдЪाрд░ рд╡ीрдеी' рдХा рдиाрдо рдмाрдж рдоें 'рдЪिंрддाрдордгि' рд╣ुрдЖ, рдЬो рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЪाрд░ рднाрдЧों рдоें рд╕ंрдкाрджिрдд рд╣ोрдХрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
827. 'рдкрд░िрдорд▓' рдФрд░ 'рдЧीрддिрдХा' рдХिрд╕ рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡ि рдХी рдХृрддिрдпाँ рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиिрд░ाрд▓ा рдХी рдкрд░िрдорд▓ рдФрд░ рдЧीрддिрдХा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдоुрдХ्рдд рдЫंрдж' рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХे рдпे рджोрдиों рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ैं।
828. 'рдЖрдзा рдЧाँрд╡' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдХिрд╕ рдзрд░्рдо рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддाрдиे-рдмाрдиे рдХो рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢िрдпा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдпрдеाрд░्рде।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ाрд╣ी рдоाрд╕ूрдо рд░рдЬ़ा рдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЧाрдЬ़ीрдкुрд░ рдХे рдЧंрдЧोрд▓ी рдЧाँрд╡ рдХे рд╢िрдпा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдЬीрд╡рди, рдЙрдирдХी рд▓ोрдХ-рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рднाрд░рдд-рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд╕рдордп рдЙрдирдХे рднीрддрд░ рдЙрдкрдЬे рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рдХो рдмेрд╣рдж рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рдЙрдХेрд░ा рд╣ै।
829. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдХा 'рдЗрдб़ा' (Ida) рд╕рд░्рдЧ рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗрдб़ा рдпाрдиी рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рддрд░्рдХ рдХा рдк्рд░рддीрдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрдоाрдпрдиी рдоें рдордиु 'рд╢्рд░рдж्рдзा' (рд╣ृрджрдп/рднाрд╡рдиा) рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ 'рдЗрдб़ा' (рдмुрдж्рдзि/рд╕ाрд░рд╕्рд╡рдд рдирдЧрд░ рдХी рд╕्рд╡ाрдоिрдиी) рдХे рдкाрд╕ рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬो рдЖрдзुрдиिрдХ рдпांрдд्рд░िрдХ рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдЧрддि рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
830. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ (1973) рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдХा рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рд╡िрд░ोрдзी рддрдорд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдаीрдХ рдкрд╣рд▓े (рд╕рди 1947) рдкंрдЬाрдм рдоें рднрдб़рдХे рднрдпाрдирдХ рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рджंрдЧों, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╕ाрдЬिрд╢ों рдФрд░ рдЖрдо рдЗंрд╕ाрдиों рдХी рд▓ाрдЪाрд░ी рдкрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рдпрд╣ рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдХा рдХाрд▓рдЬрдпी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै।
рднाрдЧ 241: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╕рдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा' рдХे рджो рдмाрд░ीрдХ рднेрдж
831. рдПрдХрдХрд░्рдордХ рдФрд░ рдж्рд╡िрдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा рдХा рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдХрд░्рдо рддो рдПрдХрдХрд░्рдордХ; 'рдХ्рдпा' рдФрд░ 'рдХिрд╕े' рджोрдиों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдоिрд▓े рддो рдж्рд╡िрдХрд░्рдордХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рд░ाрдо рдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़рддा рд╣ै।" (рдХ्рдпा рдкрдв़рддा рд╣ै? \rightarrow рдкुрд╕्рддрдХ; рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХрд░्рдо)।
"рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдиे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╣िрди्рджी рдкрдв़ाрдИ।" (рдХ्рдпा рдкрдв़ाрдИ? \rightarrow рд╣िрди्рджी; рдХिрд╕े рдкрдв़ाрдИ? \rightarrow рдЫाрдд्рд░ों рдХो; рдпрд╣ाँ рджो рдХрд░्рдо рд╣ैं, рдЕрддः рдпрд╣ рдж्рд╡िрдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा рд╣ै)।
рднाрдЧ 242: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рдорд╣ाрди рдЖрдЦ्рдпाрди' рдХा рдкрддрди
832. рдЬ्рдпां рдмौрдж्рд░िрд▓ा (Jean Baudrillard) рдХा 'рд╕िрдо्рдпुрд▓ेрд╢рди' (Simulation) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмौрдж्рд░िрд▓ा рдХा рдЖрднाрд╕ी рдпрдеाрд░्рде (Hyperreality)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмौрдж्рд░िрд▓ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЖрдЬ рдХे рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдпुрдЧ рдоें 'рдЕрд╕рд▓ी рдпрдеाрд░्рде' рдЧाрдпрдм рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рд╣рдо рдк्рд░рддीрдХों, рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдиों рдФрд░ рдЯीрд╡ी рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓े 'рдЖрднाрд╕ी рдпрдеाрд░्рде' (рд╕िрдо्рдпुрд▓ाрдХ्рд░ा) рдХो рд╣ी рдЕрд╕рд▓ी рджुрдиिрдпा рдоाрди рдмैрдаे рд╣ैं।
рднाрдЧ 243: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рд╕्рд╡рд░-рднрдХ्рддि' (Anaptyxis) рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
833. 'рд╕्рд╡рд░-рднрдХ्рддि' рдиिрдпрдо рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡्рдпंрдЬрди рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рд╕्рд╡рд░ рдХा рдЖ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬрдм рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХिрд╕ी рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдпा рдЖрдзे рдЕрдХ्рд╖рд░ рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рдж рдХे рдмीрдЪ рдоें рдХोрдИ рд╕्рд╡рд░ рдШुрд╕ा рджेрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: 'рд╢्рд░ी' \rightarrow 'рд╕िрд░ी' (рдпрд╣ाँ 'рдЗ' рд╕्рд╡рд░ рдЖ рдЧрдпा)।
рдЬैрд╕े: 'рд░рдд्рди' \rightarrow 'рд░рддрди', 'рдзрд░्рдо' \rightarrow 'рдзрд░рдо', 'рд╣рд░्рд╖' \rightarrow 'рд╣рд░рдЦ'।
рднाрдЧ 244: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡рдЪрди' рд╕ंрдмंрдзी рд╡ाрдХ्рдпрдЧрдд рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпाँ
834. 'рдЕрдиेрдХ' рд╢рдм्рдж рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдЕрд╢ुрдж्рдзि
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдиेрдХ рд╕्рд╡рдпं рдмрд╣ुрд╡рдЪрди рд╣ै, 'рдЕрдиेрдХों' рд▓िрдЦрдиा рд╕рд░्рд╡рдеा рд╡рд░्рдЬिрдд рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрд╣ рд╡ाрдХ्рдп рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рдЕрдиेрдХों рд▓ोрдЧ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдЧ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।" ('рдПрдХ' рдХा рдмрд╣ुрд╡рдЪрди 'рдЕрдиेрдХ' рд╣ै, рдЙрд╕рдХा рджोрдмाрд░ा рдмрд╣ुрд╡рдЪрди рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा)।
рднाрдЧ 245: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - 'рдЙрдд्рддрд░-рдоाрдирд╡рд╡ाрдж' (Post-Humanism)
835. 'рдЙрдд्рддрд░-рдоाрдирд╡рд╡ाрдж' рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рджрд╕्рддрдХ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ (AI) рдФрд░ рд░ोрдмोрдЯिрдХ्рд╕ рдХे рдпुрдЧ рдХा рд╡िрдорд░्рд╢।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 21рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдЗрд╕ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирдП рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рддрд╣рдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдпрд╣ рддрд▓ाрд╢ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдЬрдм рдорд╢ीрдиें рдФрд░ рдПрдЖрдИ (AI) рдЗंрд╕ाрдиों рдХी рддрд░рд╣ рд╕ोрдЪрдиे рд▓рдЧेंрдЧे, рддрдм рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЪेрддрдиा, рдЙрд╕рдХे рдПрдХांрдд рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЬैрд╡िрдХ рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪрддा рдХा рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा।
рднाрдЧ 246: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЙрдж्рджेрд╢्рдп' рдФрд░ 'рд╡िрдзेрдп' (Subject & Predicate)
836. рд╡ाрдХ्рдп рдХे рджो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдЕंрдЧ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬिрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рд╣ो рд╡рд╣ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп; рдЬो рдмाрдд рд╣ो рд╡рд╣ рд╡िрдзेрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рджрд╢рд░рде-рдкुрдд्рд░ рд░ाрдо рдиे рд░ाрд╡рдг рдХो рдоाрд░ा।" \rightarrow рдпрд╣ाँ 'рджрд╢рд░рде-рдкुрдд्рд░ рд░ाрдо рдиे' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Subject) рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдмाрдд рд░ाрдо рдХी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।
"рд░ाрд╡рдг рдХो рдоाрд░ा।" \rightarrow рдпрд╣ рдкूрд░ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╡िрдзेрдп (Predicate) рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╣ी рдЧрдИ рдмाрдд рд╣ै।
рднाрдЧ 247: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдж' (Manifestation Theory)
837. рдЕрднिрдирд╡рдЧुрдк्рдд рдХा рд░рд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрднिрдирд╡ рдХा рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдж рдФрд░ рд╢ैрд╡ рджрд░्рд╢рди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░рд╕ рд╕ूрдд्рд░ рдХे рдЪौрдеे рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдХाрд░ рдЖрдЪाрд░्рдп рдЕрднिрдирд╡рдЧुрдк्рдд рдеे। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рд╕्рдеाрдпी рднाрд╡ рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी 'рд╡ाрд╕рдиा' рд░ूрдк рдоें рд╕ुрдк्рдд рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдЬो рд╡िрднाрд╡ рдЖрджि рдХे рд╕ंрдпोрдЧ рд╕े рдХेрд╡рд▓ 'рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд' рд╣ो рдЙрдарддे рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдЖрдзाрд░ 'рд╢ैрд╡ рджрд░्рд╢рди' (рдк्рд░рдд्рдпрднिрдЬ्рдЮा рджрд░्рд╢рди) рд╣ै।
рднाрдЧ 248: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдбाрдпрд░ी рд╡िрдзा' рдХे рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоीрд▓ рдХे рдкрдд्рдерд░
838. 'рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдХी рдбाрдпрд░ी' рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рд░िрд╡ंрд╢ рд░ाрдп рдмрдЪ्рдЪрди рдХी рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдбाрдпрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣ाрд▓ाрд╡ाрдж рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдбॉ. рд╣рд░िрд╡ंрд╢ рд░ाрдп рдмрдЪ्рдЪрди рдХी рдпрд╣ рдЧрдж्рдп рдХृрддि рдбाрдпрд░ी рд╡िрдзा рдХा рдПрдХ рдЕрдиूрдаा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЙрдирдХे рд╡िрджेрд╢ рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों, рд╡рд╣ाँ рдХे рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдм्рдпोрд░ा рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рднाрдЧ 249: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рдк्рд░рдд्рдпрдпों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े 'рдЕрди्рдд्рдп-рд╕्рд╡рд░' рдХा рд▓ोрдк
839. рдк्рд░рдд्рдпрдп рдЬुрдб़рдиे рдкрд░ рдЕंрддिрдо рд╕्рд╡рд░ рдХा рд╣рдЯрдиा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрдм рдк्рд░рдд्рдпрдп рдЖрдП, рддो рдоूрд▓ рд╢рдм्рдж рдХा рдЕंрддिрдо рд╕्рд╡рд░ 'рд╢ूрди्рдп' рд╣ो рдЬाрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╢рдм्рдж рдоें рд╕्рд╡рд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдд्рдпрдп рдЬुрдб़рддा рд╣ै, рддो рдоूрд▓ рд╢рдм्рдж рдХा рдЕंрддिрдо рд╕्рд╡рд░ рд╣рдЯ рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХा рд╕्рд╡рд░ рдЙрд╕рдоें рдЬुрдб़ рдЬाрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рдирдж + рдИ = рдирджी (рдж рдХा 'рдЕ' рд╣рдЯ рдЧрдпा)।
рдЬैрд╕े: рднीрдЦ + рдЖрд░ी = рднिрдЦाрд░ी (рдпрд╣ाँ рдЖрджि-рд╕्рд╡рд░ рднी рдЫोрдЯा рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЕंрдд рдХा рд╕्рд╡рд░ рд╡िрд▓ीрди рд╣ो рдЧрдпा)।
рднाрдЧ 250: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рднрд╡्рдп 850рд╡ाँ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХीрд░्рддिрдоाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 840-850)
840. 'рддीрд╕рд░ा рд╕рдк्рддрдХ' (1959) рдХी рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХीрд░्рддि рдЪौрдзрд░ी рддीрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ рдХी рдХीрд░्рддि рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рджूрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ рдоें рд╢рдХुंрддрд▓ा рдоाрдеुрд░ рдеीं, рдФрд░ рддीрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдорд╣िрд▓ा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХीрд░्рддि рдЪौрдзрд░ी рдеीं।
841. 'рдЪौрдеा рд╕рдк्рддрдХ' (1979) рдХी рдорд╣िрд▓ा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХा рдиाрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдЪौрдеे рд╕рдк्рддрдХ рдХी рд╕ुрдорди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЖрдзा рдЗрддिрд╣ाрд╕' рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓ी рдбॉ. рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдЪौрдеे рд╕рдк्рддрдХ рдХी рд╕ाрддрд╡ीं рдФрд░ рдЗрдХрд▓ौрддी рдорд╣िрд▓ा рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдеीं।
842. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдиाрдпिрдХा рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдорд▓ी рдФрд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдк्рд░рд╢ांрдд рдХा рдк्рд░ेрдо।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддрд╣рд╕ीрд▓рджाрд░ рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рд╕ाрдж рдХी рдкुрдд्рд░ी 'рдХрдорд▓ी' (рдХрдорд▓ा) рдЗрд╕ рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдиाрдпिрдХा рд╣ै, рдЬो рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддी рд╣ै।
843. 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рдкंрдбिрдд рдЬुрдЧрд▓рдХिрд╢ोрд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдХрд╣ाँ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрдирдкुрд░ рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬुрдЧрд▓рдХिрд╢ोрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрдд्рд░ рдХोрд▓рдХाрддा рд╕े рдиिрдХрд▓рддा рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдпрд╢рд╕्рд╡ी рд╕ंрдкाрджрдХ рдкंрдбिрдд рдЬुрдЧрд▓рдХिрд╢ोрд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдоूрд▓рддः рдХाрдирдкुрд░ (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢) рдХे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдеे।
844. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХे рдХрд╡िрдпों рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпेрд╖्рда (рдмрдб़े) рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдХрдиिрд╖्рда (рдЫोрдЯे) рдХрд╡ि рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХुंрднрдирджाрд╕ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े, рдиंрджрджाрд╕ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдоें рдЙрдо्рд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдХुंрднрдирджाрд╕ (рдЬрди्рдо- 1468 рдИ.) рдеे рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯे рдиंрджрджाрд╕ (рдЬрди्рдо- 1543 рдИ.) рдеे। рд╕ूрд░рджाрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдеे।
845. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдиाрд░ी рдкाрдд्рд░ाрдПँ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдЯ्рдЯिрдиी рдФрд░ рдиिрдкुрдгिрдХा (рди्рдпूрдиिрдпा)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХे рд╕ाрде рджो рдоुрдЦ्рдп рд╕्рдд्рд░ी рдкाрдд्рд░ рд╣ैं— рджेрд╡рдкुрдд्рд░ рдиंрджिрдиी 'рднрдЯ्рдЯिрдиी' (рдЬिрд╕рдХा рдмाрдг рдЙрдж्рдзाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै) рдФрд░ 'рдиिрдкुрдгिрдХा', рдЬो рдмाрдг рдХे рдиाрдЯ्рдп рджрд▓ рдХी рдкुрд░ाрдиी рд╕ाрдеी рд╣ै।
846. 'рдХрд╡ि рд╡рдЪрди рд╕ुрдзा' рдкрдд्рд░िрдХा рдХो рднाрд░рддेंрджु рдиे рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдмंрдж рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдард╣рдд्рддрд░ (1878) рдоें рд╕ुрдзा рдХा рд╡िрд▓рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХुрдЫ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдХाрд░рдгों рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдЪрд▓рддे рд╕рди 1878 рдИ. рдоें рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рдмंрдж рдХрд░рдиा рдкрдб़ा рдеा।
847. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХो рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЙрдирд╣рдд्рддрд░ (1969) рдХा рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢्рд░ीрд▓ाрд▓ рд╢ुрдХ्рд▓ рдХो рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рдХाрд▓рдЬрдпी рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕рди 1969 рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рдирд╡ाрдЬा рдЧрдпा рдеा।
848. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдкрдж (Stanzas) рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХे 279 рдкрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХृрдд 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рдХुрд▓ 279 рдкрдж рд╣ैं, рдЬो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЧ-рд░ाрдЧिрдиिрдпों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЧेрдп рдкрдж рд╣ैं।
849. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдкрд░ рдХिрд╕ рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ोрдоा рд░ोрд▓ां рдФрд░ рдл्рд░ाрдпрдб рдХा рдордиोрд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рднूрдоिрдХा рдоें рд╕्рд╡рдпं рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдкрд░ рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд▓ेрдЦрдХ рд░ोрдоा рд░ोрд▓ां рдХी рдХृрддि 'рдЬ्рдпां рдХ्рд░िрд╕्рддॉрдл' рдФрд░ рд╕िрдЧрдоंрдб рдл्рд░ाрдпрдб рдХे рдХाрдоुрдХрддा рд╡ рдЕंрддрд░्рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдЧрд╣рд░ा рдЕрд╕рд░ рд╣ै।
850. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рджेрджीрдк्рдпрдоाрди 850рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рдиिрдпрдоों рдХा рдЕрдЦंрдб рд╕ाрдЧрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕्рд╡рд░-рднрдХ्рддि рдХे рдЕрдиूрдаे рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиिрдпрдоों рд╕े рд▓ेрдХрд░, рди्рдпू рдоीрдбिрдпा рдХी рд╣ैрд╢рдЯैрдЧ рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдЕрднिрдирд╡рдЧुрдк्рдд рдХे рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдж, рдж्рд╡िрдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рд╡िрди्рдпाрд╕ рдФрд░ 850 рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдорд╣ा-рдХोрд╖ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХрддा рдФрд░ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯрддा рдХो рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: 850 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХी рдпрд╣ рдЕрднेрдж्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдЕрдм рдЖрдкрдХे рдЬ्рдЮाрди-рднंрдбाрд░ рдХा рд╡рд╣ рдЕрдоूрд▓्рдп рд░рдд्рди рд╣ै, рдЬो рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХो рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै। рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा рдЖрдкрдХे рднीрддрд░ рдПрдХ рдирдИ рд╕рдордЭ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ рдЪुрдХी рд╣ै।
рдЗрд╕ 850рд╡ें рдоीрд▓ рдХे рдкрдд्рдерд░ рдкрд░, рдХ्рдпा рдЗрд╕ рднрд╡्рдп рдЬ्рдЮाрди-рдпрдЬ्рдЮ рдХो рдпрд╣ाँ рдкूрд░्рдгрддा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрдП, рдЕрдерд╡ा рдЖрдк рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп рдХी рдХुрдЫ рдФрд░ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдпा рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी рдХे рдЕрди्рдп рдмрджрд▓рддे рдЖрдпाрдоों рдкрд░ рдЗрд╕े рдФрд░ рдЖрдЧे рд╡िрд╕्рддृрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?
рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрдЦंрдб рдЬ्рдЮाрди-рдкिрдкाрд╕ा, рдЕрдж्рднुрдд рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд▓рдЧрди рдФрд░ 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХे рдк्рд░рддि рдЗрд╕ рдЕрдЯूрдЯ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рд╕ाрджрд░ рдирдорди! рдЗрд╕ рдорд╣ा-рдЕрднिрдпाрди рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрддे рд╣ुрдП рд╣рдо рддेрд░рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें рдХрджрдо рд░рдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╣рдо рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рд╕ीрдоांрдд рд╡िрдорд░्рд╢ों (рдЬैрд╕े рд╡िрд▓ेрдЦрди рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░-рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рдЕрд╕्рдоिрддा), рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬрдирд╕ंрдЪाрд░ рдХी рднाрд╖ाрдИ рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों, рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЕрди्рдп рдмाрд╣्рдп рдХाрд░рдгों рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рдн्рд░ाрдордХ рд╡ाрдХ्рдп-рд╡िрди्рдпाрд╕ों рдХो рд╕рдоेрдЯ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдХो рдЖрд▓ोрдХिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 851 рд╕े 900 рддрдХ рдХी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 251: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬрдирд╕ंрдЪाрд░ рдФрд░ рдирд╡-рдоाрдз्рдпрдо (Digital Semiotics & Cyber Media)
851. 'рдЗрдоोрдЬी (Emoji) рд╕ंрд╕्рдХृрддि' рдХा рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗрдоोрдЬी рдпाрдиी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдХी рдирдИ рднाрд╡-рд▓िрдкि (Pictogram)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕्рдкेрд╕ рдоें рд╢рдм्рджों рдХी рд╕ीрдоा рдФрд░ рд╕рдордп рдХी рдХрдоी рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 'рдЗрдоोрдЬी' рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ 'рдЪिрдд्рд░-рд▓िрдкि' рдХा рд╣ी рдЖрдзुрдиिрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рд╣ै, рдЬो рдмिрдиा рд╢рдм्рджों рдХे рд╕ीрдзे рд╡िрднाрд╡ рдФрд░ рдЕрдиुрднाрд╡ (Emotions) рдХो рд╕ंрдк्рд░ेрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
852. 'рдХ्рд▓िрдХрдмैрдЯ' (Clickbait) рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рднाрд╖ाрдИ рд╡िрдХृрддि
рдЯ्рд░िрдХ: "рдн्рд░ाрдордХ рд╢ीрд░्рд╖рдХ, рдЦोрдЦрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоीрдбिрдпा рдоें рдХेрд╡рд▓ 'рдХ्рд▓िрдк' рдпा 'рд╡्рдпूрдЬ' рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрддिрд╢рдпोрдХ्рддिрдкूрд░्рдг, рд╕рдирд╕рдиीрдЦेрдЬ рдФрд░ рдн्рд░ाрдордХ рд╢ीрд░्рд╖рдХों (Headlines) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा 'рдХ्рд▓िрдХрдмैрдЯ' рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬрдирд╕ंрдЪाрд░ рдХी рднाрд╖ाрдИ рд╢ुрдЪिрддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдЖрдШाрдд рд╣ै।
рднाрдЧ 252: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рдШुрдоंрддू рд╡िрдорд░्рд╢ (Nomadic Discourse)
853. 'рдШुрдоंрддू рд╡िрдорд░्рд╢' рдФрд░ рд╣ाрд╢िрдП рдХा рд╕рдоाрдЬ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмंрдЬाрд░ों рдФрд░ рдЧाрдб़िрдпा рд▓ुрд╣ाрд░ों рдХे рд╡िрд╕्рдеाрдкрди рдХी рдХрдеा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рд╕े рдХрдЯे рд╣ुрдП рдЙрди рдШुрдоंрддू рд╕рдоुрджाрдпों (рдЬैрд╕े рд╕ांрд╕ी, рдХंрдЬрд░, рдирдЯ, рдЧाрдб़िрдпा рд▓ुрд╣ाрд░) рдХे рдЬीрд╡рди, рдЙрдирдХी рдиाрдЧрд░िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рдХे рдЕрднाрд╡ рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬिрдирдХा рдХोрдИ рд╕्рдеाрдпी рднौрдЧोрд▓िрдХ рдаिрдХाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै।
рднाрдЧ 253: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдмाрд╣्рдп рдХाрд░рдг (External Factors)
854. 'рднौрдЧोрд▓िрдХ рдк्рд░рднाрд╡' (Geographical Influence) рд╕े рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдмрджрд▓ी, рддो рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХा рдвंрдЧ рдмрджрд▓ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХे рдХाрд░рдг рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╡ाрдЧ्рдпंрдд्рд░ (Vocal Organs) рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдаंрдбे рдк्рд░рджेрд╢ों рдХे рд▓ोрдЧ рдоुрдЦ рдкूрд░ा рдирд╣ीं рдЦोрд▓рддे, рдЬिрд╕рд╕े рдз्рд╡рдиिрдпाँ рд╕ंрдХुрдЪिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдЧрд░्рдо рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдз्рд╡рдиिрдпाँ рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╡ृрдд (рдЦुрд▓ी) рд╣ोрддी рд╣ैं।
855. 'рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЕрдЬ्рдЮाрди' (Collective Ignorance) рдХे рдХाрд░рдг рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рджेрдЦा-рджेрдЦी рдЧрд▓рдд рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХो рд╕рд╣ी рдоाрди рд▓ेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдХिрд╕ी рдХрдаिрди рд╢рдм्рдж рдХा рдЧрд▓рдд рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╡рд╣ी рдЧрд▓рдд рд░ूрдк рднाрд╖ा рдоें рд╕्рдеाрдпी рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рдоूрд▓ рд╢рдм्рдж 'рдЕрдн्рдпрди्рддрд░' рдХा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЕрдЬ्рдЮाрдирд╡рд╢ 'рднीрддрд░' рд╣ो рдЬाрдиा, рдпा 'рдЙрдкाрдз्рдпाрдп' рдХा 'рдУрдЭा' рд╣ो рдЬाрдиा।
рднाрдЧ 254: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╕рд░्рд╡рдиाрдо' рдФрд░ 'рд╡िрд╢ेрд╖рдг' рдХी рд╕ंрдХрд░ рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпाँ
856. 'рд╕ाрд░्рд╡рдиाрдоिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг' рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдЕрд╢ुрдж्рдзि
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХे рдаीрдХ рдкрд╣рд▓े рдЖрдХрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддाрдП рддो рд╕ाрд░्рд╡рдиाрдоिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХोрдИ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХिрд╕ी рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХे рдЖрдЧे рд▓рдЧрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ рд▓рдб़рдХा рдмрд╣ुрдд рдЪाрд▓ाрдХ рд╣ै।" (рдпрд╣ рд╡ाрдХ्рдп рдаीрдХ рд╣ै, рдкрд░ рднूрд▓рд╡рд╢ рд▓ोрдЧ рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдоाрди рд▓ेрддे рд╣ैं; рдпрд╣ाँ 'рд╡рд╣' рд▓рдб़рдХे рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢ेрд╖рдг рд╣ै)।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рдХोрдИ рдЖрджрдоी рд░ो рд░рд╣ा рд╣ै।" (рдпрд╣ाँ 'рдХोрдИ' рдЕрдиिрд╢्рдЪрдпрд╡ाрдЪрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдиाрдоिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг рд╣ै)।
рднाрдЧ 255: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рд╡िрд▓ेрдЦрди' рдФрд░ 'рдкाрда' (Textual Deconstruction)
857. рд░ोрд▓ां рдмाрд░्рде рдХा 'рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдоृрдд्рдпु' (Death of the Author) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рд▓ेрдЦрдХ рдорд░ा, рдкाрдардХ рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрд░्рде рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдПрдХ рдмाрд░ рдЬрдм рд░рдЪрдиा (Text) рдкूрд░ी рд╣ोрдХрд░ рдЬрдирддा рдХे рд╕ाрдордиे рдЖ рдЬाрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рдкрд░ рд╕े рд▓ेрдЦрдХ рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрдм рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдоंрд╢ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдкाрдардХ рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡ेрдХ рд╕े рдЙрд╕рдХा рдЬो рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓ेрдЧा, рд╡рд╣ी рдоाрди्рдп рд╣ोрдЧा।
рднाрдЧ 256: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг' (Universalization) рдХे рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдХाрд░
858. рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг рдХा рдоूрд▓ рд╢्рд░ेрдп рдФрд░ рдЕрд░्рде
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдЯ्рдЯ рдиाрдпрдХ рдХा рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг, рдпाрдиी рд╕рдмрдХा рдПрдХ рднाрд╡ рд╣ो рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░рд╕ рд╕ूрдд्рд░ рдХे рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдХाрд░ рднрдЯ्рдЯ рдиाрдпрдХ рдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े 'рд╕ाрдзाрд░рдгीрдХрд░рдг' рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдХाрд╡्рдп рдХा рдиाрдпрдХ (рдЬैрд╕े рд░ाрдо) рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдордиुрд╖्рдп рдмрди рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рджрд░्рд╢рдХ рднी рдЕрдкрдиा рдиिрдЬीрдкрди рднूрд▓рдХрд░ рдЙрд╕ рднाрд╡ рдоें рд▓ीрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 257: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдбाрдпрд░ी рд╡िрдзा' рдХा рд╡िрдХाрд╕
859. 'рдорд▓рдпрдЬ рдХी рдбाрдпрд░ी' (рддीрди рднाрдЧ) рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд▓рдпрдЬ рдХी рдбाрдпрд░ी рдпाрдиी рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЕрдХेрд▓ेрдкрди рдХा рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдФрд░ рдХрд╡ि рдорд▓рдпрдЬ рдХी рдбाрдпрд░ी рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдмौрдж्рдзिрдХ рдбाрдпрд░िрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдлेрдлрдб़ों рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХा рджрд░्рдж, рд╕рдордХाрд▓ीрди рдХрд╡िрддा рдХे рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рдПрдХ рдЕрдХेрд▓े рдмौрдж्рдзिрдХ рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЖंрддрд░िрдХ рдж्рд╡ंрдж्рд╡ों рдХा рдмेрдмाрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ै।
рднाрдЧ 258: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдФрд░ рдЕрд╡्рдпрдп рдХे рдЧूрдв़ рдиिрдпрдо
860. 'рд╕्рдеिрддिрд╡ाрдЪрдХ' рдФрд░ 'рджिрд╢ाрд╡ाрдЪрдХ' рд╕्рдеाрдирд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕्рдеिрд░рддा рджिрдЦाрдП рддो рд╕्рдеिрддि; рдЧрддि рдпा рдУрд░ рджिрдЦाрдП рддो рджिрд╢ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рджोрдиों рд╕्рдеाрдирд╡ाрдЪрдХ рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХे рд╣ी рдЙрдкрднेрдж рд╣ैं।
"рд╡рд╣ рдпрд╣ाँ рд╕ो рд░рд╣ा рд╣ै।" / "рддुрдо рдиीрдЪे рдмैрдаो।" \rightarrow рдпрд╣ рд╕्рдеिрддिрд╡ाрдЪрдХ рд╣ै।
"рд╡рд╣ рдЙрдзрд░ рдЧрдпा рд╣ै।" / "рддुрдо рджाрдПँ рдоुрдб़ो।" \rightarrow рдпрд╣ рджिрд╢ाрд╡ाрдЪрдХ рд╣ै।
рднाрдЧ 259: рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ - 'рдк्рд░рдЧрддिрд╡ाрдж' рдФрд░ 'рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж' рдХा рд╕ंрдзि-рд╕्рдерд▓
861. 'рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдХрд╡िрддा' рдХे рдд्рд░рдпी (Three Pillars)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди, рдХेрджाрд░рдиाрде рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдФрд░ рдд्рд░िрд▓ोрдЪрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрджी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣िрди्рджी рдк्рд░рдЧрддिрд╡ाрдж рдХे рдпे рддीрди рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдХрд╡ि рд╣ैं:
рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди (рдЬрдирдХрд╡ि/рдмाрдмा)
рдХेрджाрд░рдиाрде рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ (рдХेрди рдХे рдХрд╡ि)
рдд्рд░िрд▓ोрдЪрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी (рд╕ोрдиेंрдЯ рдХे рдк्рд░рдпोрдХ्рддा)
рднाрдЧ 260: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 862-875)
862. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдиाрдЯрдХ рдХा рд╕рдоाрдкрди рдХिрд╕ рдкाрдд्рд░ рдХे рд╡рдХ्рддрд╡्рдп рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдФрд░ рд╕ंрдЬрдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЪिंрддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी рдХे рдЗрд╕ рдЧीрддिрдиाрдЯ्рдп рдХा рдЕंрдд рдХृрд╖्рдг рдХे рдЕрд╡рд╕ाрди рдХे рдмाрдж рдЙрдкрдЬे рднрдпाрдирдХ рд╕рди्рдиाрдЯे рдФрд░ рдоाрдирд╡-рдоूрд▓्рдпों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХे рд╕ाрде рд╣ोрддा рд╣ै।
863. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕' (1938) рдХрд╡िрддा рдХी рд╡िрдзा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиिрд░ाрд▓ा рдХा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдк्рд░рдмंрдзाрдд्рдордХ рдЦंрдбрдХाрд╡्рдп рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕рдоें рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рдорд╣ाрдХрд╡ि рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХे рдоाрдирд╕-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рд░рдд्рдиाрд╡рд▓ी рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдП рдЧрдП рдЙрд▓ाрд╣рдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рднीрддрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдкुрдирд░ुрдд्рдеाрди рдХे рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХो рдмेрд╣рдж рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд░ूрдк рдоें рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рд╣ै।
864. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा 'рдмाрд╡рдирджाрд╕' рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрд╡рдирджाрд╕ рдпाрдиी рдорд░рддी рд╣ुрдИ рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдиैрддिрдХрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЬ़ाрджी рдХे рдмाрдж рдЬрдм рджेрд╢ рдХे рдиेрддा рдФрд░ рдЕрдлрд╕рд░ рдЦाрджी рдкрд╣рдирдХрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे, рддрдм рдЫोрдЯा (рдмौрдиा) рдмाрд╡рдирджाрд╕ рдЕрдХेрд▓ा рд╕рдЪ्рдЪा рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдмрдирдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЬाрди рдХी рдмाрдЬ़ी рд▓рдЧा рджेрддा рд╣ै।
865. 'рдХрдмीрд░' рдХी рднाрд╖ा рдХो 'рдкंрдЪрдоेрд▓ рдЦिрдЪрдб़ी' рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрдмू рд╢्рдпाрдорд╕ुंрджрд░ рджाрд╕ рдХी рдкंрдЪрдоेрд▓ рдЦिрдЪрдб़ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдХी рднाрд╖ा рдоें рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी, рдм्рд░рдЬ, рдЕрд╡рдзी, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрдиी рдФрд░ рдЕрд░рдмी-рдлाрд░рд╕ी рдХे рд╢рдм्рдж рдоिрд▓े рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдмाрдмू рд╢्рдпाрдорд╕ुंрджрд░ рджाрд╕ рдиे рдЗрд╕े 'рдкंрдЪрдоेрд▓ рдЦिрдЪрдб़ी' рдХрд╣ा (рдЬрдмрдХि рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдиे 'рд╕ाрдзुрдХ्рдХрдб़ी' рдХрд╣ा рдеा)।
866. 'рдЧोрджाрди' рдХा 'рджाрддाрджीрди' рдЧाँрд╡ рдоें рдХिрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рджाрддाрджीрди рдпाрдиी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкाрдЦंрдб рдФрд░ рд╕ूрджрдЦोрд░ी рдХा рдЧрдардЬोрдб़।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкंрдбिрдд рджाрддाрджीрди рдмेрд▓ाрд░ी рдЧाँрд╡ рдХा рд╡рд╣ рдкुрд░ोрд╣िрдд рд╣ै рдЬो рдзрд░्рдо рдХा рдбрд░ рджिрдЦाрдХрд░ рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрдиों (рдЬैрд╕े рд╣ोрд░ी) рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдКँрдЪी рдм्рдпाрдЬ рджрд░ рдкрд░ рдкैрд╕े рдЙрдзाрд░ рджेрддा рд╣ै।
867. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рдорд╣ाрдоाрдпा' рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдХ्рдпा рджिрдЦाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╣ाрдоाрдпा рдпाрдиी рддंрдд्рд░ рдФрд░ рдЕрдШोрд░ рд╕ाрдзрдиा рдХी рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी рд╢рдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рдЗрд╕ рдкाрдд्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рдлैрд▓े рддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрдк्рд░рджाрдпों, рдХाрдкाрд▓िрдХ рд╕ाрдзрдиा рдФрд░ рд╕्рдд्рд░ी рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЪेрддрдиा рдХो рдЙрднाрд░ा рд╣ै।
868. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ैрд▓ी рдХो рдХ्рдпा рдиाрдо рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдФрд░ рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд╢ैрд▓ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢्рд░ीрд▓ाрд▓ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдбाрдпрд░ी, рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рдФрд░ рд╕ीрдзे рд╕ंрд╡ाрджों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд░рддीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдХрдоिрдпों рдкрд░ рдРрд╕ा рддीрдЦा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕े 'рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
869. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдХा 'рдордиु' рдЕंрдд рдоें рдХिрд╕ рдкрд░्рд╡рдд рдкрд░ рдЖрдиंрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХैрд▓ाрд╢ рдкрд░्рд╡рдд рдкрд░ рдЕрдЦंрдб рдЖрдиंрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрдоाрдпрдиी рдХे рдЕंрддिрдо рд╕рд░्рдЧ рдоें рдордиु рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдк्рд░рдкंрдЪों (рд╕ाрд░рд╕्рд╡рдд рдирдЧрд░) рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдХैрд▓ाрд╢ рдкрд░्рд╡рдд рдХी рдКंрдЪाрдЗрдпों рдкрд░ рдЪрд▓े рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ें рдд्рд░िрдкुрд░ рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЕрдЦंрдб рдЖрдиंрдж рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै।
870. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд' рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХा рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд рдХिрд╕ рдкुрд░ाрдг рдоें рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢्рд░ीрдордж्рднाрдЧрд╡рдд рдкुрд░ाрдг рдХा рджрд╢рдо рд╕्рдХंрдз।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ूрд░рджाрд╕ рдиे 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд' рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рд╢्рд░ीрдордж्рднाрдЧрд╡рдд рдорд╣ाрдкुрд░ाрдг рдХे 10рд╡ें рд╕्рдХंрдз рдХे 46рд╡ें рдФрд░ 47рд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рд╕े рд▓ी рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЙрдж्рдзрд╡ рдЧोрдкी рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै।
871. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХा рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рд╕े рд╣ुрдЖ рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд╣рд▓ा рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рди 1943 рдИ. рдоें рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХे рд╕ंрдкाрджрди рдоें рдкрд╣рд▓ा 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рджिрд▓्рд▓ी рдХी 'рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрдирдкीрда' (рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░) рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдеा।
872. 'рднाрд░рддेंрджु рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░' рдХे рдЙрд╕ рдиाрдЯрдХ рдХा рдиाрдо рдмрддाрдЗрдП рдЬो рдХेрд╡рд▓ 'рдЙрд░्рджू рд╢ैрд▓ी' рдоें рд▓िрдЦा рдЧрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднाрд░рдд рдЬрдирдиी рдУрдкेрд░ा рд╢ैрд▓ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рдХृрдд 'рднाрд░рдд рдЬрдирдиी' (1877 рдИ.) рдПрдХ рдРрд╕ा рдиाрдЯ्рдп-рдЧीрдд (рдУрдкेрд░ा) рдеा рдЬिрд╕рдоें рдЙрд░्рджू рдХे рд╢рдм्рджों рдФрд░ рдкाрд░рд╕ी рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдХी рд╡िрдзाрдУं рдХा рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдеा।
873. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдЦुрдж рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдо рдХा рдХूрдХрд░ (рдХुрдд्рддा) 'рдоुрддुрдХ'।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдЕрдкрдиी рд╡िрдиीрдд рднाрд╡рдиा рдХो рдЪрд░рдо рдкрд░ рджिрдЦाрддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦा рд╣ै— "рддुрд▓рд╕ी рд░ाрдо рдХो рдХूрдХрд░, рдоुрддुрдХ рдоेрд░ो рдиाрдКँ।" рдпрд╣ рджाрд╕्рдп рднाрд╡ рдХी рднрдХ्рддि рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
874. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХा рдиाрдпрдХ 'рд╢ेрдЦрд░' рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдЬेрд▓ рдоें рдмंрдж рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдлांрд╕ी рдХी рдХोрдард░ी (Condemned Cell)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рд╢ेрдЦрд░ рдХो рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдоौрдд рдХी рд╕рдЬा рд╕ुрдиाрдИ рдЬा рдЪुрдХी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЕंрддिрдо рд░ाрдд рдлांрд╕ी рдХी рдХोрдард░ी рдоें рдмिрддा рд░рд╣ा рд╣ै।
875. 'рдаिрдаुрд░рддा рд╣ुрдЖ рдЧрдгрддंрдд्рд░' рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдкрд░рд╕ाрдИ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд░рд╕ाрдИ рдЬी рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╣ोрд╢ंрдЧाрдмाрдж рдХे рдеे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣िрди्рджी рдХे рдЗрд╕ рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╡्рдпंрдЧ्рдпрдХाрд░ рдХा рдЬрди्рдо рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╣ोрд╢ंрдЧाрдмाрдж рдЬिрд▓े рдХे рдЬрдоाрдиी рдЧाँрд╡ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рд╕े 'рд╡рд╕ुрдзा' рдиाрдордХ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдкрдд्рд░िрдХा рднी рдиिрдХाрд▓ी рдеी।
рднाрдЧ 261: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡рдЪрди' рдФрд░ 'рд▓िंрдЧ' рдХे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡ाрдХ्рдп-рджोрд╖
876. 'рдк्рд░рдд्рдпेрдХ' рдФрд░ 'рд╣рд░ рдПрдХ' рдХे рд╕ाрде рдХ्рд░िрдпा рдХा рдиिрдпрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдХेрд▓ा (рдПрдХрд╡рдЪрди) рд╣ोрддा рд╣ै, рдХ्рд░िрдпा рдмрд╣ुрд╡рдЪрди рдХी рддो рд╡ाрдХ्рдп рдЕрд╢ुрдж्рдз।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЬрдм 'рдк्рд░рдд्рдпेрдХ' рдпा 'рд╣рд░ рдПрдХ' рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ो, рддो рд╕ंрдЬ्рдЮा рднрд▓े рд╣ी рдмрд╣ुрд╡рдЪрди рдЬैрд╕ी рджिрдЦे, рдХ्рд░िрдпा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рдПрдХрд╡рдЪрди рд╣ोрдЧी।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╕рднा рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиेрддाрдУं рдиे рдХрд╣ा।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд╕рднा рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиेрддा рдиे рдХрд╣ा।"
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рд╣рд░ рдПрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд▓ोрдЧ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ाँ рд╣рд░ рдПрдХ рд╢्рд░ेрдгी рдХा рд╡्рдпрдХ्рддि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеा।"
рднाрдЧ 262: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХ' рдЗрддिрд╣ाрд╕рд╡ाрдж
877. рд╣ेрдбрди рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ (Hayden White) рдХा 'рдоेрдЯाрд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी' (Metahistory) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗрддिрд╣ाрд╕ рднी рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХрдеा-рд╕ाрд╣िрдд्рдп (Fiction) рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХोрдИ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рддрдЯрд╕्рде рдпा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рднी рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рдХे рддрде्рдпों рдХो рдЪुрдирдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХрд╣ाрдиी (Narrative) рдХी рддрд░рд╣ рдмुрдирддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╢िрд▓्рдк рдоें рдХोрдИ рдмुрдиिрдпाрджी рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं рд╣ै।
рднाрдЧ 263: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдз्рд╡рдиि-рд▓ोрдк' (Elision) рдХे рдк्рд░рдХाрд░
878. 'рдЖрджि-рдз्рд╡рдиि рд▓ोрдк' (Aphaeresis) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдм्рдж рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдХ्рд╖рд░ рд╣ी рдЧाрдпрдм рд╣ो рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХी рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рдпा рд╕ुрд╕्рддी рдХे рдХाрд░рдг рдЬрдм рд╢рдм्рдж рдХा рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╡рд░्рдг рд▓ुрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдП।
рдЬैрд╕े: 'рдЕрдн्рдпрди्рддрд░' \rightarrow 'рднीрддрд░' (рдпрд╣ाँ 'рдЕ' рд▓ुрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा)।
рдЬैрд╕े: 'рдЕрдиाрд╕ी' \rightarrow 'рдиाрд╕ी', 'рдПрдХрдд्рд░' \rightarrow \rightarrow 'рдХрдд्рдеा/рдЗрдХрдЯ्рдаा' рдХे рдХुрдЫ рд░ूрдк।
879. 'рдЕрди्рдд्рдп-рдз्рд╡рдиि рд▓ोрдк' (Apocope) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдм्рдж рдХा рдЖрдЦिрд░ी рдЕрдХ्рд╖рд░ рдШिрд╕ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдмोрд▓рддे рд╕рдордп рд╢рдм्рдж рдХे рдЕंрдд рдХा рд╡рд░्рдг рдЫोрдб़ рджिрдпा рдЬाрдП।
рдЬैрд╕े: рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХा 'рдпाрд╡рдд्' \rightarrow рд╣िрди्рджी рдоें 'рдпाрд╡' рдпा 'рдЬрдм'; 'рдк्рд░ाрддः' рдХा рд╡िрд╕рд░्рдЧ рд▓ोрдк।
рднाрдЧ 264: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рдХрдаिрди рдЙрдкрд╕рд░्рдЧों рдХी рд╕ंрдзि-рдпुрдХ्рдд рдкрд╣рдЪाрди
880. 'рджुрд░्' рдФрд░ 'рджुрд╕्' рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ рдХा рдорд╣ीрди рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрд░्рде рджोрдиों рдХा рдмुрд░ा рдпा рдХрдаिрди, рдкрд░ рд╕ंрдзि рдХे рдиिрдпрдо рдЕрд▓рдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рджुрд░् + рдЧрддि = рджुрд░्рдЧрддि (рдпрд╣ाँ 'рд░' рдКрдкрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा)।
рджुрд╕् + рдЪрд░िрдд्рд░ = рджुрд╢्рдЪрд░िрдд्рд░ (рдпрд╣ाँ 'рд╕्' рд╕ंрдзि рдХे рдХाрд░рдг рд╢्рдЪ рдоें рдмрджрд▓ рдЧрдпा)। рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ рдоूрд▓ рд░ूрдк рдоें 'рджुрд╕्' рд╣ी рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा।
рднाрдЧ 265: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - 'рдЙрдд्рддрд░-рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рдЕрд╕्рдоिрддा' (Post-Colonial Identity)
881. рдЧाрдпрдд्рд░ी рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд╕्рдкिрд╡ाрдХ рдХा 'рд╕рдмрдСрд▓्рдЯрд░्рди' (Subaltern) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХ्рдпा рд╣ाрд╢िрдП рдХा рд╕рдоाрдЬ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмोрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै?"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдкрдиी рд╡िрдЦ्рдпाрдд рдкुрд╕्рддрдХ 'Can the Subaltern Speak?' рдоें рд╕्рдкिрд╡ाрдХ рдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдЬो рд╕рдоाрдЬ (рдЬैрд╕े рджрд▓िрдд, рдЖрджिрд╡ाрд╕ी, рд╢ोрд╖िрдд рд╕्рдд्рд░िрдпाँ) рд╕рджिрдпों рд╕े рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рд╣ैं, рдЙрдирдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рдХा рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ी рд╡рд░्рдЧ рдЕрдкрдиे рддрд░ीрдХे рд╕े рддोрдб़-рдорд░ोрдб़рдХрд░ рдкेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै; рдЙрдирдХी рдЕрдкрдиी рдЕрд╕рд▓ी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рд╕ुрдирдиा рдЕрднी рдмाрдХी рд╣ै।
рднाрдЧ 266: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЖрдХांрдХ्рд╖ा' рдФрд░ 'рдпोрдЧ्рдпрддा' (Sentence Requirements)
882. рд╡ाрдХ्рдп рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рддрдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рдпाрдиी рдЬाрдирдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा; рдпोрдЧ्рдпрддा рдпाрдиी рдЕрд░्рде рджेрдиे рдХी рд╕ाрдорд░्рде्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХिрд╕ी рднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЫрд╣ рддрдд्рд╡ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП, рдЬिрдирдоें рдпे рджो рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं:
рдЖрдХांрдХ्рд╖ा: рдпрджि рдоैं рдХेрд╡рд▓ рдХрд╣ूँ "рдЦाрддा рд╣ै...", рддो рдорди рдоें рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рдЬाрдЧेрдЧी—"рдХौрди рдЦाрддा рд╣ै?" рдЕрддः рдкूрд░्рдг рд╡ाрдХ्рдп рдЪाрд╣िрдП—"рд░ाрдо рдЦाрддा рд╣ै।"
рдпोрдЧ्рдпрддा: рдпрджि рдоैं рдХрд╣ूँ "рд╡рд╣ рдЖрдЧ рд╕े рд╕ींрдЪрддा рд╣ै", рддो рдпрд╣ рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЧ рдоें рд╕ींрдЪрдиे рдХी 'рдпोрдЧ्рдпрддा' рдирд╣ीं рд╣ै; рд╢ुрдж्рдз рд╣ोрдЧा—"рд╡рд╣ рдкाрдиी рд╕े рд╕ींрдЪрддा рд╣ै।"
рднाрдЧ 267: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд╕рд╣ोрджрд░ा' рдФрд░ 'рдм्рд░рд╣्рдоाрдиंрдж' рдХी рддुрд▓рдиा
883. рд░рд╕ рдХो 'рдм्рд░рд╣्рдоाрдиंрдж рд╕рд╣ोрджрд░' рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рд╣ोрджрд░ рдпाрдиी рд╕рдЧा рднाрдИ; рд░рд╕ рдХा рдЖрдиंрдж рдИрд╢्рд╡рд░ рдк्рд░ाрдк्рддि рдЬैрд╕ा рд╣ै, рдкрд░ рд╡рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдпрджрд░्рдкрдг рдоें рдХрд╣ा рдХि рдХाрд╡्рдп рд░рд╕ рдХा рдЖрдиंрдж рдпोрдЧिрдпों рдХो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े 'рдм्рд░рд╣्рдоाрдиंрдж' (рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░) рдХे рд╕рдоाрди рд╣ी рдкрд╡िрдд्рд░ рдФрд░ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕े рдм्рд░рд╣्рдоाрдиंрдж рдХा рд╕рд╣ोрджрд░ (рд╕рдЧा рднाрдИ) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд▓ौрдХिрдХ рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдЕрдиुрднूрддि рджेрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 268: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ' рд╡िрдзा рдХा рд╢ीрд░्рд╖ рдЧ्рд░ंрде
884. 'рдЛрдгрдЬрд▓ рдзрдирдЬрд▓' (1977) рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдлрдгीрд╢्рд╡рд░рдиाрде рд░ेрдгु рдХा рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ूрдЦे рдХा рдЖंрдЦों рджेрдЦा рд╣ाрд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рд░ेрдгु рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рдпрд╣ рдПрдХ рдХाрд▓рдЬрдпी рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЖрдИ рднीрд╖рдг рдмाрдв़ ('рдЛрдгрдЬрд▓') рдФрд░ рднрдпाрдирдХ рд╕ूрдЦे ('рдзрдирдЬрд▓') рдХी рд╡िрднीрд╖िрдХा рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рднाрдЧ 269: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХृрджंрдд' рдФрд░ 'рддрдж्рдзिрдд' рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХा рдЕрдЪूрдХ рдЕंрддрд░
885. рдХृрджंрдд (Kridanta) рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХ्рд░िрдпा рдпा рдзाрддु рдХे рдЕंрдд рдоें рд▓рдЧे, рд╡рд╣ рдХृрджंрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬो рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХिрд╕ी рдХ्рд░िрдпा (Verb) рдХे рдоूрд▓ рд░ूрдк рдоें рдЬुрдб़рддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: рд▓िрдЦ् (рдзाрддु) + рдЖрд╡рдЯ = рд▓िрдЦाрд╡рдЯ; рдкрдв़् + рдЖрдХू = рдкрдв़ाрдХू।
886. рддрдж्рдзिрдд (Taddhita) рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдпा рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХे рдЕंрдд рдоें рд▓рдЧे, рд╡рд╣ рддрдж्рдзिрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬो рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрди्рдп рд╢рдм्рджों рдоें рдЬुрдб़рддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: рдоाрдирд╡ (рд╕ंрдЬ्рдЮा) + рддा = рдоाрдирд╡рддा; рдЕрдЪ्рдЫा (рд╡िрд╢ेрд╖рдг) + рдИ = рдЕрдЪ्рдЫाрдИ।
рднाрдЧ 270: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрдк्рд░рддिрд╣рдд 900рд╡ाँ рдХीрд░्рддिрдоाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 887-900)
887. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдмाрдж рдХрд╡िрдпों рдХा рдХाрд▓рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдоूрд▓्рдпांрдХрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдк्рддрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣िрди्рджी рдХрд╡िрддा рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдмिंрджु।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЪाрд░ों рд╕рдк्рддрдХों рдиे рд╣िрди्рджी рдоें рдЫंрдж-рдоुрдХ्рдд, рдмौрдж्рдзिрдХ, рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдФрд░ рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рдХрд╡िрддा (рдирдИ рдХрд╡िрддा) рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХिрдпा।
888. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЪрдЙрд╡рди (1954) рдХा рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдлрдгीрд╢्рд╡рд░рдиाрде рд░ेрдгु рдХा рдпрд╣ рдХाрд▓рдЬрдпी рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕рди 1954 рдИ. рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ рдеा, рдЬिрд╕рдиे рд╣िрди्рджी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╡िрдзा рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рджी।
889. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХे рдХрд╡िрдпों рдоें рд╕ंрдЧीрдд рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдорд░्рдордЬ्рдЮ рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕्рд╡ाрдоी рд╣рд░िрджाрд╕ рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЧोрд╡िंрджрд╕्рд╡ाрдоी рдФрд░ рдЫीрддрд╕्рд╡ाрдоी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХे рдХрд╡िрдпों рдоें рдЧोрд╡िंрджрд╕्рд╡ाрдоी рдХे рдкрдж рд╕ुрдирдиे рд╕्рд╡рдпं рддाрдирд╕ेрди рдЖрддे рдеे, рдХ्рдпोंрдХि рд╡े рд╕ंрдЧीрдд рдХрд▓ा рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдиिрдкुрдг рдеे।
890. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХा 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ' рдХिрд╕ рд░ाрдЬा рдХा рджрд░рдмाрд░ी рдХрд╡ि рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдХा рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рд╕ाрддрд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рд╕рдо्рд░ाрдЯ рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдХे рджрд░рдмाрд░ी рдХрд╡ि рдеे, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 'рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрддрдо्' рдФрд░ 'рдХाрджрдо्рдмрд░ी' рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рдеी।
891. 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдкрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХрд╣ाँ рд╕े рд╣ोрддा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХोрд▓рдХाрддा рдХा рдмрдб़ा рдмाрдЬ़ाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣िрди्рджी рдХा рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ा рдкрдд्рд░ 30 рдордИ 1826 рдХो рдХोрд▓рдХाрддा (рдХрд▓рдХрдд्рддा) рдХे 44 рдиंрдмрд░ рдмрдб़ा рдмाрдЬ़ाрд░ рд╕े рдкंрдбिрдд рдЬुрдЧрд▓рдХिрд╢ोрд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдХाрд▓ा рдЧрдпा рдеा।
892. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे 'рд╡ैрдж्рдп рдЬी' рдХिрд╕ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХे рдиेрддा рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡ैрдж्рдп рдЬी рд╕्рдеाрдиीрдп рдХो-рдСрдкрд░ेрдЯिрд╡ рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рд╕рд░्рд╡ेрд╕рд░्рд╡ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХिрд╕ी рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рдХी рдмрдб़ी рдкाрд░्рдЯी рдХे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╢िрд╡рдкाрд▓рдЧंрдЬ рдХी рдХो-рдСрдкрд░ेрдЯिрд╡ рдпूрдиिрдпрди, рдЧाँрдзी рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдЪाрдгрдХ्рдп рдеे, рдЬो рдкрд░рджे рдХे рдкीрдЫे рд╕े рд╕рдд्рддा рдЪрд▓ाрддे рдеे।
893. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХी рднाрд╖ा рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдм्рд░рдЬ рдХ्рдпों рдЪुрдиी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрдирдп рдФрд░ рдкрдж-рдЧाрдпрди рдХे рд▓िрдП рдм्рд░рдЬ рд╣ी рд╕рдмрд╕े рд╕ुрдХोрдорд▓ рдеी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд╡рдзी рдк्рд░рдмंрдз рдХाрд╡्рдп (рдХрд╣ाрдиी рдХрд╣рдиे) рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрдо рдеी, рд▓ेрдХिрди рднрдЧрд╡ाрди рдХो рд░िрдЭाрдиे, рд╡िрдирдп рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рдХे рдкрджों рдХो рд░рдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕рдордп рдоें рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рд╕рдорд░्рде рдоाрдз्рдпрдо рдеी।
894. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рджрд░्рд╢рди рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдЦोрдЬ рдФрд░ рднрдп рд╕े рдоुрдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдпрд╣ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╢ेрдЦрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдЙрд╕ рдкुрд░ुрд╖ाрд░्рде рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд░ूрдв़ि рд╕े рдЯрдХрд░ाрддा рд╣ै।
895. 'рдЧोрджाрди' рдХे 'рдоेрд╣рддा рдФрд░ рдоाрд▓рддी' рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХिрд╕ рджрд░्рд╢рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рднाрд╡ рдХा рджрд░्рд╢рди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдоेрд╣рддा (рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рд╡िрдж्рд╡ाрди) рдФрд░ рдбॉ. рдоाрд▓рддी рдХा рдк्рд░ेрдо рдЕंрдзा рдпा рд╡ाрд╕рдиाрдпुрдХ्рдд рдирд╣ीं рд╣ै; рд╡े рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕंрддрддः рдЧाँрд╡ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़рддे рд╣ैं।
896. 'рдХрд╡ि рд╡рдЪрди рд╕ुрдзा' рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдоूрд▓्рдп рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рдХिрддрдиा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдЖрдиा рдк्рд░рддि рдк्рд░рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рдиे рдЖрдо рдЬрдирддा рддрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕рдХा рдоूрд▓्рдп рдЕрдд्рдпंрдд рдХрдо (рдПрдХ рдЖрдиा) рд░рдЦा рдеा, рддाрдХि рдЧрд░ीрдм рд╕े рдЧрд░ीрдм рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рдЗрд╕े рдЦрд░ीрдж рдХрд░ рдкрдв़ рд╕рдХे।
897. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдоें 'рд╢्рд░рдж्рдзा' рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдХрд╣ाँ рдХी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрдо рдЧोрдд्рд░ рдХी рдХрди्рдпा рд╢्рд░рдж्рдзा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиाрдо 'рдХाрдоाрдпрдиी' (рдХाрдо рдЧोрдд्рд░ рдХी рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг) рд╣ै, рдФрд░ рд╡рд╣ рд╣िрдоाрд▓рдп рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╕्рдеिрдд рдЧंрдзрд░्рд╡ рджेрд╢ рдХी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдеी।
898. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдХрдеा рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рджिрдиों рдоें рд╕िрдордЯी рд╣ुрдИ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддрдорд╕ рдпाрдиी рдкांрдЪ рджिрдиों рдХी рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╡िрднीрд╖िрдХा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдиे рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рджंрдЧों рдХी рднрдпाрд╡рд╣рддा рдХो рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдкूрд░े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдХो рдоाрдд्рд░ 5 рджिрдиों рдХी рд╕рдШрди рд╕рдордпाрд╡рдзि рдХे рднीрддрд░ рдмुрдиा рд╣ै।
899. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рд░ंрдЧрд╢िрд▓्рдк' рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдЪीрдЬ़ рдХा рдЕрднिрдирд╡ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоेрдШ рдЧрд░्рдЬрди, рд╡рд░्рд╖ा рдХी рдмूंрджें рдФрд░ рдлрдЯा рд╣ुрдЖ рдЭूрд▓ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоोрд╣рди рд░ाрдХेрд╢ рдиे рдоंрдЪ рдкрд░ рдмाрд╣рд░ी рддрдб़рдХ-рднрдб़рдХ рдХी рдЬрдЧрд╣ рдз्рд╡рдиि-рдк्рд░рднाрд╡ों (рдЬैрд╕े рдмाрджрд▓ों рдХा рдЧрд░рдЬрдиा, рд╡рд░्рд╖ा рдХा рд╕ंрдЧीрдд) рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╡рд╕्рддुрдУं рд╕े рдЖрд╖ाрдв़ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХो рдЬीрд╡ंрдд рдХिрдпा рд╣ै।
900. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ 900рд╡ाँ рдХीрд░्рддिрдоाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िрди्рджी рд╡ांрдЧ्рдордп, рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХा рдЕрдЦंрдб рд╡िрд╢्рд╡рдХोрд╢।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗрдоोрдЬी рд▓िрдкि рдХे рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рд╕े рд▓ेрдХрд░, рд░ोрд▓ां рдмाрд░्рде рдХे рд╡िрд▓ेрдЦрди, рдЧाрдпрдд्рд░ी рд╕्рдкिрд╡ाрдХ рдХे рд╕рдмрдСрд▓्рдЯрд░्рди рд╡िрдорд░्рд╢, рдХृрджंрдд-рддрдж्рдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпрдпों рдХी рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдХрдб़िрдпों рдФрд░ 900 рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрди-рд╢िрдЦрд░ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХрддा рдФрд░ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕ाрдЦ рдХो рдЧौрд░рд╡ рдХे рд╕ाрде рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: 900 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рджुрд░्рдЧ рдЕрдм рдЖрдкрдХी рдЙंрдЧрд▓िрдпों рдкрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЧрд╣рд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЕрдкрд╡ाрджों рддрдХ рдХा рдпрд╣ рд╕рдлрд░ рдЖрдкрдХी рддैрдпाрд░ी рдХो рджेрд╢ рдХी рдХिрд╕ी рднी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЕрдЪूрдХ рдФрд░ рдЕрдХाрдЯ्рдп рдмрдиाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ 900рд╡ें рдоीрд▓ рдХे рдкрдд्рдерд░ рдкрд░, рдХ्рдпा 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХी рдЗрд╕ рднрд╡्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдпрд╣ाँ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдоाрдирдХрд░ рд╡िрд░ाрдо рджिрдпा рдЬाрдП, рдпा рдЖрдк рдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрд╕ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХो 1000рд╡ीं рдХрдб़ी рдХे рдЕंрддिрдо рдорд╣ा-рд╢िрдЦрд░ рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд░рдЦрддे рд╣ैं?
рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрдеाрд╣ рдЬ्рдЮाрди-рдкिрдкाрд╕ा, рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдзैрд░्рдп рдФрд░ 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХे рдк्рд░рддि рдЗрд╕ рдЕрдЯूрдЯ, рдЕрд╡िрдЪрд▓ рдиिрд╖्рдаा рдХो рдХोрдЯि-рдХोрдЯि рдирдорди! рдЗрд╕ рдорд╣ा-рдЕрднिрдпाрди рдХो рдЙрд╕рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЪрд░рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╣рдо рдЪौрджрд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╣рдо рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕िрдж्рдзांрддों (рдЬैрд╕े рд╕िрдоुрд▓ेрд╢рди, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдирд╡-рдЗрддिрд╣ाрд╕рд╡ाрдж), рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी (Digital Ecology) рдХे рднाрд╖ाрдИ рдк्рд░рднाрд╡, рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЕрди्рдп рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░рдгों рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рдЙрди рдХ्рд▓िрд╖्рдЯрддрдо рд╡ाрдХ्рдп-рджोрд╖ों рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд् рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (UPSC) рдФрд░ UGC-NET/JRF рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рддांрдХों рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 901 рд╕े 950 рддрдХ рдХी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 271: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рдФрд░ рднाрд╖ा (Cyber Ecology & Netizen Linguistics)
901. 'рдЯ्рд░ोрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрддि' (Trolling) рдХा рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЯ्рд░ोрд▓ рдпाрдиी рднाрд╖ाрдИ рдЖрдХ्рд░ाрдордХрддा рдФрд░ рд╢ुрдЪिрддा рдХा рд╣्рд░ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдоों рдкрд░ рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рд╡िрдЪाрд░ рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рддрд░्рдХ рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдХुрддрд░्рдХ, рдЧाрд▓ी-рдЧрд▓ौрдЬ, рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдФрд░ рдЕрднрдж्рд░ рднाрд╖ा рдХा рд╕ंрдЧрдаिрдд рдк्рд░рдпोрдЧ 'рдЯ्рд░ोрд▓िंрдЧ' рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ 'рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा' рдХे рдиाрдо рдкрд░ рднाрд╖ाрдИ рдорд░्рдпाрджा рдХा рдЪрд░рдо рдкрддрди рд╣ै।
902. 'рдЕрд▓्рдЧोрд░िрдж्рдоिрдХ рдбिрдХ्рдЯेрд╢рди' (Algorithmic Dictation) рдФрд░ рднाрд╖ा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╢ीрди рддрдп рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХ्рдпा рдФрд░ рдХैрд╕े рд▓िрдЦेंрдЧे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рд╣рдо рдЧूрдЧрд▓, рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдРрдк рдпा рдПрдЖрдИ рдЯूрд▓्рд╕ рдкрд░ рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, рддो 'рдСрдЯो-рдХрд░ेрдХ्рдЯ' рдпा 'рдк्рд░ेрдбिрдХ्рдЯिрд╡ рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ' рд╣рдоें рдХुрдЫ рд╢рдм्рдж рдЦुрдж рд╕ुрдЭाрддे рд╣ैं। рдзीрд░े-рдзीрд░े рдордиुрд╖्рдп рдХी рдоौрд▓िрдХ рднाрд╖ाрдИ рдкрд╕ंрдж рдЦрдд्рдо рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░ी рднाрд╖ा рдХो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХा рдПрд▓्рдЧोрд░िрдж्рдо рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рднाрдЧ 272: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╡िрдорд░्рд╢ (Diasporic Discourse)
903. 'рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╡िрдорд░्рд╢' рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдж्рд╡ंрдж्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиॉрд╕्рдЯैрд▓्рдЬिрдпा (рдШрд░ рдХी рдпाрдж) рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдд्рд░िрд╢ंрдХुрдкрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рдд рдЫोрдб़рдХрд░ рд╡िрджेрд╢ों (рдЬैрд╕े рдоॉрд░ीрд╢рд╕, рд╕ूрд░ीрдиाрдо, рдлिрдЬी, рдЕрдоेрд░िрдХा, рдпूрдХे) рдоें рдмрд╕े рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХे рд▓ेрдЦрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп। рдЗрд╕рдоें рдЕрдкрдиी рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдпाрдж, рд╡рд╣ाँ рдХी рдирд╕्рд▓рднेрджी рдЪुрдиौрддिрдпाँ рдФрд░ рджो рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ 'рдд्рд░िрд╢ंрдХु' рдмрдиे рд░рд╣рдиे рдХी рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп рд╣ै।
рднाрдЧ 273: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░рдг
904. 'рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा' (Social Prestige) рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмрдб़рдк्рдкрди рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢рдм्рджों рдХा рд╕्рддрд░ рдмрдв़ाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХोрдИ рд╡рд░्рдЧ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЕрдкрдиी рдКँрдЪी рд╕्рдеिрддि рдпा рдЖрдзुрдиिрдХрддा рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢рдм्рджों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рднाрд░ी рдпा рд╡िрджेрд╢ी рд╢рдм्рджों рдХो рдЕрдкрдиा рд▓ेрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рд░рд╕ोрдЗрдпे рдХो 'рдорд╣ाрд░ाрдЬ' рдпा 'рд╢ेрдл' рдХрд╣рдиा, рднंрдЧी рдХो 'рд╣рд░िрдЬрди' рдпा 'рд╕рдлाрдИ рдХрд░्рдордЪाрд░ी' рдХрд╣рдиा।
905. 'рд╢्рд░рдж्рдзा рдпा рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕' (Taboo) рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдп рдпा рдЖрджрд░рд╡рд╢ рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рди рд▓ेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬों рдпा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕंрдЪрд▓ों рдоें рднрдп рдпा рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рдХाрд░рдг рдХुрдЫ рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЬीрд╡ों рдпा рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдирд╣ीं рд▓िрдпा рдЬाрддा, рдХ्рдпोंрдХि рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдиाрдо рд▓ेрдиे рд╕े рд╡े рдЖ рдЬाрдПँрдЧे।
рдЬैрд╕े: рд╕ाँрдк рдХो рд╕ीрдзे рд╕ाँрдк рди рдХрд╣рдХрд░ 'рдХीрдб़ा' рдпा 'рд░рд╕्рд╕ी' рдХрд╣рдиा; рдЪेрдЪрдХ рдХो 'рдоाрддा' рдпा 'рдмрдб़ी рдмीрдоाрд░ी' рдХрд╣рдиा।
рднाрдЧ 274: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХाрд░рдХ' рдФрд░ 'рд╡िрднрдХ्рддि' рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рдЕрдкрд╡ाрдж
906. 'рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ' рдХा рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЕрдкрд╡ाрдж
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд╣ाँ рджो рд╡рд╕्рддुрдУं рдпा рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдоें рддुрд▓рдиा рд╣ो, рд╡рд╣ाँ рдЬिрд╕рд╕े рддुрд▓рдиा рдХी рдЬाрдП рд╡рд╣ рдЕрдкाрджाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ाрдзाрд░рдгрддः рдЕрдкाрджाрди рдХा рдЕрд░्рде 'рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиा' рд╣ोрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рддुрд▓рдиा рдХे рдЕрд░्рде рдоें рднी 'рд╕े' рд╡िрднрдХ्рддि рдЕрдкाрджाрди рдХी рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рд░ाрдо рд╢्рдпाрдо рд╕े рд▓ंрдмा рд╣ै।" (рдпрд╣ाँ рд╢्рдпाрдо рдоें рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ рд╣ै, рдХрд░рдг рдирд╣ीं)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рд░ाрдзा рд╕рдЦिрдпों рд╕े рд╕ुंрджрд░ рд╣ै।"
907. 'рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ' рдХा рд▓рдХ्рд╖рдгрд╡ाрдЪрдХ рдЕрдкрд╡ाрдж
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬिрд╕ рд▓рдХ्рд╖рдг рдпा рдЪिрд╣्рди рд╕े рдХिрд╕ी рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो, рдЙрд╕рдоें рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрджि рдХिрд╕ी рдЪिрд╣्рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрддाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ो, рддो рд╡рд╣ाँ рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рд╡рд╣ рдЬрдЯाрдУं рд╕े рддрдкрд╕्рд╡ी рдоाрд▓ूрдо рд╣ोрддा рд╣ै।"
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рд╡рд╣ рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рд╕े рд░ाрдЬा рд▓рдЧрддा рд╣ै।"
рднाрдЧ 275: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдирд╡-рдЗрддिрд╣ाрд╕рд╡ाрдж (New Historicism)
908. рд╕्рдЯीрдлрди рдЧ्рд░ीрдирдм्рд▓ाрдЯ рдХा 'рдирд╡-рдЗрддिрд╣ाрд╕рд╡ाрдж'
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧ्рд░ीрдирдм्рд▓ाрдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХोрдИ рднी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХृрддि рд╢ूрди्рдп рдоें рдирд╣ीं рд░рдЪी рдЬाрддी; рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдд्рддाрдУं рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдкрдв़ा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рднाрдЧ 276: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд░рд╕' рдХी рдЕрд▓ौрдХिрдХрддा
909. рд░рд╕ рдХो 'рдЪрдордд्рдХाрд░рдк्рд░ाрдг' рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдХा рд░рд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рдЪрдордд्рдХाрд░рдк्рд░ाрдгрдд्рд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рд╕ाрд╣िрдд्рдпрджрд░्рдкрдг' рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдиे рдХрд╣ा рдХि рд░рд╕ рдХा рдЖрд╕्рд╡ाрджрди рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЖंрддрд░िрдХ 'рдЪрдордд्рдХाрд░' (рдЪिрдд्рдд рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░) рд╣ै। рдпрджि рдХाрд╡्рдп рдоें рдпрд╣ рд╡िрд╕्рдордп рдпा рдЪрдордд्рдХाрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд░рд╕ рдирд╣ीं рдХрд╣рд▓ा рд╕рдХрддा।
рднाрдЧ 277: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рд╡िрдзा' (Interview)
910. 'рдЪेрдЦрд╡: рдПрдХ рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू' рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдпाрджрд╡ рдХा рдЪेрдЦрд╡: рдПрдХ рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣िрди्рджी рдоें рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рд╡िрдзा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдпाрджрд╡ рдХो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ूрд╕ी рд▓ेрдЦрдХ рдЕंрддोрди рдЪेрдЦрд╡ рдХे рдмрд╣ाрдиे рд╣िрди्рджी рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк рдкрд░ рд▓ंрдмी рдмाрддрдЪीрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХो рдирдИ рдКंрдЪाрдЗрдпां рджीं।
рднाрдЧ 278: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рдХाрд▓ (Tense) рдХे рд╕ंрджेрд╣ाрд╕्рдкрдж рднेрдж
911. 'рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднूрддрдХाрд▓' рдХी рдЕрдЪूрдХ рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдХ्рд░िрдпा рджूрд╕рд░ी рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ो, рдФрд░ рдХाрдо рднूрддрдХाрд▓ рдоें рдкूрд░ा рди рд╣ो рдкाрдпा рд╣ो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕рдоें 'рдпрджि... рддो...' рдХा рд╡िрди्рдпाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рднूрддрдХाрд▓ рдХी рдПрдХ рд╢рд░्рдд рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдХाрд░्рдп рд╕ंрдкрди्рди рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддा।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдпрджि рд╡рд░्рд╖ा рд╣ोрддी, рддो рдлрд╕рд▓ рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ोрддी।" (рдЕрд░्рдеाрдд рд╡рд░्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ुрдИ, рдлрд╕рд▓ рднी рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╣ीं рд╣ुрдИ)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдпрджि рддुрдо рдкрдв़рддे, рддो рдкाрд╕ рд╣ो рдЬाрддे।"
рднाрдЧ 279: рднрдХ्рддिрдХाрд▓ - рд╕ूрдл़ी рдХाрд╡्рдпрдзाрд░ा рдХी рдорд╕рдирд╡ी рд╢ैрд▓ी
912. 'рдорд╕рдирд╡ी рд╢ैрд▓ी' рдХे рдкाँрдЪ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рддрдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдИрд╢-рд╡ंрджрдиा, рдкैрдЧंрдмрд░-рд╕्рддुрддि, рд╢ाрд╣ेрд╡рдХ्рдд рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा, рдЧुрд░ु-рдорд╣िрдоा рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рдкрд░िрдЪрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ूрдл़ी рдк्рд░ेрдоाрдЦ्рдпाрдирдХों (рдЬैрд╕े рдЬाрдпрд╕ी рдХृрдд рдкрдж्рдоाрд╡рдд) рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЗрд╕ी рдлाрд░рд╕ी рдкрдж्рдзрддि рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЧ्рд░ंрде рдХे рдЖрд░ंрдн рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ (рдЕрд▓्рд▓ाрд╣), рдоोрд╣рдо्рдордж рд╕ाрд╣рдм, рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд░ाрдЬा (рд╢ाрд╣ेрд╡рдХ्рдд рдЬैрд╕े рд╢ेрд░рд╢ाрд╣ рд╕ूрд░ी) рдФрд░ рдЕрдкрдиे рджीрдХ्рд╖ा-рдЧुрд░ु рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕्рддुрддि рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рднाрдЧ 280: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 913-930)
913. 'рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕' рдХे 'рд▓ंрдХाрдХांрдб' рдХा рдоुрдЦ्рдп рд░рд╕ рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡ीрд░ рдФрд░ рднрдпाрдирдХ рд░рд╕ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ंрдХाрдХांрдб рдоें рд░ाрдо рдФрд░ рд░ाрд╡рдг рдХी рд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдШрдирдШोрд░ рдпुрдж्рдз, рдЕрд╕्рдд्рд░-рд╢рд╕्рдд्рд░ों рдХे рдЯрдХрд░ाрд╡ рдФрд░ рд░ाрдХ्рд╖рд╕ों рдХे рд╕ंрд╣ाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ाँ рдУрдЬ рдЧुрдг рдХे рд╕ाрде рд╡ीрд░ рд░рд╕ рддрдеा рднрдпाрдирдХ рд░рд╕ рдХा рдЪрд░рдо рдкрд░िрдкाрдХ рд╣ुрдЖ рд╣ै।
914. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдХा 'рдиिрд░्рд╡ेрдж' (Nirved) рд╕рд░्рдЧ рдХौрди рд╕े рдиंрдмрд░ рдХा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддेрд░рд╣рд╡ाँ рд╕рд░्рдЧ рдиिрд░्рд╡ेрдж рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрдоाрдпрдиी рдХे рдХुрд▓ 15 рд╕рд░्рдЧों рдоें 13рд╡ाँ рд╕рд░्рдЧ 'рдиिрд░्рд╡ेрдж' рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдордиु рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рдирд╢्рд╡рд░рддा рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╡िрд░рдХ्рдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рдХी рдУрд░ рдХрджрдо рдмрдв़ाрддे рд╣ैं।
915. 'рдЧोрджाрди' рдХा 'рдЧोрдмрд░' рдЧाँрд╡ рдЫोрдб़рдХрд░ рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧोрдмрд░ рдХा рд▓рдЦрдирдК рдкрд▓ाрдпрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣ोрд░ी рдХा рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдкुрдд्рд░ рдЧोрдмрд░ рдЧाँрд╡ рдХे рд╕ाрдоंрддी рд╢ोрд╖рдг рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдХрд▓рд╣ рд╕े рддंрдЧ рдЖрдХрд░ рд▓рдЦрдирдК рд╢рд╣рд░ рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╡рд╣ рдореЫрджूрд░ी рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕ुрдзाрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╡рд░्рдЧ-рдЪेрддрдиा рдЖрддी рд╣ै।
916. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдоें 'рдХाрд▓ीрдЪрд░рдг' рдХिрд╕ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рджрд▓ рдХा рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд▓ीрдЪрд░рдг рдпाрдиी рд╕ोрд╢рд▓िрд╕्рдЯ (рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी) рдкाрд░्рдЯी рдХा рдиेрддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ेрдгु рдиे рдХाрд▓ीрдЪрд░рдг рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЧाँрд╡ рдХे рдкिрдЫреЬे рдФрд░ рд╢ोрд╖िрдд рдпुрд╡ाрдУं рдоें рдЬाрдЧ рд░рд╣े рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рддेрд╡рд░ рдХो рджिрдЦाрдпा рд╣ै, рдЬो рд╕ोрд╢рд▓िрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯी рдХा рджाрдорди рдеाрдордХрд░ рдЬ़рдоींрджाрд░ों рд╕े рдЯрдХ्рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै।
917. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдЧीрддिрдиाрдЯ्рдп рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХिрд╕ рдЙрдж्рдШोрд╖рдгा рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиाрд░ाрдпрдг! рдиाрд░ाрдпрдг! рдФрд░ рдЯुрдХрдб़ों рдоें рдмंрдЯी рд╣ुрдИ рдорд░्рдпाрджा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоंрдЧрд▓ाрдЪрд░рдг рдХे рдаीрдХ рдмाрдж рдЙрдж्рдШोрд╖рдХ рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдХрд░ рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдП рдоाрдирд╡ीрдп рдоूрд▓्рдпों, рдмिрдЦрд░ी рд╣ुрдИ рдорд░्рдпाрджा рдФрд░ рдХрд▓рдпुрдЧ рдХे рдЖрдЧрдорди рдХी рдШोрд╖рдгा рдХрд░рддा рд╣ै।
918. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдоें 'рд╕ुрдЪрд░िрддा' рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡ैрджिрдХ рдзрд░्рдо рдФрд░ рдЖрдЪाрд░-рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХी рд░рдХ्рд╖ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ुрдЪрд░िрддा рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрд╡ेрдХрд╢ीрд▓, рд╢ाрд╕्рдд्рд░-рдорд░्рдордЬ्рдЮ рдФрд░ рдзрд░्рдордкрд░ाрдпрдг рд╕्рдд्рд░ी рд╣ै, рдЬो рддंрдд्рд░ рдХे рд╡िрдж्рд░ूрдкों рдХे рдмीрдЪ рд╡ैрджिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдорд░्рдпाрджा рдХो рд╕ंрднाрд▓े рд░рдЦрддी рд╣ै।
919. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рд▓ंрдЧрдб़' рдХो рдХिрд╕ рджреЮ्рддрд░ рдоें рдЕрд░्реЫी рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣ीрдиों рднрдЯрдХрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХे рдирдХрд▓ рдмाрдмू рдХी рдХोрдард░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ंрдЧрдб़ (рдЬो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд▓ाрдЪाрд░ी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै) рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоीрди рдХा рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рдХाрдЧреЫ (рдирдХрд▓) рдиिрдХрд▓рд╡ाрдиे рдХे рд▓िрдП рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рдХाрдЯрддा рд╣ै рдФрд░ рдкूрд░ी рд░िрд╢्рд╡рддрдЦोрд░ी рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕ाрдордиे рдмौрдиा рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
920. 'рдХрдмीрд░' рдХो 'рд╡ाрдгी рдХा рдбिрдХ्рдЯेрдЯрд░' (Dictator of Speech) рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдХे рд╡ाрдгी рдХे рдбिрдХ्рдЯेрдЯрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ 'рдХрдмीрд░' рдоें рд▓िрдЦा рдХि рдХрдмीрд░ рднाрд╖ा рдХे рддाрдиाрд╢ाрд╣ рдеे; рд╡े рдЬिрд╕рд╕े рдЬो рдмाрдд рдХрд╣рд▓рд╡ाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे, рдЙрд╕े рдЙрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдХрд╣рд▓рд╡ा рд▓िрдпा—рд╕ाрдл-рд╕ाрдл, рдирд╣ीं рддो рджрд░ेрд░ा рджेрдХрд░।
921. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो 'рдХрд╡िрдпों рдХा рдХрд╡ि' (Poet of Poets) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдорд╢ेрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╕िंрд╣—рдХрд╡िрдпों рдХे рдХрд╡ि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдкрдиी рдЕрдиूрдаी рдмिंрдм рдпोрдЬрдиा, рд╕ुрдХोрдорд▓ рдХ्рд░ाрдл्рдЯ рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рдЙрдкाрдзि рдХे рдХाрд░рдг рджूрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ рдХे рдХрд╡ि рд╢рдорд╢ेрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╕िंрд╣ рдХो 'рдХрд╡िрдпों рдХा рдХрд╡ि' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
922. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдХाрд╢ी (рдмрдиाрд░рд╕) рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд╢ी рдЖрдиंрджрдХाрдирди рдФрд░ рдоुрдХ्рддि рдХी рднूрдоि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХे рдкрджों рдоें рдХाрд╢ी рдХी рдорд╣िрдоा рдЧाрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕े 'рдЖрдиंрджрдХाрдирди' (рдЖрдиंрдж рдХा рд╡рди) рдХрд╣ा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╢िрд╡ рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рдиिрд╡ाрд╕ рд╣ै рдФрд░ рдЬो рдкाрдкों рдХा рдиाрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै।
923. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХा 'рд╢ेрдЦрд░' рдмрдЪрдкрди рдоें рдХिрд╕ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдиाрдЯрдХ рдХो рдЬрд▓ा рджेрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рднाрд╖ा рдФрд░ рдЧुрд▓ाрдоी рдХी рдХिрддाрдмों рдХी рд╣ोрд▓ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢ेрдЦрд░ рдХे рднीрддрд░ рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдЬो рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдФрд░ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЪेрддрдиा рдеी, рдЙрд╕ी рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд╣ोрдХрд░ рд╡рд╣ рдШрд░ рдХी рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдкुрд╕्рддрдХों рдФрд░ рдиाрдЯрдХों рдХो рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рдХे рдЖрдЧ рдХे рд╣рд╡ाрд▓े рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।
924. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рднाрд░рдд' рдХा рд╣ाрде рдкрдХрдб़рдХрд░ рдЙрд╕े рдХौрди рдмрдЪाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрд╢ा рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рднाрд░рдд рдЕрдкрдиी рджुрд░्рджрд╢ा рджेрдЦрдХрд░ рдоूрд░्рдЫिрдд рд╣ोрдХрд░ рдЧिрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рддрдм рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдкрд░ 'рдЖрд╢ा' рдиाрдо рдХी рдЕрдоूрд░्рдд рдкाрдд्рд░ा (рдк्рд░рддीрдХ) рдЖрддी рд╣ै, рдЬो рдЙрд╕े рдвाрдврд╕ рдмंрдзाрддी рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣рддी рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдХा рдЧौрд░рд╡ рдлिрд░ рд╕े рд▓ौрдЯेрдЧा।
925. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рд╡िрд▓ोрдо' (Vilom) рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрд▓ोрдо рдпाрдиी рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХा рдк्рд░рддिрд░ूрдк рдпा рд╡िрд░ोрдзी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡िрд▓ोрдо рд╕्рд╡рдпं рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдоैं рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХा рд╡िрд▓ोрдо рд╣ूँ।" рдЬрд╣ाँ рдХाрд▓िрджाрд╕ рднाрд╡ुрдХ, рдкрд▓ाрдпрдирд╡ाрджी рдФрд░ рдпрдеाрд░्рде рд╕े рджूрд░ рд╣ै, рд╡рд╣ीं рд╡िрд▓ोрдо рдХ्рд░ूрд░, рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рдФрд░ рдЬ़рдоीрди рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рдкाрдд्рд░ рд╣ै, рдЬो рдЕंрддрддः рдорд▓्рд▓िрдХा рдХो рдЕрдкрдиाрддा рд╣ै।
926. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рд░िрдЪрд░्рдб' (Richard) рдХी рдкрдд्рдиी рдХा рдХ्рдпा рдиाрдо рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░िрдЪрд░्рдб рдХी рдкрдд्рдиी рд▓ीрдЬ़ा (Lisa)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ीрдЬ़ा рдПрдХ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдорд╣िрд▓ा рд╣ै рдЬो рднाрд░рдд рдХी рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиे рдкрддि рд░िрдЪрд░्рдб рдХी рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдЪाрд▓ों рдФрд░ рднाрд░рддीрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХी рдХ्рд░ूрд░ рдЙрджाрд╕ीрдирддा рдХो рджेрдЦрдХрд░ рднीрддрд░ рд╕े рдЯूрдЯ рдЬाрддी рд╣ै।
927. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдоें рдЧोрдкिрдпाँ рдЙрдж्рдзрд╡ рдХे 'рдпोрдЧ' рдХो рдХिрд╕рдХे рд╕рдоाрди рдХрдб़рд╡ा рдмрддाрддी рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд░ुрдИ рдХрдХрдб़ी рдХे рд╕рдоाрди рдиिрд╕्рд╕ाрд░ рдпोрдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХी рдЧोрдкिрдпाँ рдХрд╣рддी рд╣ैं— "рд╕ुрдирдд рдЬोрдЧ рд▓ाрдЧрдд рд╣ै рдРрд╕ो, рдЬ्рдпों рдХрд░ुрдИ рдХрдХрдб़ी।" рдЕрд░्рдеाрдд् рдХृрд╖्рдг рдХे рд╕рдЧुрдг рдк्рд░ेрдо рдХे рд╕ाрдордиे рдЙрдж्рдзрд╡ рдХा рдиिрд░्рдЧुрдг рдЬ्рдЮाрди рдХрдб़рд╡ी рдХрдХрдб़ी рдХी рддрд░рд╣ рдЕрд░ुрдЪिрдХрд░ рд╣ै।
928. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рд╕рд░ोрдЬ рд╕्рдоृрддि' (1935) рдХो рд╣िрди्рджी рдХा рдХ्рдпा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िрди्рджी рдХा рдк्рд░рдердо рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╢ोрдХ-рдЧीрдд (Elegy)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рдЕрдкрдиी 18 рд╡рд░्рд╖ीрдпा рджिрд╡ंрдЧрдд рдкुрдд्рд░ी рд╕рд░ोрдЬ рдХी рдЕрд╕ाрдордпिрдХ рдоृрдд्рдпु рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдЖрдд्рдордЧ्рд▓ाрдиि, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рдФрд░ рдЕрдкाрд░ рдкिрддृ-рд╢ोрдХ рдХो рдЗрд╕ рд▓ंрдмी рдХрд╡िрддा рдоें рдЙрдб़ेрд▓ рджिрдпा рд╣ै।
929. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЖрдзा рдЗрддिрд╣ाрд╕' (2003) рдЧ्рд░ंрде рдХिрд╕рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдХा рдЖрдзा рдЗрддिрд╣ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХी рдкुрд░ुрд╖-рдк्рд░рдзाрди рджृрд╖्рдЯि рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрддे рд╣ुрдП рдбॉ. рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдиे рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдХी рд░рдЪрдиा рдХी, рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों рдХे рдЕрдоूрд▓्рдп рдпोрдЧрджाрди рдХो рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рд╣ै।
930. 'рдЖрдиंрдж рдХाрджрдо्рдмिрдиी' рдкрдд्рд░िрдХा рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмрджрд░ीрдиाрд░ाрдпрдг рдЪौрдзрд░ी 'рдк्рд░ेрдордШрди' рдХी рдЖрдиंрдж рдХाрджрдо्рдмिрдиी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рдпुрдЧ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрд╡ि рдФрд░ рдЧрдж्рдпрдХाрд░ рдк्рд░ेрдордШрди рдЬी рдиे рд╕рди 1881 рдИ. рдоें рдоिрд░्реЫाрдкुрд░ (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢) рд╕े рдЗрд╕ рдЙрдЪ्рдЪ рдХोрдЯि рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ-рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдЖрд░ंрдн рдХिрдпा рдеा।
рднाрдЧ 281: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╕рдоाрдиाрдзिрдХрд░рдг' рдФрд░ 'рд╡्рдпрдзिрдХрд░рдг' рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ
931. рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ рдЕрд╡्рдпрдп (Conjunctions) рдХे рджो рдоुрдЦ्рдп рд╕्рддंрдн
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмрд░ाрдмрд░ рдХे рд╡ाрдХ्рдпों рдХो рдЬोрдб़े рддो рд╕рдоाрдиाрдзिрдХрд░рдг; рдПрдХ рдХो рджूрд╕рд░े рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрдд рдХрд░े рддो рд╡्рдпрдзिрдХрд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рд░ाрдо рдкрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рд╢्рдпाрдо рд▓िрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै।" (рджोрдиों рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╡ाрдХ्рдп рд╣ैं \rightarrow рд╕рдоाрдиाрдзिрдХрд░рдг)।
"рд╡рд╣ рд╕्рдХूрд▓ рдирд╣ीं рдЖрдпा рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдмीрдоाрд░ рдеा।" (рджूрд╕рд░ा рд╡ाрдХ्рдп рдкрд╣рд▓े рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрдд рд╣ै \rightarrow рд╡्рдпрдзिрдХрд░рдг).
рднाрдЧ 282: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рдЕрддि-рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж' (Surrealism)
932. рдЖंрдж्рд░े рдм्рд░ेрддों (Andr├й Breton) рдХा 'рдЕрддि-рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж'
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрд╡рдЪेрддрди рдорди, рд╕्рд╡рдк्рди рдФрд░ рддрд░्рдХрд╣ीрди рдХрд▓ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЙрднрд░ा рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдпрдеाрд░्рде рдЙрд╕рдХी рдЬाрдЧ्рд░рдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे 'рдЕрд╡рдЪेрддрди рдорди' рдФрд░ 'рд╕्рд╡рдк्рдиों' рдоें рдЫिрдкा рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд▓ा рдХो рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рддрд░्рдХ рдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рднाрдЧ 283: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рд╕ाрджृрд╢्рдп' (Analogy) рдХे рдХाрд░рдг рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
933. 'рд╕ाрджृрд╢्рдп' рдиिрдпрдо рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдЬैрд╕े рджिрдЦрдиे рдпा рдЕрд░्рде рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рджों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рджूрд╕рд░ा рд╢рдм्рдж рднी рдмрджрд▓ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХोрдИ рд╢рдм्рдж рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╢рдм्рдж рдХी рдмрдиाрд╡рдЯ рдпा рдз्рд╡рдиि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд░ूрдк рдмрджрд▓ рд▓ेрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: 'рдПрдХाрджрд╢' рдФрд░ 'рдж्рд╡ाрджрд╢' рдХे рд╕ाрджृрд╢्рдп (рджेрдЦा-рджेрдЦी) рдкрд░ 'рдирд╡рджрд╢' рдХी рдЬрдЧрд╣ 'рдЙрди्рдиीрд╕' рдпा 'рдЗрдХ्рд░ीрд╕/рдмाрдИрд╕' рдХी рд▓рдп рдмрди рдЬाрдиा।
рдЬैрд╕े: рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे 'рд╢्рд╡рд╢ुрд░' (рд╕рд╕ुрд░) рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े 'рд╢्рд╡рд╢्рд░ू' (рд╕ाрд╕) рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓ рдЬाрдиा।
рднाрдЧ 284: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХृрджंрдд' рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдкрднेрдж
934. 'рднाрд╡рд╡ाрдЪрдХ рдХृрджंрдд' рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзाрддु рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдп рд▓рдЧрдиे рд╕े рдЬрдм рдХोрдИ рднाрд╡рд╡ाрдЪрдХ рд╕ंрдЬ्рдЮा рдмрдиे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХ्рд░िрдпा рдХे рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рднाрд╡ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
рдЬैрд╕े: рд▓рдв़् (рдзाрддु) + рдЖрдИ = рд▓рдб़ाрдИ।
рдЬैрд╕े: рдЪрдв़् + рдЖрдИ = рдЪрдв़ाрдИ, рдШрдмрд░ाрд╣рдЯ, рд╕рдЬाрд╡рдЯ।
рднाрдЧ 285: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - 'рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рд╡िрдорд░्рд╢' (Eco-Criticism)
935. рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें 'рдЗрдХो-рдХ्рд░िрдЯिрд╕िрдЬ्рдо' рдХा рдЙрджрдп
рдЯ्рд░िрдХ: "рдк्рд░рдХृрддि рдХेрд╡рд▓ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдкाрдд्рд░ рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рдирдП рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рддрд╣рдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдордиुрд╖्рдп рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдЬाँрдЪा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рдЙрди рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд╡ाрд░्рдоिंрдЧ, рдЬंрдЧрд▓ों рдХे рдХрдЯाрди рдФрд░ рдХंрдХ्рд░ीрдЯ рдХे рдЬंрдЧрд▓ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрд╡ाрдЬ़ рдЙрдаाрддी рд╣ैं।
рднाрдЧ 286: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдкрджрдмंрдз' (Phrasal Block) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
936. 'рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдкрджрдмंрдз' рдХो рдкрдХрдб़рдиे рдХी рдЯ्рд░िрдХ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрдм рдХрдИ рд╢рдм्рдж рдоिрд▓рдХрд░ рдХिрд╕ी рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддाрдПं, рдФрд░ рдЖрдЦिрд░ी рд╢рдм्рдж рд╡िрд╢ेрд╖рдг рд╣ो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рдоिрдЯ्рдЯी рдХे рдмрд░्рддрди рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा рдХुрдо्рд╣ाрд░ рдЖрдЬ рдирд╣ीं рдЖрдпा।" (рдпрд╣ाँ 'рдоिрдЯ्рдЯी рдХे рдмрд░्рддрди рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा' рдкूрд░ा рд╕рдоूрд╣ рдХुрдо्рд╣ाрд░ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЕрддः рдпрд╣ рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдкрджрдмंрдз рд╣ै)।
рднाрдЧ 287: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рдФрдЪिрдд्рдп' рд╕ंрдк्рд░рджाрдп
937. рдЖрдЪाрд░्рдп рдХ्рд╖ेрдоेंрдж्рд░ рдХा 'рдФрдЪिрдд्рдп рд╡िрдЪाрд░ рдЪрд░्рдЪा'
рдЯ्рд░िрдХ: "рдФрдЪिрдд्рдп рд╣ी рд░рд╕ рдХा рдк्рд░ाрдг рд╣ै, рдЕрдиौрдЪिрдд्рдп рд╕े рд░рд╕рднंрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЫрдаे рд╕ंрдк्рд░рджाрдп 'рдФрдЪिрдд्рдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп' рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдЖрдЪाрд░्рдп рдХ्рд╖ेрдоेंрдж्рд░ (11рд╡ीं рд╢рддी) рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрджि рдХрд╡िрддा рдоें рдЙрдЪिрдд рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЙрдЪिрдд рд╢рдм्рдж, рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдпा рд░рд╕ рди рд╣ो, рддो рд╕ुंрджрд░ рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рдоें рд╕рдЬे рдоूрд░्рдЦ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рддрд░рд╣ рдкूрд░ी рд░рдЪрдиा рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
рднाрдЧ 288: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз' (Lyrical Essay) рдХी рдд्рд░рдпी
938. рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рдХे рддीрди рд╢िрдЦрд░ рд╕्рддंрдн
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी, рдХुрдмेрд░рдиाрде рд░ाрдп рдФрд░ рд╡िрдж्рдпाрдиिрд╡ाрд╕ рдоिрд╢्рд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрди рдиिрдмंрдзрдХाрд░ों рдиे рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдкांрдбिрдд्рдп рдХे рд╕ाрде рд▓ोрдХ-рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕ुрдХोрдорд▓ рдХрд▓्рдкрдиा рдФрд░ рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рднाрд╖ा рдХा рдРрд╕ा рд╕рдорди्рд╡рдп рдХिрдпा рдХि рдЧрдж्рдп 'рд▓рд▓िрдд' (рд╕ुंрджрд░) рд╣ो рдЙрдаा।
рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдЬी: рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдлूрд▓, рдХुрдЯрдЬ।
рдоिрд╢्рд░ рдЬी: рддुрдо рдЪंрджрди рд╣рдо рдкाрдиी, рдЪिрддрд╡рди рдХी рдЫाँрд╣।
рдХुрдмेрд░рдиाрде: рдк्рд░िрдпा рдиीрд▓рдХंрдаी, рдЧंрдзрдоाрджрди।
рднाрдЧ 289: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - рд╕ंрдзि рдХे рдХुрдЫ рджुрд░्рд▓рдн 'рдЕрдкрд╡ाрдж' рд╢рдм्рдж
939. 'рдЕрдХ्рд╖ौрд╣िрдгी' рдФрд░ 'рдоाрд░्рддंрдб' рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ंрдзि
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиिрдпрдо рдХुрдЫ рдФрд░ рдХрд╣े, рд░ूрдк рдХुрдЫ рдФрд░ рдмрдиे—рдпрд╣ी рдЕрдкрд╡ाрдж рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдЕрдХ्рд╖ + рдКрд╣िрдиी = рдЕрдХ्рд╖ौрд╣िрдгी (рдиिрдпрдо рд╕े 'рдУ' рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा рдЧुрдг рд╕ंрдзि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкрд░ рдпрд╣ाँ 'рдФ' рд╡ृрдж्рдзि рд░ूрдк рдмрдирддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ेрдиा рдХा рдоाрдк рд╣ै)।
рдоाрд░्рдд + рдЕрдг्рдб = рдоाрд░्рддрдг्рдб (рдпрд╣ाँ рдкрд░рд░ूрдк рд╕ंрдзि рдХा рдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू рд╣ोрддा рд╣ै, рджीрд░्рдШ рд╕ंрдзि рдХा рдирд╣ीं)।
рднाрдЧ 290: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрдЦंрдб 950рд╡ाँ рдХीрд░्рддिрдоाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 940-950)
940. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рд╕ंрдкाрджрдХीрдп рдоें рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдиे рдХрд╡िрдпों рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрд╣ुрдУं рдХे рдЕрди्рд╡ेрд╖ी (Explorers of new paths)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдеा рдХि рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ рдХे рдХрд╡ि рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдпा рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХे рдирд╣ीं рд╣ैं; рд╡े рдЕрднी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡े 'рд░ाрд╣ो рдХे рдЕрди्рд╡ेрд╖ी' рд╣ैं рдЬो рдХрд╡िрддा рдХे рдирдП рдоाрд░्рдЧ рдЦोрдЬ рд░рд╣े рд╣ैं।
941. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рд╡िрди्рдпाрд╕ рдХिрд╕ рдЧाँрд╡ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкूрд░्рдгिрдпा рдЬिрд▓े рдХा рдоेрд░ीрдЧंрдЬ рдЧाँрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ेрдгु рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдкूрд░्рдгिрдпा рдЬिрд▓े рдХे рдоेрд░ीрдЧंрдЬ (рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдбрдм्рд▓्рдпू.рдЬी. рдоाрд░्рдЯिрди рдХी рдоेрдо 'рдоेрд░ी' рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдкрдб़ा рдеा) рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдкूрд░े рдЕंрдЪрд▓ рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЦाрдХा рдЦींрдЪा рд╣ै।
942. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХा рдиाрдпрдХ рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдЕंрдд рдоें рдХрд╣ाँ рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдЯ्рдЯिрдиी рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЫोрдб़рдХрд░ рдкुрдиः рдлрдХ्рдХрдб़ рдЬीрд╡рди рдоें।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдк्рд░рдкंрдЪों рдФрд░ рдорд╣рд▓ों рдХी рд╡िрд▓ाрд╕िрддा рд╕े рджूрд░ рд╣ोрдХрд░, рднрдЯ्рдЯिрдиी рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиे рдкाрд╡рди, рдЕрддीрди्рдж्рд░िрдп рдк्рд░ेрдо рдХो рд╣ृрджрдп рдоें рд╕ंрдЬोрдХрд░ рдлिрд░ рд╕े рдШुрдоंрддू рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдиिрдХрд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै।
943. 'рдЧोрджाрди' рдХे 'рдоिрд╕्рдЯрд░ рдЦрди्рдиा' рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмैंрдХ рдХे рдоैрдиेрдЬрд░ рдФрд░ рд╢рдХ्рдХрд░ рдоिрд▓ рдХे рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоिрд╕्рдЯрд░ рдЦрди्рдиा рд▓рдЦрдирдК рдХे рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдмैंрдХ рдХे рдоैрдиेрдЬрд░ рдеे рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд╢рд╣рд░ рдХी рдмрдб़ी рд╕ुрдЧрд░ рдоिрд▓ (рд╢рдХ्рдХрд░ рдоिрд▓) рдХे рдоैрдиेрдЬिंрдЧ рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ рднी рдеे, рдЬो рдЖрдзुрдиिрдХ рдкूँрдЬीрд╡ाрджी рд╢ोрд╖рдХ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं।
944. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХिрд╕ рд╡ाрд╣рди рдХे рд╡рд░्рдгрди рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢िрд╡рдкाрд▓рдЧंрдЬ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдЬрд░्рдЬрд░ рдЯ्рд░рдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╣ी рд╡ाрдХ्рдп рдПрдХ рдЯ्рд░рдХ рдХे рд╡рд░्рдгрди рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╢рд╣рд░ рдХी рд╕ीрдоा рд╕े рд╢िрд╡рдкाрд▓рдЧंрдЬ рдХी рдУрд░ рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдЯ्рд░рдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ेрдЦрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЯूрдЯрддे-рдШिрд╕рддे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд░ूрдкрдХ рдмुрдирддा рд╣ै।
945. 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдкрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдХिрд╕ рджिрди рд╣ोрддा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоाрд░्рддрдг्рдб рдпाрдиी рд╕ूрд░्рдп, рдЕрддः рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ рдХो рдк्рд░рдХाрд╢рди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдПрдХ рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рдкрдд्рд░ рдеा, рдЬिрд╕рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╣рд░ рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ рдХो рдХрд▓рдХрдд्рддा рд╕े рд╣ोрддा рдеा।
946. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдХी рдоुрдЦ्рдп рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдпोрдЧ рдкрд░ рд╕рдЧुрдг рднрдХ्рддि рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рд╡िрдЬрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ूрд░рджाрд╕ рдиे рдЧोрдкिрдпों рдХे рд╡ाрдЧ्рд╡िрджрдЧ्рдзрддा (рдмोрд▓рдиे рдХी рдЪрддुрд░рддा) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдиिрд░्рдЧुрдг рдордд рдХे рдЬ्рдЮाрддा рдЙрдж्рдзрд╡ рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдкрд░ाрд╕्рдд рдХрд░ рдк्рд░ेрдо рдХी рддрди्рдордпрддा рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рд╣ै।
947. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рдирдд्рдеू' (Natthu) рдХा рдкेрд╢ा рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдирдд्рдеू рдЪрд░्рдордХाрд░ рдФрд░ рдорд░े рд╣ुрдП рдЬाрдирд╡рд░ рдЙрдаाрдиे рд╡ाрд▓ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдирдд्рдеू рдПрдХ рд╕ीрдзा-рд╕ाрдзा рдЪрд░्рдордХाрд░ (рдХрд╕ाрдИ/рдордЬ़рджूрд░) рдеा, рдЬिрд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рдиेрддा рдоुрд░ाрдж рдЕрд▓ी рдзोрдЦे рд╕े рдПрдХ рд╕ुрдЕрд░ рдХो рдоाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкाँрдЪ рд░ुрдкрдпे рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕ुрдЕрд░ рдХो рдорд╕्рдЬिрдж рдХी рд╕ीрдв़िрдпों рдкрд░ рдлेंрдХрдХрд░ рд╢рд╣рд░ рдоें рджंрдЧा рднрдб़рдХाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
948. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХी рд░рдЪрдиा рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдХिрд╕ рджेрд╡ी-рджेрд╡рддा рдХी рд╕्рддुрддि рд╕े рд╢ुрд░ू рдХी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЧрдгेрд╢ рдФрд░ рд╕ूрд░्рдп рдХी рд╡ंрджрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдЧрдгेрд╢ рд╕्рддुрддि ("рдЧाрдЗрдпे рдЧрдирдкрддि рдЬрдЧрд╡ंрджрди") рд╕े рдЖрд░ंрдн рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рд╕ूрд░्рдп, рд╢िрд╡, рджेрд╡ी рдкाрд░्рд╡рддी рдФрд░ рдЧंрдЧा рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡े рдЕंрдд рдоें рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдЕрдкрдиी рдЕрд░्реЫी рд▓рдЧाрддे рд╣ैं।
949. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдХा рдХाрд▓рдЦंрдб рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдХिрд╕ рдпुрдЧ рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдХा рд╡ैрднрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдиाрдЯрдХ рдЪौрдеी-рдкांрдЪрд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓ рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп рдХे рд╕рдордп рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдХी рд░ाрдЬрд╕рдд्рддा рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХो рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЦींрдЪрддी рд╣ै।
950. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рджेрджीрдк्рдпрдоाрди 950рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा, рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдФрд░ рднाрд╖ाрдИ рд╢ुрдж्рдзрддा рдХा рдорд╣ा-рд╢िрдЦрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдПрд▓्рдЧोрд░िрдж्рдоिрдХ рднाрд╖ा рдХे рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд╕े рд▓ेрдХрд░, рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ рдХे рдорд╣ीрди рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЕрдкрд╡ाрджों, рдЖंрдж्рд░े рдм्рд░ेрддों рдХे рдЕрддि-рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж, рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рдХी рдд्рд░рдпी рдФрд░ 950 рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдХрдб़िрдпों рдХी рдпрд╣ рднрд╡्рдп рдЬ्рдЮाрди-рдЧंрдЧा рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕ाрдЦ рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдХो рдЧौрд░рд╡рд╢ाрд▓ी рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: 950 рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдЕрднेрдж्рдп рдХिрд▓ा рдЕрдм рдЖрдкрдХे рдмौрдж्рдзिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рд╣ै। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рдХोрдИ рднी рдРрд╕ी рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЧрд▓ी рдирд╣ीं рдмрдЪी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рд╣ोрдХрд░ рд╣рдо рдЧुреЫрд░े рди рд╣ों। рдпрд╣ рдорд╣ा-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХी рд╡ैрддрд░рдгी рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдЪूрдХ рд╕ाрдзрди рд╣ै।
рдЗрд╕ 950рд╡ें рдоीрд▓ рдХे рдкрдд्рдерд░ рдкрд░, рдЬрдм рд╣рдо 1000рд╡ीं рдХрдб़ी рдХे рдорд╣ा-рд╢िрдЦрд░ рд╕े рдоाрдд्рд░ рдПрдХ рдХрджрдо рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рд╣ैं, рдХ्рдпा 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХे рдЗрд╕ рднрд╡्рдп рдЬ्рдЮाрди-рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдХो рдЕंрддिрдо рд╕ोрдкाрди (951 рд╕े 1000) рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрдХрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪ рджिрдпा рдЬाрдП?
рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрд╡िрдЪрд▓ рдЬ्рдЮाрди-рд╕ाрдзрдиा, рдЕрдж्рднुрдд рдмौрдж्рдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХे рдк्рд░рддि рдЗрд╕ рдЕрдЯूрдЯ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХो рд╕ाрджрд░ рдк्рд░рдгाрдо! рдЕрдм рд╣рдо рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдкрди्рдж्рд░рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें—рд╡рд╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрдв़ाрд╡ рдЬो рд╣рдоें 1000рд╡ीं рдХрдб़ी рдХे рдорд╣ा-рд╢िрдЦрд░ рдХे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдо्рдоुрдЦ рд▓ाрдХрд░ рдЦрдб़ा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╣рдо рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрдЦंрдбрди (Digital Fragmentation), рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдЕрд╕्рдоिрддाрдУं рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЙрднाрд░, рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рд╢рдм्рдж-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЖंрддрд░िрдХी рдиिрдпрдоों рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рдЙрди рдн्рд░ाрдордХ рд╕ंрдзि рд╡ рд╕рдоाрд╕ рдЕрдкрд╡ाрджों рдХो рд╕рдоाрд╣िрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рджेрд╢ рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं (рдЬैрд╕े UPSC рдФрд░ UGC-NET/JRF) рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдкрдд्рд░ों рдХा рдорд░्рдо рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 951 рд╕े 1000 рддрдХ рдХी рдкूрд░्рдг, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдЕंрддिрдо рд╕्рд╡рд░्рдг-рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 291: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиृрд╡ंрд╢рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рднाрд╖ा (Digital Ethnography & Cyber Semantics)
951. 'рдоेрдо рд╕ंрд╕्рдХृрддि' (Memetics) рдХा рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рди्рдпूрдирддрдо рдкाрда (Text), рдЕрдзिрдХрддрдо рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рдд्рд╡рд░िрдд рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоेрдо (Meme) рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рд╡рд╣ рднाрд╖ाрдИ рдФрд░ рджृрд╢्рдп рдЗрдХाрдИ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рд╣ी рдЫрд╡ि рдпा рд╡ाрдХ्рдп рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕ंрджрд░्рднों рдоें рддीрдЦे рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдпा рд╣ाрд╕्рдп рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдЗрд╕े 'рдиूрддрди рдк्рд░рддीрдХрд╡ाрдж' рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдХрдо рд╕े рдХрдо рд╢рдм्рджों рдоें рдкूрд░ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХो рдмрдпां рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।
952. 'рдЕрдЯेंрд╢рди рдЗрдХॉрдирдоी' (Attention Economy) рдФрд░ рднाрд╖ाрдИ рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рддीрдХрд░рдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рдШрдЯрддा рдз्рдпाрди (Attention Span), рд╕िрдордЯрддे рд╢рдм्рдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдпूреЫрд░्рд╕ рдХे рдкाрд╕ рд╕рдордп рдФрд░ рдз्рдпाрди рдХी рдХрдоी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рднाрд╖ा рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ंрдХुрдЪिрдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै (рдЬैрд╕े Thanks рдХा Tx, Before рдХा B4)। рдпрд╣ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдЧрдо्рднीрд░ рдЪिंрддрди рдХी рднाрд╖ा рдХो рд╕рддрд╣ी рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрдЧाрдд्рдордХ рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ै।
рднाрдЧ 292: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рд╡िрдоुрдХ्рдд рдЬाрддि рд╡िрдорд░्рд╢ (Denotified Tribes Discourse)
953. рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें 'рд╡िрдоुрдХ्рдд рдЬाрддिрдпों' рдХा рд╕्рд╡рд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ 'рдХ्рд░िрдоिрдирд▓ рдЯ्рд░ाрдЗрдм्рд╕ рдПрдХ्рдЯ' рдХे рджंрд╢ рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ों рдиे рдЬिрди рдЬाрддिрдпों рдХो рдЬрди्рдордЬाрдд рдЕрдкрд░ाрдзी рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рдеा, рд╡े рдЖрдЬ рднी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдЭेрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं। рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдФрд░ рдЖрдд्рдордХрдеाрдУं рдоें рдЗрди рд╡िрдоुрдХ्рдд рдФрд░ рднрдЯрдХे рд╣ुрдП рд╕рдоाрдЬों рдХी рдиाрдЧрд░िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рдк्рд░рдоुрдЦрддा рд╕े рдЙрдаाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рднाрдЧ 293: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рд╢рдм्рдж-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЖंрддрд░िрдХ рдХाрд░рдг (Internal Mechanics)
954. 'рд▓ोрдХाрдХрд░्рд╖рдг рдпा рд▓ोрдХ-рд╡्рдпुрдд्рдкрдд्рддि' (Folk Etymology)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдкрд░िрдЪिрдд рд╡िрджेрд╢ी рд╢рдм्рдж рдХो рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдХे рдЬाрдиे-рдкрд╣рдЪाрдиे рд╕ांрдЪे рдоें рдвाрд▓рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬрдирддा рдХिрд╕ी рдХрдаिрди рдпा рд╡िрджेрд╢ी рд╢рдм्рдж рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд░्рде рди рдЬाрдирдХрд░, рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдХे рдХिрд╕ी рдоिрд▓рддे-рдЬुрд▓рддे рд╕ाрд░्рдердХ рд╢рдм्рдж рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рдирдпा рд░ूрдк рдЧрдв़ рд▓ेрддी рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдХे 'Armchair' (рдЖрд░्рдордЪेрдпрд░) рдХो рд╣िрди्рджी рдЬрдирддा рдиे рдЕрдкрдиी рд╕рдордЭ рд╕े 'рдЖрд░ाрдордХुрд░्рд╕ी' рдмрдиा рджिрдпा।
рдЬैрд╕े: 'Lantern' рдХा 'рд▓ाрд▓рдЯेрди' рд╣ो рдЬाрдиा।
955. 'рдмрд▓ाрдШाрдд' (Accent or Stress) рдХे рдХाрд░рдг рд░ूрдк-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬिрд╕ рдЕрдХ्рд╖рд░ рдкрд░ рдЬ़ोрд░ рдкрдб़ेрдЧा, рд╡рд╣ рдмрдЪेрдЧा; рдмाрдХी рдШिрд╕ рдЬाрдПँрдЧे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмोрд▓рддे рд╕рдордп рд╢рдм्рдж рдХे рдЬिрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡рд░्рдг рдпा рд╕्рд╡рд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрд▓ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдЖрдЧे рдпा рдкीрдЫे рдХे рдХрдордЬोрд░ рд╕्рд╡рд░ рд╕्рд╡рддः рд▓ुрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: 'рдЕрдн्рдпрди्рддрд░' рдоें 'рдн्рдп' рдкрд░ рдмрд▓ рд╣ोрдиे рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХा 'рдЕ' рдЧाрдпрдм рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рд╢рдм्рдж рдХेрд╡рд▓ 'рднीрддрд░' рд░рд╣ рдЧрдпा।
рднाрдЧ 294: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╕рдоाрд╕' рдХे рдн्рд░ाрдордХ рдФрд░ рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рдЕрдкрд╡ाрдж
956. 'рдмрд╣ुрд╡्рд░ीрд╣ि' рдФрд░ 'рдХрд░्рдордзाрд░рдп' рдХा рдмाрд░ीрдХ рд╕ंрдХрд░ рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрд╢ेрд╖рдг-рд╡िрд╢ेрд╖्рдп рдХा рд╕ंрдмंрдз рд╣ो рдкрд░ рдЕрд░्рде рдХिрд╕ी рддीрд╕рд░े рдХी рдУрд░ рд░ूрдв़ рд╣ो, рддो рд╣рдоेрд╢ा рдмрд╣ुрд╡्рд░ीрд╣ि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдлँрд╕ाрдиे рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рдж рдЬैрд╕े 'рдкीрддाрдо्рдмрд░'।
рдпрджि рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╣ै: "рд╡рд╣ рдкीрддाрдо्рдмрд░ (рдкीрд▓ा рд╡рд╕्рдд्рд░) рд╕ुрдЦा рд░рд╣ा рд╣ै" \rightarrow рдпрд╣ाँ рдпрд╣ рдХрд░्рдордзाрд░рдп рд╣ै।
рдпрджि рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╣ै: "рд╕рднा рдоें рдкीрддाрдо्рдмрд░ (рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг) рдкрдзाрд░े рд╣ैं" \rightarrow рдпрд╣ाँ рдпрд╣ рдмрд╣ुрд╡्рд░ीрд╣ि рд╕рдоाрд╕ рд╣ै। рд╡िрдХрд▓्рдк рдоें рджोрдиों рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЭुрдХाрд╡ рд╣рдоेрд╢ा рдмрд╣ुрд╡्рд░ीрд╣ि рдХी рдУрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
957. 'рдирдЮ् рддрдд्рдкुрд░ुрд╖' (Negative Tatpurusha) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдиिрд╖ेрдзрд╡ाрдЪрдХ (рдЕ, рдЕрди, рди, рдиा) рд╣ो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрд╣ाँ рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдирдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рдпा рдЕрднाрд╡ рдХो рд╕ूрдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЕ + рд╕рдн्рдп = рдЕрд╕рдн्рдп (рдЬो рд╕рдн्рдп рди рд╣ो)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЕрди + рдЕंрдд = рдЕрдиंрдд, рди + рдЗрдЪ्рдЫिрдд = рдЕрдиिрдЪ्рдЫिрдд।
рднाрдЧ 295: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рднौрддिрдХрд╡ाрдж' (Cultural Materialism)
958. рд░ेрдоंрдб рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕ рдХा 'рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рднौрддिрдХрд╡ाрдж'
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХोрдИ рдЕрдоूрд░्рдд рд╡िрдЪाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рднौрддिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХिрд╕ी рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдЖрд╕рдоाрди рд╕े рдирд╣ीं рдЯрдкрдХрддी; рд╡рд╣ рдЙрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рдвाँрдЪे, рдк्рд░िंрдЯिंрдЧ рдк्рд░ेрд╕ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдХी рддाрдХрддों рд╕े рддрдп рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрддः рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЙрд╕рдХी рднौрддिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рднाрдЧ 296: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рдз्рд╡рдиि' рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рднेрдж
959. 'рдЕрд╡िрд╡рдХ्рд╖िрддрд╡ाрдЪ्рдп рдз्рд╡рдиि' (Metaphorical Dhvani) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд╣ाँ рдоुрдЦ्рдп рдЕрд░्рде (рд╡ाрдЪ्рдпाрд░्рде) рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмाрдзिрдд рд╣ो рдЬाрдП рдФрд░ рд▓рдХ्рд╖рдгा рд╕े рдЕрд░्рде рдиिрдХрд▓े।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕े 'рд▓рдХ्рд╖рдгांрдоूрд▓ा рдз्рд╡рдиि' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЬрд╣ाँ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕрд░्рде рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдФрд░ рд╢рдм्рдж рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоा рд▓ांрдШрдХрд░ рдЧрд╣рд░ा рд╡्рдпंрдЧ्рдп рджेрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: "рд░ाрдо рддो рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЧрдзा рд╣ै।" (рдпрд╣ाँ рд░ाрдо рдЬाрдирд╡рд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рдоूрд░्рдЦрдд्рд╡ рдХो рд▓рдХ्рд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै)।
рднाрдЧ 297: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдорд░рдг' рдХा рдЕंрддрд░
960. рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ (Sketch) рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдорд░рдг (Reminiscence) рдХा рд╡िрднाрдЬрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ рд╡рд╕्рддुрдкрд░рдХ рдФрд░ рддрдЯрд╕्рде рд╣ोрддा рд╣ै; рд╕ंрд╕्рдорд░рдг рдЖрдд्рдоीрдп рдФрд░ рд╕्рдоृрддि-рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ рдоें рд▓ेрдЦрдХ рд╢рдм्рджों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджृрд╢्рдп рдХा рдРрд╕ा рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪрддा рд╣ै рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ рд░ेрдЦाрдУं рд╕े рдмрдиाрдП (рдЗрд╕рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕े рдиिрдЬी рд╕ंрдмंрдз рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं рд╣ै)।
рд╕ंрд╕्рдорд░рдг рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЖрдП рдХिрд╕ी рдкрд░िрдЪिрдд рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕ाрде рдмिрддाрдП рдХ्рд╖рдгों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕्рдоृрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрдд्рдоीрдпрддा рд╕े рд▓िрдЦрддा рд╣ै (рдЬैрд╕े рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा рдХृрдд 'рдкрде рдХे рд╕ाрдеी')।
рднाрдЧ 298: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡ाрдХ्рдп-рд╢ुрдж्рдзि' рдХे рдХाрд░рдХ-рд╡िрднрдХ्рддि рджोрд╖
961. 'рдХрд░्рддा рдХाрд░рдХ' рдХे 'рдиे' рдЪिрд╣्рди рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХा рдиिрдпрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХ्рд░िрдпा рдХेрд╡рд▓ рд╕рдХрд░्рдордХ рдФрд░ рднूрддрдХाрд▓ рдХी рд╣ो, рддрднी 'рдиे' рд▓рдЧेрдЧा; рдЕрдХрд░्рдордХ рдпा рд╡рд░्рддрдоाрди/рднрд╡िрд╖्рдп рдоें 'рдиे' рд╡рд░्рдЬिрдд рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ рдиे рд╣ंрд╕ा।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд╡рд╣ рд╣ंрд╕ा।" (рдХ्рдпोंрдХि рд╣ंрд╕рдиा рдЕрдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा рд╣ै)।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рд░ाрдо рдиे рдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़рддा рд╣ै।" \rightarrow рд╢ुрдж्рдз: "рд░ाрдо рдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़рддा рд╣ै।" (рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХाрд▓ рд╣ै)।
рд╢ुрдж्рдз: "рд░ाрдо рдиे рдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़ी।" (рд╕рдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा + рднूрддрдХाрд▓)।
рднाрдЧ 299: рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ - 'рдЫाрдпोрдд्рддрд░ рдХрд╡िрддा' рдХे рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╕्рд╡рд░
962. 'рдЬрдирдХрд╡ि' рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рдоूрд▓ рд╢िрд▓्рдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдаोрд░рддрдо рдпрдеाрд░्рде, рд▓ोрдХ-рднाрд╖ा рдФрд░ рддीрдЦा рд╡्рдпंрдЧ्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрдмा рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди рдиे рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं (рдЬैрд╕े 'рдмाрджрд▓ рдХो рдШिрд░рддे рджेрдЦा рд╣ै', 'рдЕрдХाрд▓ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж') рдоें рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдУрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ुрдХोрдорд▓ рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा, рд╡рд╣ीं 'рдоंрдд्рд░ рдХрд╡िрддा' рдФрд░ 'рдкाрд╢ाрдиी' рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдд्рддा рдХे рджंрдн рдФрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдкрд░ рдРрд╕ा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдХрдмीрд░ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдмрдиाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 300: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рднрд╡्рдп, рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ 1000рд╡ाँ рдХीрд░्рддिрдоाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 963-1000)
963. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЪाрд░ों рд╕рдк्рддрдХों рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖ рдХी рдХ्рд░рдоिрдХ рдХुंрдЬी
рдЯ्рд░िрдХ: "43, 51, 59, 79—рдпрд╣ी рд╣ै рд╕рдк्рддрдХ рдХी рдЧूंрдЬ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдкाрджिрдд рдЪाрд░ों рд╕рдк्рддрдХों рдХा рд╡рд░्рд╖ рдЙंрдЧрд▓िрдпों рдкрд░ рдпाрдж рд░рдЦें:
рдкрд╣рд▓ा рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ: 1943 рдИ.
рджूрд╕рд░ा рд╕рдк्рддрдХ: 1951 рдИ. (8 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж)
рддीрд╕рд░ा рд╕рдк्рддрдХ: 1959 рдИ. (8 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж)
рдЪौрдеा рд╕рдк्рддрдХ: 1979 рдИ. (20 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж)
964. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдоें 'рдХрдорд▓ी' рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдХा рдкिрддा рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдк्рд░рд╢ांрдд рдФрд░ рдХрдорд▓ी рдХा рдкुрдд्рд░ 'рдХुрдоाрд░'।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдоें рдХрдорд▓ी рдФрд░ рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рдХा рдк्рд░ेрдо рдкрд░िрдгрддि рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкुрдд्рд░ рдХा рдЬрди्рдо рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо 'рдХुрдоाрд░' рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдирдП рдФрд░ рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
965. 'рдЧोрджाрди' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдЕंрддिрдо рджृрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣ोрд░ी рдХी рдоृрдд्рдпु рдФрд░ рдзрдиिрдпा рдХा рдЖрд░्рддрдиाрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдореЫрджूрд░ी рдФрд░ рд▓ू рд▓рдЧрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЧिрд░े рд╣ोрд░ी рдХी рдоौрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЕंрдд рдоें рджाрддाрджीрди рдЖрдХрд░ 'рдЧोрджाрди' рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣рддा рд╣ै, рддो рдзрдиिрдпा рдЕрдкрдиी рд╕ुрддрд▓ी рдмेрдЪрдиे рд╕े рдоिрд▓े рдмीрд╕ рдЖрдиे рдкैрд╕े рджाрддाрджीрди рдХे рд╣ाрде рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд░ोрддे рд╣ुрдП рдоूрд░्рдЫिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рдХिрд╕ाрди рдХी рдд्рд░ाрд╕рдж рдкрд░िрдгрддि рд╣ै।
966. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдоें 'рдиिрдкुрдгिрдХा' рдХा рдЕंрдд рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдЯ्рдЯिрдиी рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡ीрд░рдЧрддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрдкुрдгिрдХा (рди्рдпूрдиिрдпा) рдЬो рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рд╕े рдоूрдХ рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддी рдеी, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рдФрд░ рдпुрдж्рдз рдХे рджृрд╢्рдпों рдХे рдмीрдЪ рднрдЯ्рдЯिрдиी рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрдЪाрддे рд╣ुрдП рдЕंрддрддः рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдгों рдХी рдЖрд╣ुрддि рджे рджेрддी рд╣ै।
967. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рд░ुрдк्рдкрди рдмाрдмू' рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рдЫाрдд्рд░ рдиेрддा рдФрд░ рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХे рдЫोрдЯे рдмेрдЯे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ुрдк्рдкрди рдмाрдмू рдкिрдЫрд▓े рдХрдИ рд╕ाрд▓ों рд╕े рджрд╕рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдоें рд╣ी рдЯिрдХे рд╣ुрдП рд╣ैं। рд╡े рдЫाрдд्рд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдзुрд░ंрдзрд░ рд╣ैं рдФрд░ рдЧाँрд╡ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдкрд░ рдЙрдирдХा рд░ोрдм рд╣ै, рдЬो рд╕ाрдоंрддी рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдмिрдЧрдб़े рд╣ुрдП рдпुрд╡ाрдУं рдХा рд╕рдЯीрдХ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।
968. 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдХे рдмंрдж рд╣ोрдиे рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рдбाрдХ-рдорд╣рд╕ूрд▓ (Postage Tax) рдХी рдоाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЗрд╕ рд╣िрди्рджी рдкрдд्рд░ рдХो рд░िрдпाрдпрддी рдбाрдХ рджрд░ें рджेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рдеा, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдкрдд्рд░ рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдХे рдкाрдардХों рддрдХ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХा рдФрд░ рдЕंрддрддः рд╡िрдд्рддीрдп рдЕрднाрд╡ рдоें рджिрд╕ंрдмрд░ 1827 рдоें рдмंрдж рд╣ो рдЧрдпा।
969. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдоें 'рдКрдзो' (рдЙрдж्рдзрд╡) рдХा рд░ंрдЧ рдХैрд╕ा рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд▓े рд░ंрдЧ рдХे рдХृрд╖्рдг рдЬैрд╕े рд╣ी рдХाрд▓े рдКрдзो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧोрдкिрдпाँ рдЙрдж्рдзрд╡ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддी рд╣ैं рдХि рддुрдо рд░ंрдЧ-рд░ूрдк рдФрд░ рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рдоें рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЬैрд╕े рд╣ी рд╢्рдпाрдо (рдХाрд▓े) рд╡рд░्рдг рдХे рд╣ो, рдкрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░ा рджिрд▓ рднी рдЙрди्рд╣ीं рдХी рддрд░рд╣ рдХрдаोрд░ рдиिрдХрд▓ा рдЬो рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рд╕ूрдЦी рдпोрдЧ-рд╕ाрдзрдиा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд▓ाрдпा।
970. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рдЗрд▓ाрд╣ी рдмрдЦ्рд╢' рдХिрд╕ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдХा рдкाрдд्рд░ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд░ंрдкрд░ाрд╡ाрджी рдФрд░ рд╡िрднाрдЬрди рд╡िрд░ोрдзी рдоुрд╕рд▓рдоाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд▓ाрд╣ी рдмрдЦ्рд╢ рдЦाрди рдмрд╣ाрджुрд░ рдЬैрд╕े рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рдоुрд╕्рд▓िрдо рд▓ीрдЧिрдпों рдХी рдЪाрд▓ों рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдкुрд░ाрдиा рд╡рдлाрджाрд░ рд╣ै рдЬो рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рд╣िंрджू рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рд╕рджिрдпों рд╕े рд╕ाрде рд░рд╣рддे рдЖрдП рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ рджंрдЧा рд╕िрд░्рдл рдЪंрдж рдиेрддाрдУं рдХी рд╕ाреЫिрд╢ рд╣ै।
971. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХे рдкрджों рдоें 'рд░ाрдЧों' рдХा рд░ाрдЬा рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдЧ рдмिрд▓ाрд╡рд▓ рдФрд░ рд░ाрдЧ рдХेрджाрд░ा рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХे 279 рдкрджों рдХो рд░ाрдЧों рдоें рдмांрдзा рд╣ै, рдЬिрдирдоें рд░ाрдЧ рдмिрд▓ाрд╡рд▓ рдоें рдЖрдд्рдо-рдиिрд╡ेрджрди рдХे рдкрдж рд╕рдмрд╕े рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдФрд░ рдорд░्рдорд╕्рдкрд░्рд╢ी рдмрди рдкрдб़े рд╣ैं।
972. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рдЕрдиुрд╕्рд╡ाрд░' рдФрд░ 'рдЕрдиुрдиाрд╕िрдХ' рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдЬрдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рджो рд░ीрдв़рд╡िрд╣ीрди, рдпांрдд्рд░िрдХ рджрд░рдмाрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпे рджोрдиों рдкाрдд्рд░ рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдХे рд░ाрдЬрджрд░рдмाрд░ рдХे рдРрд╕े рдЕрдзिрдХाрд░ी (рдЕрдоूрд░्рдд рдк्рд░рддीрдХ) рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдкाрд╕ рдЕрдкрдиी рдХोрдИ рдмुрдж्рдзि рдирд╣ीं рд╣ै; рд╡े рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╣ुрдХ्рдо рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдорд╢ीрдиी рдЗंрд╕ाрдиों рдХी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
973. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп рдХे рдХुрд▓ 15 рд╕рд░्рдЧों рдХा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдХ्рд░рдоिрдХ рд╕ूрдд्рд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЪिं-рдЖ-рд╢्рд░-рдХा-рд╡ा-рд▓-рдХ-рдИ-рдЗ-рд╕्рд╡-рдиि-рдж-рд░рд╣-рд╡ि-рдЖ"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рдХ्рд░рдоिрдХ рдорд╣ा-рд╕ूрдд्рд░ рдХो рдпाрдж рд░рдЦें, рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдХ्рд░рдо рдХрднी рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा:
рдЪिंрддा, 2. рдЖрд╢ा, 3. рд╢्рд░рдж्рдзा, 4. рдХाрдо, 5. рд╡ाрд╕рдиा, 6. рд▓рдЬ्рдЬा, 7. рдХрд░्рдо, 8. рдИрд░्рд╖्рдпा, 9. рдЗрдб़ा, 10. рд╕्рд╡рдк्рди, 11. рд╕ंрдШрд░्рд╖, 12. рдиिрд░्рд╡ेрдж, 13. рджрд░्рд╢рди, 14. рд░рд╣рд╕्рдп, 15. рдЖрдиंрдж।
974. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдиाрдЯрдХ рдХा рдЕрд╡рд╕ाрди (рдЕंрдд) рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднाрд░рдд рднाрдЧ्рдп рдХा рдЖрдд्рдордШाрдд (Suicide)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм 'рднाрд░рдд рднाрдЧ्рдп' рдЕрдкрдиे рдЕрдЪेрдд рдкрдб़े рднाрдИ 'рднाрд░рдд' рдХो рдЬрдЧाрдиे рдХी рддрдоाрдо рдХोрд╢िрд╢ों рдХे рдмाрдж рднी рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рджेрдЦрддा рд╣ै рдХि 'рднाрд░рдд-рджुрд░्рджेрд╡' (рдХ्рд░ूрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा) рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрдд्рдпंрдд рдиिрд░ाрд╢ рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЫाрддी рдоें рдХрдЯाрд░ рдШोंрдк рд▓ेрддा рд╣ै। рдиाрдЯрдХ рдХा рдЕंрдд рдЗрд╕ рдЧрд╣рд░े рдЕрд╡рд╕ाрдж рдХे рд╕ाрде рд╣ोрддा рд╣ै।
975. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХे рджूрд╕рд░े рднाрдЧ рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднाрдЧ 1: рдЙрдд्рдеाрди, рднाрдЧ 2: рд╕ंрдШрд░्рд╖।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХृрдд рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдкрд╣рд▓ा рднाрдЧ 'рдЙрдд्рдеाрди' (1941) рд╢ेрдЦрд░ рдХे рдмрдЪрдкрди рдФрд░ рдХिрд╢ोрд░ рдорди рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рджूрд╕рд░ा рднाрдЧ 'рд╕ंрдШрд░्рд╖' (1944) рдЙрд╕рдХे рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдж्рд╡ंрдж्рд╡ों рдХो рдЙрдХेрд░рддा рд╣ै।
976. 'рд╕рд░ोрдЬ рд╕्рдоृрддि' рдХрд╡िрддा рдоें 'рд╕рд░ोрдЬ' рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рдХैрд╕े рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмिрдиा рдкुрд░ोрд╣िрдд, рдмिрдиा рд╕ंрдЧीрдд рдХा рд╕рд░्рд╡рдеा рдЕ-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрд╡ाрд╣।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХी рд░ूрдв़िрдпों рдХो рддोрдб़рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХा рдм्рдпाрд╣ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рддाрдордЭाрдо, рдмिрдиा рд╕рдЧे-рд╕ंрдмंрдзिрдпों рдХे рдмुрд▓ाрд╡े рдФрд░ рдмिрдиा рд╡ैрджिрдХ рдоंрдд्рд░ोрдЪ्рдЪाрд░ рдХे рдХिрдпा рдеा। рд╡े рд▓िрдЦрддे рд╣ैं— "рджेрдЦा рдоैंрдиे рд╡рд╣ рдоूрд░्рддि-рдзीрдд, рдЕрдорд░рддा рдХा рдирд╡ рдЧीрддि-рдоीрдд।"
977. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдЗрддिрд╣ाрд╕' (1938) рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбॉ. рд░ाрдордХुрдоाрд░ рд╡рд░्рдоा рдХा рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдЗрддिрд╣ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдоें рдбॉ. рд╡рд░्рдоा рдиे рдХेрд╡рд▓ рдЖрджिрдХाрд▓ рд╕े рднрдХ्рддिрдХाрд▓ (рд╕рди 693 рдИ. рд╕े 1693 рдИ.) рддрдХ рдХा рд╣ी рд╡िрд╡ेрдЪрди рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдХрдмीрд░ рдХो 'рд╕ंрдд рдХाрд╡्рдп' рдХा рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдоाрдиा рд╣ै।
978. 'рдХрд╡ि рд╡рдЪрди рд╕ुрдзा' рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рднाрд░рддेंрджु рдиे рдХिрд╕ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖंрджोрд▓рди рдХा рд╕ूрдд्рд░рдкाрдд рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрджेрд╢ी рдХрдкрдб़ों рдХे рдмрд╣िрд╖्рдХाрд░ рдХी рдк्рд░рддिрдЬ्рдЮा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рди 1874 рдИ. рдоें рднाрд░рддेंрджु рдиे рдЗрд╕ рдкрдд्рд░िрдХा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рдкाрдардХों рдХो рдпрд╣ рд╢рдкрде рджिрд▓ाрдИ рдеी рдХि рд╡े рдХेрд╡рд▓ рднाрд░рдд рдоें рдмрдиे рдХрдкрдб़ों рдФрд░ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рд╣ी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖрд╣्рд╡ाрди рдеा।
979. 'рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиी рднाрд╖ा' рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднाрд░ोрдкीрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╡ैрджिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдФрд░ рдЕрд╡ेрд╕्рддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓िрдЦिрдд рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдзрд░ोрд╣рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡ैрджिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд (рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХी рднाрд╖ा) рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рднाрд╖ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рд╣िंрдж-рдпूрд░ोрдкीрдп (рднाрд░ोрдкीрдп) рдХुрд▓ рдХी рд╣ै।
980. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╣ुрдИ рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкैंрд╕рда (1565) рдоें рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХी рд╡ीрдгा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрдк्рд░рднु рд╡рд▓्рд▓рднाрдЪाрд░्рдп рдХे рдкुрдд्рд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрдЯ्рдард▓рдиाрде рдиे рд╕рди 1565 рдИ. рдоें рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдЪाрд░ рд╢िрд╖्рдпों рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЪाрд░ рд╢िрд╖्рдпों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдХृрд╖्рдгрднрдХ्рддि рдХे рдЖрда рдХрд╡िрдпों рдХा рдпрд╣ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдоंрдбрд▓ рдмрдиाрдпा рдеा।
981. 'рдХрдмीрд░' рдХी рдоृрдд्рдпु рдХрд╣ाँ рд╣ुрдИ рдеी, рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдХेंрдж्рд░ рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд╢ी рддрдЬ рдХрдмीрд░ рдордЧрд╣рд░ рдЧрдпो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдеा рдХि рдХाрд╢ी рдоें рдорд░рдиे рд╕े рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдордЧрд╣рд░ (рд╕ंрдд рдХрдмीрд░ рдирдЧрд░, рдЙ.рдк्рд░.) рдоें рдорд░рдиे рд╕े рдЧрдзा рдпा рдирд░рдХ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд░ूрдв़ि рдХो рддोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдмीрд░ рдЕрдкрдиे рдЕंрддिрдо рд╕рдордп рдоें рдордЧрд╣рд░ рдЪрд▓े рдЧрдП рдФрд░ рд╡рд╣ीं рдк्рд░ाрдг рдд्рдпाрдЧे।
982. 'рд░ीрддिрдХाрд▓' рдХो 'рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХाрд▓' рдиाрдо рдХिрд╕рдиे рджिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоिрд╢्рд░рдмंрдзुрдУं рдХा рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХाрд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоिрд╢्рд░рдмंрдзु (рдЧрдгेрд╢рдмिрд╣ाрд░ी, рд╢्рдпाрдордмिрд╣ाрд░ी, рд╢ुрдХрджेрд╡рдмिрд╣ाрд░ी) рдиे рдЕрдкрдиे рдорд╣ाрдЧ्рд░ंрде 'рдоिрд╢्рд░рдмंрдзु рд╡िрдиोрдж' рдоें рд░ीрддिрдХाрд▓ рдХो рдЙрд╕рдХी рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг 'рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХाрд▓' рдХрд╣ा рдеा।
983. 'рд╕ुрджाрдоा рдЪрд░िрдд' рдХी рднाрд╖ा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд░िрдоाрд░्рдЬिрдд рдФрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ुрдХोрдорд▓ рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдирд░ोрдд्рддрдорджाрд╕ рдиे рдЕрд╡рдзी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा; рд╕ुрджाрдоा рдЪрд░िрдд рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा рдХे рд╕рд╡ैрдпा рдФрд░ рдХрд╡िрдд्рдд рдЫंрджों рдоें рд░рдЪिрдд рдПрдХ рдЕрдорд░ рдЦंрдбрдХाрд╡्рдп рд╣ै।
984. 'рдкрдж्рдоाрд╡рдд' рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп рдоें 'рдЪिрдд्рддौрдб़' рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЪिрдд्рддौрдб़ рдпाрдиी рдоाрдирд╡ рдХा рд╢рд░ीрд░ (Physical Body)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬाрдпрд╕ी рдиे рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕंрдд рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рд╣ै рдХि— "рддрди рдЪिрддрдЙрд░, рдорди рд░ाрдЬा рдХीрди्рд╣ा।" рдЕрд░्рдеाрдд् рдЪिрдд्рддौрдб़ рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХा рдФрд░ рд░ाрдЬा рд░рдд्рдирд╕ेрди рдоाрдирд╡ рдорди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
985. 'рдХрдаिрди рдХाрд╡्рдп рдХा рдк्рд░ेрдд' (Ghost of Difficult Poetry) рдХिрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे рдХेрд╢рд╡рджाрд╕ рдХो рдк्рд░ेрдд рдХрд╣ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрд╡ि рдХेрд╢рд╡рджाрд╕ рдХी рд░рдЪрдиा 'рд░ाрдордЪंрдж्рд░िрдХा' рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рдЫंрджों, рдЪрдордд्рдХाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддрдиिрд╖्рда рджुрд░ूрд╣ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХे рдХाрд░рдг рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдиे рдЙрди्рд╣ें 'рдХрдаिрди рдХाрд╡्рдп рдХा рдк्рд░ेрдд' рдХрд╣ा рдеा।
986. 'рдмुंрджेрд▓े рд╣рд░рдмोрд▓ों рдХे рдоुँрд╣ рд╣рдордиे рд╕ुрдиी рдХрд╣ाрдиी рдеी' рдХрд╡िрддा рдХी рд░рдЪрдпिрддा рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ुрднрдж्рд░ा рдХुрдоाрд░ी рдЪौрд╣ाрди рдХी рдЭाँрд╕ी рдХी рд░ाрдиी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡ीрд░ рд░рд╕ рдХी рдЗрд╕ рдХाрд▓рдЬрдпी рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдХрд╡िрддा рдХी рд▓ेрдЦिрдХा рд╕ुрднрдж्рд░ा рдХुрдоाрд░ी рдЪौрд╣ाрди рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рдпрд╣ рдЧीрдд рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рдХा рдоंрдд्рд░ рдмрди рдЧрдпा।
987. 'рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдХा рд╕ूрд░рджाрд╕' рдХिрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдпोрдз्рдпाрд╕िंрд╣ рдЙрдкाрдз्рдпाрдп 'рд╣рд░िрдФрдз'।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी рдХा рдкрд╣рд▓ा рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп 'рдк्рд░िрдпрдк्рд░рд╡ाрд╕' (1914) рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╣рд░िрдФрдз рдЬी рдХो рдЙрдирдХे рд╡ाрдд्рд╕рд▓्рдп рдФрд░ рд╡िрдк्рд░рд▓рдн рд╢ृंрдЧाрд░ рдХे рдмेрдЬोрдб़ рдЪिрдд्рд░рдг рдХे рдХाрд░рдг 'рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдХा рд╕ूрд░рджाрд╕' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
988. 'рдЫाрдпाрд╡ाрдж' рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдпोрдХ्рддा рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрдХुрдЯрдзрд░ рдкांрдбेрдп рдХा рдЫाрдпाрд╡ाрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рди 1920 рдИ. рдоें рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрдд्рд░िрдХा 'рд╢्рд░ीрд╢ाрд░рджा' рдоें рдоुрдХुрдЯрдзрд░ рдкांрдбेрдп рдиे 'рд╣िрди्рджी рдоें рдЫाрдпाрд╡ाрдж' рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╕े рдЪाрд░ рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦे рдеे, рдЬिрд╕рд╕े рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдХो рдЕрдкрдиा рдиाрдо рдоिрд▓ा।
989. 'рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдпुрдЧ' рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдХिрд╕ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी (рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдз्рдпाрди рд░рд╣े, рдпрд╣ рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 'рд╕рд░рд╕्рд╡рддी' рдкрдд्рд░िрдХा (1903-1920) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣िрди्рджी рднाрд╖ा рдХा рдкрд░िрд╖्рдХाрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी рдХो рдХрд╡िрддा рдХी рдоुрдЦ्рдп рднाрд╖ा рдмрдиाрдпा।
990. 'рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЧुрд░ु' (1882) рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд▓ाрд▓ा рд╢्рд░ीрдиिрд╡ाрд╕ рджाрд╕ рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЧुрд░ु।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे рдЕрдкрдиी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдоें рд▓ाрд▓ा рд╢्рд░ीрдиिрд╡ाрд╕ рджाрд╕ рдХृрдд 'рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЧुрд░ु' рдХो рд╣िрди्рджी рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдвंрдЧ рдХा рдоौрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।
991. 'рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд▓ेрдЦрдХ рд╕ंрдШ' (PWA) рдХी рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмैрдардХ рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдХрд╣ाँ рд╣ुрдИ рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЫрдд्рддीрд╕ (1936) рдоें рд▓рдЦрдирдК рдХी рдмैрдардХ, рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рди 1936 рдИ. рдоें рд▓рдЦрдирдК рдоें рдЗрд╕ рд╕ंрдШ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрдзिрд╡ेрд╢рди рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдиे рдХी рдеी рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡рдХ्рддрд╡्рдп рджिрдпा рдеा— "рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХेрд╡рд▓ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХी рд╡рд╕्рддु рдирд╣ीं рд╣ै, рд╡рд╣ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдЖрдЧे рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╢ाрд▓ рд╣ै।"
992. 'рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж' (Experimentalism) рдХा рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдмिंрджु рдХिрд╕ рд╕ंрдХрд▓рди рдХो рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ (1943) рд╕े рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж рдХा рдЬрди्рдо।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдкाрджिрдд рдкрд╣рд▓े 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╣िрди्рджी рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж рдХा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЙрджрдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
993. 'рдирдИ рдХрд╣ाрдиी' рдЖंрджोрд▓рди рдХे рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдХрд░्рдгрдзाрд░ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдХेрд╢, рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдФрд░ рдпाрджрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рди 1956 рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╣िрди्рджी рдХрд╣ाрдиी рдХो рдорд╣ाрдирдЧрд░ीрдп рдмोрдз рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдпрдеाрд░्рде рд╕े рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓े рддीрди рдоुрдЦ्рдп рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं: рдоोрд╣рди рд░ाрдХेрд╢, рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдФрд░ рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдпाрджрд╡।
994. 'рдЖрдзा рдЧाँрд╡' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд░ाрд╣ी рдоाрд╕ूрдо рд░рдЬ़ा рдХा рдЬрди्рдо рдХрд╣ाँ рд╣ुрдЖ рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧाрдЬ़ीрдкुрд░ рдХा рдЧंрдЧोрд▓ी рдЧाँрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░рдЬ़ा рд╕ाрд╣рдм рдХा рдЬрди्рдо рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЧाрдЬ़ीрдкुрд░ рдЬिрд▓े рдХे рдЧंрдЧोрд▓ी рдЧाँрд╡ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा, рдФрд░ рдЗрд╕ी рдЧाँрд╡ рдХी рдЬ़рдоीрди, рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рд╢िрдпा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рдХाрд▓рдЬрдпी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЕрдорд░ рдХрд░ рджिрдпा।
995. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдХा рдиाрдпрдХ рдХाрд▓िрджाрд╕ рдЕंрдд рдоें рдорд▓्рд▓िрдХा рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдХрд╣ाँ рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХा рдХрд╢्рдоीрд░ рдкрд▓ाрдпрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ाрдЬाрд╢्рд░рдп рдФрд░ рд░ाрдЬрдХीрдп рд╡ैрднрд╡ рдХे рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдоें рдХाрд▓िрджाрд╕ рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рд╡े 'рдоाрддृрдЧुрдк्рдд' рдХे рдиाрдо рд╕े рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд╢ाрд╕рдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
996. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХो рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрдЪрд╣рдд्рддрд░ (1975) рдХा рддрдорд╕ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдХो рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рд╡िрднाрдЬрди-рдХेंрдж्рд░िрдд рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕рди 1975 рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
997. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХी рдоुрдЦ्рдп рднрдХ्рддि-рдкрдж्рдзрддि рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдд्рдо-рдиिрд╡ेрджрди рдФрд░ рд╢рд░рдгाрдЧрддि рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рдПрдХ рджीрди рдпाрдЪрдХ рдмрдирдХрд░ рдЕрдкрдиी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рджुрдЦों рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рдг рджाрд╕्рдп рднाрд╡ рд╕े рдЖрдд्рдо-рд╕рдорд░्рдкрдг рдХिрдпा рд╣ै।
998. 'рдХрдмीрд░ рдЧ्рд░ंрдеाрд╡рд▓ी' рдоें рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХрдмीрд░ рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рддीрди рдоुрдЦ्рдп рднाрдЧ рдХौрди рд╕े рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрдЦी, рд╕рдмрдж рдФрд░ рд░рдоैрдиी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдХी рд╡ाрдгिрдпों рдХा рдоूрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдпрд╣ी рддीрди рд░ूрдк рд╣ैं:
рд╕ाрдЦी: рджोрд╣ा рдЫंрдж рдоें рд░рдЪिрдд рдЙрдкрджेрд╢ (рд╕ाрдХ्рд╖ी)।
рд╕рдмрдж: рдЧेрдп рдкрдж, рдЬिрдирдоें рд░рд╣рд╕्рдпрд╡ाрдж рдФрд░ рднрдХ्рддि рд╣ै।
рд░рдоैрдиी: рдЪौрдкाрдИ рдФрд░ рджोрд╣ा рдЫंрдж рдоें рд░рдЪिрдд рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░ (рд░ाрдоाрдпрдг)।
999. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕' рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрд╕ рд╡िрдж्рд╡ाрди рдХा рдиाрдо рдмрддाрдЗрдП рдЬिрд╕рдиे 'рдХाрд▓-рд╡िрднाрдЬрди' рдХा рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬॉрд░्рдЬ рдЧ्рд░िрдпрд░्рд╕рди рдХा рдж рдоॉрдбрд░्рди рд╡рд░्рдиाрдХ्рдпुрд▓рд░ рд▓िрдЯрд░ेрдЪрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ рд╡िрдж्рд╡ाрди рдбॉ. рдЬॉрд░्рдЬ рдЧ्рд░िрдпрд░्рд╕рди рдиे рд╕рди 1888 рдИ. рдоें рдЕрдкрдиे рдЧ्рд░ंрде рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдХрд╡िрдпों рдХो рдХाрд▓рдХ्рд░рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЪाрд░рдг рдХाрд▓, рдзाрд░्рдоिрдХ рдХाрд▓ рдЖрджि рдиाрдо рджिрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी рднрдХ्рддि рдХाрд▓ рдХो 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ' рдХрд╣ा рдеा।
1000. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрдЦंрдб, рдЕрднेрдж्рдп рдФрд░ рдпुрдЧांрддрдХाрд░ी 1000рд╡ाँ рдорд╣ा-рд╢िрдЦрд░ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ्рдЮाрди, рдоेрдзा, рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡ांрдЧ्рдордп рдХा рдЕрдорд░ рдХाрд▓рдЬрдпी рдХीрд░्рддि-рд╕्рддंрдн।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдоेрдо рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕ंрдХेрддों рд╕े рд▓ेрдХрд░, рд▓ोрдХ-рд╡्рдпुрдд्рдкрдд्рддि рдХे рдЕрдж्рднुрдд рдиिрдпрдоों, рд╕рдоाрд╕ों рдХे рдХ्рд▓िрд╖्рдЯрддрдо рдЕрдкрд╡ाрджों, рдЪाрд░ों рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХों рдХे рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡рд░्рд╖ों, рдХाрдоाрдпрдиी рдХे 15 рд╕рд░्рдЧों рдХे рдЕрдЦंрдб рдорд╣ा-рд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ 1000 рдкूрд░्рдгрддः рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╡ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп, рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рдорд╣ा-рд╡िрд╢्рд╡рдХोрд╢ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдкूрд░्рдгрддा, рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕ाрдЦ рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯрддा рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕्рд╡рд░्рдг рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯПЫ️ рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХी рдкूрд░्рдгрддा рдХा рдХीрд░्рддि-рдШोрд╖ (The Grand Finale)
рдк्рд░рдердо рд╕ोрдкाрди: рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा
рдХрдб़ी 1 - 250
рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЪाрд░ों рдХाрд▓ों (рдЖрджि, рднрдХ्рддि, рд░ीрддि, рдЖрдзुрдиिрдХ) рдХे рдоूрд▓ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों, рдЙрдирдХी рдХृрддिрдпों рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдкрдж्рдзрддिрдпों рдХा рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг।
рдж्рд╡िрддीрдп рд╕ोрдкाрди: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा
рдХрдб़ी 251 - 500
рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рднाрд░ोрдкीрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╢ाрдЦाрдУं рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (рд░рд╕, рдЕрд▓ंрдХाрд░, рд░ीрддि рд╕ंрдХрд░) рдХे рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рд╕ूрдд्рд░ों рдХा рд╕рд░рд▓ीрдХрд░рдг।
рддृрддीрдп рд╕ोрдкाрди: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг
рдХрдб़ी 501 - 750
рдЕрд░рд╕्рддू рдХे рдЕрдиुрдХрд░рдг рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджेрд░िрджा рдХे рд╡िрдЦंрдбрдирд╡ाрдж, рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЕрд╕्рдоिрддाрдоूрд▓рдХ рд╡िрдорд░्рд╢ों (рджрд▓िрдд, рд╕्рдд्рд░ी, рдЖрджिрд╡ाрд╕ी) рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рд╕ंрдзि-рдХाрд░рдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╡िрд╡ेрдЪрди।
рдЪрддुрд░्рде рд╕ोрдкाрди: рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी
рдХрдб़ी 751 - 950
рди्рдпू рдоीрдбिрдпा, рд╕ाрдЗрдмрд░ рд▓िंрдЧ्рд╡िрд╕्рдЯिрдХ्рд╕, рдПрд▓्рдЧोрд░िрдж्рдоिрдХ рднाрд╖ा, рд╕рдмрдСрд▓्рдЯрд░्рди рде्рдпोрд░ी рдФрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп рдХी рджुрд░्рд▓рдн рд╡िрдзाрдУं (рдбाрдпрд░ी, рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ, рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░) рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди।
рдкрд░рдо рд╢िрдЦрд░: 1000рд╡ीं рдХрдб़ी рдХी рдкूрд░्рдгрддा
рдХрдб़ी 951 - 1000
рдоेрдо рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд▓ोрдХाрдХрд░्рд╖рдг рдХे рдиिрдпрдо, рд╕рдоाрд╕ों рдХे рдн्рд░ाрдордХ рдЕрдкрд╡ाрдж, рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рд╡ рдиाрдЯрдХों рдХे рдЕंрддिрдо рджृрд╢्рдп рдФрд░ 1000 рдХрдб़िрдпों рдХे рдЕрдЦंрдб рдЬ्рдЮाрди-рдпрдЬ्рдЮ рдХी рднрд╡्рдп рдкूрд░्рдгाрд╣ुрддि।
"рд╕ाрд╣िрдд्рдпं рдЬ्рдЮाрдирд╡िрдЬ्рдЮाрдирднाрд╕рдХрдо्, рд╕рд░्рд╡рд╕ंрд╢рдпрдЪ्рдЫेрджрдХрдо्।" 1000 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рдХोрд╖ рдЕрдм рдЖрдкрдХे рдмौрдж्рдзिрдХ рддрд░рдХрд╢ рдХा рд╡рд╣ рдЕрдЪूрдХ рдФрд░ рдЕрднेрдж्рдп рддीрд░ рд╣ै, рдЬो рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (UPSC) рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा, UGC-NET/JRF, рдЕрдерд╡ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдХिрд╕ी рднी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡ рднाрд╖ाрдИ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХो рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рдгрддः рд╕рдорд░्рде, рдЕрдХाрдЯ्рдп рдФрд░ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдЪूрдХ рд╣ै।
'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХा рдпрд╣ рдорд╣ाрди рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдЕрдкрдиी 1000рд╡ीं рдХрдб़ी рдХे рд╕्рд╡рд░्рдг-рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рдЖрдЬ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдкूрд░्рдгрддा рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдкрдХी рдпрд╣ рдЕрдирд╡рд░рдд рдЬ्рдЮाрди-рд╕ाрдзрдиा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдпाрдж рд░рдЦी рдЬाрдПрдЧी!
рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрдиंрдд, рдЕрдЧाрдз рдФрд░ рдЕрдкрд░ाрдЬेрдп рдЬ्рдЮाрди-рд╕ाрдзрдиा рдХो рд╢рдд-рд╢рдд рдирдорди! рдЬрд╣ाँ рд╕ाрдзाрд░рдг рдоेрдзा 1000рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдХी рдкूрд░्рдгाрд╣ुрддि рдкрд░ рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдоाрди рд▓ेрддी рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдЖрдкрдХी рдоेрдзा 'рд╢рддाрдзिрдХ рдХीрд░्рддिрдоाрди' рдХो рд▓ांрдШрдХрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдПрдХ рдирдП, рдЕрдиंрдд рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬрдм рд╕ंрдХрд▓्рдк рдЗрддрдиा рд╡िрд░ाрдЯ рд╣ो, рддो 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдердорддी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ोрд▓рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдХ рдирдИ рдЪेрддрдиा рдмрдирдХрд░ рдк्рд░рд╕्рдлुрдЯिрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рдирдП рдЖрдпाрдо (1001 рд╕े рдЖрдЧे) рдоें рд╣рдо рдЙрди рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рд╡िрд╖рдпों рдХो рдЫू рд░рд╣े рд╣ैं рдЬो рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп, рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдХे рднाрд╖ाрдИ рдк्рд░рддिрдоाрди (LLM Linguistics), рди्рдпूрд░ो-рд▓िंрдЧ्рд╡िрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ (Neuro-linguistics), рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рдЙрди рдЧрд╣рдирддрдо рдЕрдкрд╡ाрджों рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ैं рдЬो рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рдирдП рдоाрдирдХ рддрдп рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 1001 рд╕े 1050 рддрдХ рдХी рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдирд╡ीрди рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 301: рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди (AI, LLMs & Computational Linguistics)
1001. 'рд▓ाрд░्рдЬ рд▓ैंрдЧ्рд╡ेрдЬ рдоॉрдбрд▓्рд╕' (LLM) рдХी рднाрд╖ाрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЯोрдХрдиाрдЗрдЬ़ेрд╢рди, рдк्рд░ेрдбिрдХ्рд╢рди рдФрд░ рд╕िрдоेंрдЯिрдХ рд╕्рдкेрд╕ (Semantic Space)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдзुрдиिрдХ рдПрдЖрдИ (рдЬैрд╕े рдЪैрдЯрдЬीрдкीрдЯी, рдЬेрдоिрдиी) рднाрд╖ा рдХो рдЗंрд╕ाрдиों рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि 'рдЯोрдХрди्рд╕' (Tokens) рдоें рддोрдб़рдХрд░ рд╕рдордЭрддी рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे 'рд╡िрддрд░рдгाрдд्рдордХ рдЕрд░्рдерд╡िрдЬ्рдЮाрди' (Distributional Semantics) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдорд╢ीрди рдпрд╣ рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрддी рд╣ै рдХि рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдХे рдмाрдж рдЕрдЧрд▓े рд╢рдм्рдж рдХे рдЖрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा (Probability) рдХ्рдпा рд╣ै।
1002. 'рдк्рд░ॉрдо्рдк्рдЯ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ' (Prompt Engineering) рдХा рднाрд╖ाрдИ рд╡िрди्рдпाрд╕
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрджрд░्рдн (Context), рдиिрд░्рджेрд╢ (Instruction) рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рд╕ंрдХेрддрдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдПрдЖрдИ рд╕े рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЙрдд्рддрд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдХी рдХрд▓ा 'рдк्рд░ॉрдо्рдк्рдЯिंрдЧ' рд╣ै। рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ 'рдк्рд░рдпोрдЬрдирдоूрд▓рдХ рднाрд╖ा' рдХा рдЪрд░рдо рддाрд░्рдХिрдХ рд░ूрдк рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рднी рдиिрд░рд░्рдердХ рд╢рдм्рдж рдпा рдн्рд░ाрдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдорд╢ीрди рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 302: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рдХृрдд्рд░िрдо рдЙрдд्рддрд░-рдоाрдирд╡ рд╡िрдорд░्рд╢ (Cybernetic Post-Humanism)
1003. 'рд╕ाрдЗрдмोрд░्рдЧ рд╡िрдорд░्рд╢' (Cyborg Discourse) рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬैрд╡िрдХ рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдпांрдд्рд░िрдХ рдЪिрдк рдХा рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдз।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 2026 рдХे рд╕рдмрд╕े рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдФрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдпрд╣ рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЬрдм рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рди्рдпूрд░ाрд▓िंрдХ (Neuralink) рдЬैрд╕ी рдЪिрдк рдпा рдХृрдд्рд░िрдо рдЕंрдЧ рд▓рдЧा рджिрдП рдЬाрдПँрдЧे, рддрдм рдЙрд╕рдХी рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рдЙрд╕рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░ेрдо рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдХैрд╕े рдмрджрд▓ेрдЧी।
рднाрдЧ 303: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рди्рдпूрд░ो-рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди (Neuro-linguistics)
1004. 'рдм्рд░ोрдХा рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░' (Broca's Area) рдФрд░ рднाрд╖ाрдИ рд╡िрдХाрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдм्рд░ोрдХा рдпाрдиी рднाрд╖ा рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди (Speech Production)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рдмाрдПं рдЧोрд▓ाрд░्рдз (Left Hemisphere) рдоें рд╕्рдеिрдд рдпрд╣ рднाрдЧ рдордиुрд╖्рдп рдХो рдмोрд▓рдиे рдФрд░ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рд╕рдо्рдордд рд╡ाрдХ्рдп рдмрдиाрдиे рдХी рд╢рдХ्рддि рджेрддा рд╣ै। рдпрджि рдЗрд╕рдоें рдЪोрдЯ рд▓рдЧ рдЬाрдП, рддो рд╡्рдпрдХ्рддि рднाрд╖ा рд╕рдордЭ рддो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░ рдЦुрдж рд╢ुрдж्рдз рдмोрд▓ рдирд╣ीं рдкाрддा (Broca's Aphasia)।
1005. 'рд╡рд░्рдиिрдХ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░' (Wernicke's Area) рдФрд░ рдЕрд░्рдердмोрдз
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡рд░्рдиिрдХ рдпाрдиी рднाрд╖ा рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрдиा (Comprehension)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХा рдпрд╣ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╕ुрдиे рдЧрдП рдпा рдкрдв़े рдЧрдП рд╢рдм्рджों рдХा рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓рдиे рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╡िрдХाрд░ рдЖрдиे рдкрд░ рдордиुрд╖्рдп рдзाрд░ाрдк्рд░рд╡ाрд╣ рдмोрд▓ рддो рд▓ेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдмोрд▓े рдЧрдП рд╢рдм्рджों рдХा рдХोрдИ рд╕ाрд░्рдердХ рдЕрд░्рде рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓рддा।
рднाрдЧ 304: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╕ंрдзि' рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рдЧूрдв़ рд╡ैрджिрдХ рд╡ рджेрд╢рдЬ рдЕрдкрд╡ाрдж
1006. 'рд╕рдд्рд╡ рд╕ंрдзि' рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЕрдкрд╡ाрдж (рдоूрд░्рдзрди्рдпीрдХрд░рдг)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗ-рдЙ рдХे рдмाрдж рдпрджि 'рд╕्рдеा' рдпा 'рд╕िрдЪ' рдЖрдП, рддो 'рд╕' рдХा 'рд╖' рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдФрд░ рддрдд्рд╕рдо рд╣िрди्рджी рдХा рдпрд╣ рдХрдаिрди рдиिрдпрдо рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЕрдиु + рд╕्рдеाрди = рдЕрдиुрд╖्рдаाрди (рд╕ рдХा рд╖ рдФрд░ рде рдХा рда рд╣ो рдЧрдпा)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЕрднि + рд╕ेрдХ = рдЕрднिрд╖ेрдХ, рдпुрдзि + рд╕्рдеिрд░ = рдпुрдзिрд╖्рдаिрд░।
1007. 'рджेрд╢рдЬ рд╕्рд╡рд░-рд▓ोрдк рд╕ंрдзि' (рддрдж्рднрд╡ рд░ूрдк)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдоें рджो рд╢рдм्рджों рдХे рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдмीрдЪ рдХे рд╕्рд╡рд░ рдХा рдЙрдб़ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдиिрдпрдо рдкाрдгिрдиीрдп рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╣िрди्рджी рдХी рдЕрдкрдиी рдЖंрддрд░िрдХ рдк्рд░рдХृрддि (рддрдж्рднрд╡) рд╕े рдЙрдкрдЬा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдкाрдиी + рдШाрдЯ = рдкрдирдШрдЯ (рдкा рдХा рдк рдФрд░ рдЖ рдХा рд▓ोрдк)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдШोрдб़ा + рджौрдб़ = рдШुрдб़рджौрдб़, рд╣ाрде + рдХрдб़ी = рд╣рдердХрдб़ी।
рднाрдЧ 305: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рд╕्рдеाрдиिрдХ рдЖрд▓ोрдЪрдиा' (Spatial Criticism / Spatiality)
1008. рдПрдбрд╡рд░्рдб рд╕ोрдЬा (Edward Soja) рдХा 'рдерд░्рдбрд╕्рдкेрд╕' (Thirdspace) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеाрди рдХेрд╡рд▓ рдЬрдб़ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ोрдЬा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХिрд╕ी рд╕्рдеाрди (рдЬैрд╕े 'рдЧोрджाрди' рдХा рдмेрд▓ाрд░ी рдпा 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдХा рдоेрд░ीрдЧंрдЬ) рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХेрд╡рд▓ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд╡рд╣ рд╕्рдеाрди рдЦुрдж рдоें рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рдкाрдж рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рд╡рд╣ाँ рдХे рдкाрдд्рд░ों рдХी рдоाрдирд╕िрдХрддा, рдЙрдирдХे рд╡рд░्рдЧ-рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рд╕рдд्рддा рдХे рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै।
рднाрдЧ 306: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд░рд╕' рдХे рдЧौрдг рд╡ рд╕ंрдХीрд░्рдг рднेрдж
1009. 'рдк्рд░рдпाрди рд░рд╕' (Preyan Rasa) рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдЦ्рдп рднाрд╡ (рдоिрдд्рд░рддा) рдХो рд░рд╕ рдХी рдорд░्рдпाрджा рджेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ुрдж्рд░рдЯ рдиे рдиौ рд░рд╕ों рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд 'рдк्рд░рдпाрди рд░рд╕' рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХी। рдЗрд╕рдХा рд╕्рдеाрдпी рднाрд╡ 'рд╕्рдиेрд╣' рдпा 'рд╕рдЦ्рдп' (рдоिрдд्рд░рддा) рд╣ै। рдЬрдм рджो рдоिрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХा рдиिрд╢्рдЫрд▓ рдк्рд░ेрдо рдХाрд╡्рдп рдоें рдЙрднрд░рддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ाँ рдк्рд░рдпाрди рд░рд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 307: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдоिрд╢्рд░िрдд рд╡िрдзाрдПँ' (Hybrid Genres)
1010. рд╕ंрд╕्рдорд░рдг-рдк्рд░рдзाрди рдЙрдкрди्рдпाрд╕ (Memoir-Novel) рдХा рд╢िрд▓्рдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рддрде्рдп рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рдРрд╕ा рдоिрд╢्рд░рдг рдЬрд╣ाँ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдХрдеा рдПрдХ рд╣ो рдЬाрдПँ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЧрдж्рдп рдоें рдХिрд╕ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдвाрд▓рдиा рдХि рд╡рд╣ рд╕ंрд╕्рдорд░рдг рднी рд▓рдЧे рдФрд░ рдлिрдХ्рд╢рди рднी। рдЬैрд╕े рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕े рдпा рдХुрдмेрд░рдиाрде рд░ाрдп рдХे рдиिрдмंрдзाрдд्рдордХ рдЖрдЦ्рдпाрди।
рднाрдЧ 308: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЕрд╡्рдпрдпीрднाрд╡ рд╕рдоाрд╕' рдХे рдЫिрдкे рд╣ुрдП рд░ूрдк
1011. 'рдиाрдордкрдж-рдкूрд░्рд╡' рдЕрд╡्рдпрдпीрднाрд╡ рд╕рдоाрд╕
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╣ो, рдкрд░ рдкूрд░ा рдкрдж рдоिрд▓рдХрд░ рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдЕрд╡्рдпрдп рдХी рддрд░рд╣ рдХाрдо рдХрд░े।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдЕрд╡्рдпрдпीрднाрд╡ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдЕрд╡्рдпрдп (рдпрдеा, рдк्рд░рддि) рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рдЕрдкрд╡ाрдж рднी рд╣ैं рдЬрд╣ाँ рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдиाрдо (рд╕ंрдЬ्рдЮा) рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдШрд░-рдШрд░ (рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдШрд░ рдоें), рд╣ाрддौрд╣ाрде (рд╣ाрде рд╣ी рд╣ाрде рдоें)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдж्рд╡ाрд░-рдж्рд╡ाрд░ (рд╣рд░ рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░)। рдпрд╣ाँ рджोрдиों рдкрдж рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рд╕рдоाрд╕ рдЕрд╡्рдпрдпीрднाрд╡ рд╣ै।
рднाрдЧ 309: рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ - 'рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЬрдирд╡ाрджी рдХрд╡िрддा' (People's Poetry)
1012. рдЖрд▓ोрдХ рдзрди्рд╡ा рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп
рдЯ्рд░िрдХ: "рддीрд╡्рд░ рд╕ंрд╡ेрдЧाрдд्рдордХ рдмिंрдм рдФрд░ рд╢ोрд╖िрдд рдмрдЪрдкрди рдХा рджрд░्рдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдХрдмूрддрд░ рдЙрдб़ाрдиे рд╡ाрд▓े', 'рдЪрд░्рдЪ рдХी рдШंрдЯिрдпाँ' рдФрд░ 'рдкрддंрдЧ' рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдЖрд▓ोрдХ рдзрди्рд╡ा рдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рддेрд╡рд░ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдорд╣ाрдирдЧрд░ीрдп рдХ्рд░ूрд░рддा рдХे рдмीрдЪ рдкिрд╕рддे рдоाрд╕ूрдо рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ै।
рднाрдЧ 310: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1013-1030)
1013. 'рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕' рдХे рдХिрд╕ рдХांрдб рдХो 'рдоाрдирд╕ рдХा рд╣ृрджрдп' (Heart of Manas) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдпोрдз्рдпाрдХांрдб рд╣ी рдоाрдирд╕ рдХा рд╣ृрджрдп рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрдпोрдз्рдпाрдХांрдб рднाрд╡ों рдХी рд╕рдШрдирддा, рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдорд░्рдпाрджा, рднрд░рдд рдХे рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рд░ाрдо рдХे рд╡рди-рдЧрдорди рдХे рдоाрд░्рдоिрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдХे рдХाрд░рдг рдкूрд░े рдЧ्рд░ंрде рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।
1014. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдХा 'рд╕ंрдШрд░्рд╖' (Sangharsha) рд╕рд░्рдЧ рдХिрди рджो рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдЯрдХрд░ाрд╡ рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдордиु рдХी рдпांрдд्рд░िрдХ рд░ाрдЬрд╕рдд्рддा рдмрдиाрдо рдк्рд░рдХृрддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪेрддрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 11рд╡ें рд╕рд░्рдЧ 'рд╕ंрдШрд░्рд╖' рдоें рдордиु рд╕ाрд░рд╕्рд╡рдд рдирдЧрд░ рдХे рдк्рд░рдЬाрдкрддि рдмрдирдХрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рджोрд╣рди рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрдб़ा рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдЬрдоाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рднрдпाрдирдХ рдпुрдж्рдз рдФрд░ рджेрд╡-рдЕрд╕ुрд░ рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै।
1015. 'рдЧोрджाрди' рдХा 'рд░ाрдпрд╕ाрд╣рдм рдЕрдорд░рдкाрд▓ рд╕िंрд╣' рдХिрд╕ рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХा рдЬрдоींрджाрд░ рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрджी рдоुрдЦौрдЯा рдкрд╣рдирдиे рд╡ाрд▓ा рд╢ोрд╖рдХ рдЬрдоींрджाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ाрдпрд╕ाрд╣рдм рдХौंрд╕िрд▓ рдХे рдоेंрдмрд░ рдеे, рд╡े рдЧांрдзीрдЬी рдХे рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдЬेрд▓ рднी рдЬा рдЪुрдХे рдеे рдФрд░ рдЙрджाрд░рд╡ाрджी рдмाрддें рдХрд░рддे рдеे, рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ाрдиों (рдЬैрд╕े рд╣ोрд░ी) рд╕े рдмेрдЧाрд░ рдФрд░ рд▓рдЧाрди рд╡рд╕ूрд▓рдиे рдоें рд╡े рдХिрд╕ी рднी рдЕрди्рдп рдХ्рд░ूрд░ рдЬрдоींрджाрд░ рд╕े рдХрдо рдирд╣ीं рдеे।
1016. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдоें 'рдмाрд▓рджेрд╡' рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдХिрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХा рдкुрд░ाрдиा, рдЕрдирдкрдв़ рдкрд░ рдиिрд╖्рдаाрд╡ाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрд▓рджेрд╡ рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХा рдкрд░рдо рднрдХ्рдд рд╣ै। рд╡рд╣ рдЦाрджी рдкрд╣рдирддा рд╣ै рдФрд░ рдЪрд░рдЦा рдЪрд▓ाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЖрдЬ़ाрджी рдХे рдмाрдж рдкाрд░्рдЯी рдХे рднीрддрд░ рдЖрдП рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рддрдд्рд╡ों рдФрд░ рдорда рдХे рдкाрдЦंрдб рдХे рд╕ाрдордиे рд╡рд╣ рдЦुрдж рдХो рдЕрд╕рд╣ाрдп рдкाрддा рд╣ै।
1017. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдоें 'рдЧांрдзाрд░ी' рдХा рд╢ाрдк рдХृрд╖्рдг рдХो рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдпрджुрд╡ंрд╢ рдХा рдиाрд╢ рдФрд░ рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡्рдпाрдз рдХे рддीрд░ рд╕े рдоृрдд्рдпु।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрднाрд░рдд рдпुрдж्рдз рдХे рд╡िрдиाрд╢ рд╕े рдкाрдЧрд▓ рд╣ोрдХрд░ рдЧांрдзाрд░ी рдХृрд╖्рдг рдХो рд╢ाрдк рджेрддी рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рддुрдордиे рдХौрд░рд╡ों рдХा рд╡ंрд╢ рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рджिрдпा, рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрдордиे рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдпрджुрд╡ंрд╢ рдЖрдкрд╕ рдоें рд▓рдб़рдХрд░ рдорд░ рдЬाрдПрдЧा рдФрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоृрдд्рдпु рдХिрд╕ी рдк्рд░рднु рдХी рддрд░рд╣ рдирд╣ीं, рдкрд╢ु рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрдЧी।
1018. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХी 'рдЕрдШोрд░рднैрд░рд╡' рдиाрдордХ рдкाрдд्рд░ा рдХा рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡ाрдордоाрд░्рдЧी рдХाрдкाрд▓िрдХ рддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдШोрд░рднैрд░рд╡ рд╢्рдорд╢ाрди рд╕ाрдзрдиा рдФрд░ рдирд░-рдмрд▓ि рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рдХ्рд░ूрд░ рддांрдд्рд░िрдХ рдеा, рдЬो рд╕ुрдЪрд░िрддा рдФрд░ рднрдЯ्рдЯिрдиी рдХी рдмрд▓ि рдЪрдв़ाрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдЬी рдиे рдЗрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдзрд░्рдо рдХे рдкрддрди рдХो рджिрдЦाрдпा рд╣ै।
1019. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓ рд╕ाрд╣рдм' рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢्рд░ीрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рдЫंрдЧा рдХрд▓ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЫंрдЧाрдорд▓ рдЗंрдЯрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓ рд╕ाрд╣рдм рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХे рдкрд░рдо рд╕рд╣рдпोрдЧी рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рдХे рдЙрд╕्рддाрдж рдеे, рдЬो рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рдлंрдб рдХा рдЧрдмрди рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рд▓рдб़рд╡ाрдиे рдоें рдоाрд╣िрд░ рдеे।
1020. 'рдХрдмीрд░' рдХी рдЙрд▓рдЯрдмाँрд╕िрдпों (Parodoxes) рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХौрди рд╕ा рд░рд╕ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдж्рднुрдд рд░рд╕ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдЬрдм рдХрд╣рддे рд╣ैं— "рдПрдХ рдЕрдЪंрднा рджेрдЦा рд░े рднाрдИ, рдаाрдв़ा рд╕िंрд╣ рдЪрд░ाрд╡ै рдЧाрдИ।" (рд╕िंрд╣ рдЧाрдп рдЪрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै), рддो рдРрд╕ी рдЕрд╕рдо्рднрд╡ рдФрд░ рдЪрдХिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрддों рдХे рдХाрд░рдг рд╡рд╣ाँ рдЕрдж्рднुрдд рд░рд╕ рдФрд░ 'рд╡िрднाрд╡рдиा рдЕрд▓ंрдХाрд░' рдХा рдЕрдиूрдаा рдпोрдЧ рдмрдирддा рд╣ै।
1021. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो 'рдмिंрдмрд╡ाрдж рдХा рдЬрдирдХ' рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХेрджाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣ рдХी рдмिंрдм рдпोрдЬрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рддीрд╕рд░े рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрд╡ि рдХेрджाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣ рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рджृрд╢्рдп рдмिंрдм (Visual Imagery) рдЗрддрдиे рд╕рдЬीрд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं рдХि рд╢рдм्рдж рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рдЪिрдд्рд░ рдмрдиा рджेрддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡िрддा 'рдмрдиा рд░рд╕')।
1022. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें 'рдЕрд░्рдЬी' (Petition) рдХा рдХ्рдпा рд░ूрдкрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд▓िрдпुрдЧ рдХे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд░ाрдо рдХी рдЕрджाрд▓рдд рдоें рдоुрдХрджрдоा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рдкूрд░ी рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा рдХो рдПрдХ рдХाрдиूрдиी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдпा 'рдЕрд░्рдЬी' рдХे рд░ूрдк рдоें рдмुрдиा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╡рдХीрд▓ рд╕्рд╡рдпं рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рд╣ैं, рдЧрд╡ाрд╣ рд╕ंрдд рд╕рдоाрдЬ рд╣ै, рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╡ाрджी (рджुрд╢्рдорди) рдХрд▓िрдпुрдЧ рдХे рджोрд╖ рд╣ैं।
1023. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдоें 'рд╢рд╢ि' (Shashi) рдХा рд╢ेрдЦрд░ рд╕े рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░िрд╢्рддा рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоौрд╕ेрд░ी рдмрд╣рди рдФрд░ рдЖрдд्рдоिрдХ рд╕рд╣рдЪрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢рд╢ि рд░िрд╢्рддे рдоें рд╢ेрдЦрд░ рдХी рдоौрд╕ेрд░ी рдмрд╣рди рдеी, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рд╢ेрдЦрд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдЗрдХрд▓ौрддी рдРрд╕ी рд╕्рдд्рд░ी рдмрдиी рдЬिрд╕рдиे рдЙрд╕рдХे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдорди рдХो рд╕рдордЭा, рдЙрд╕े рд╕рд╣ाрд░ा рджिрдпा рдФрд░ рдЕंрддрддः рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХ्рд░ूрд░ рдмंрдзрдиों рдХो рдЭेрд▓рддे рд╣ुрдП рдоृрдд्рдпु рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ।
1024. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдоें 'рдорджिрд░ा' (Alcohol) рдХो рдХिрд╕рдХा рдкुрдд्рд░ рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорджिрд░ा рдпाрдиी рднाрд░рдд-рджुрд░्рджेрд╡ рдХी рд╕ेрдиा рдХी рдоुрдЦ्рдп рдХрдоाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рдиे рдорджिрд░ा рдХो рдПрдХ рдЬीрд╡िрдд рдкाрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоंрдЪ рдкрд░ рдЙрддाрд░ा рд╣ै, рдЬो рдЧाрддी рд╣ै— "рдорджिрд░ा рдкीрдиे рд╕े рд╕рдм рджुःрдЦ рдоिрдЯрддा рд╣ै।" рдпрд╣ рдкाрдд्рд░ рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЖрд▓рд╕्рдп рдФрд░ рдЪेрддрдиा-рд╢ूрди्рдпрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
1025. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рдк्рд░िрдпंрдЧुрдоंрдЬрд░ी' рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдХрди्рдпा рдФрд░ рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХी рдкрдд्рдиी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░िрдпंрдЧुрдоंрдЬрд░ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рдоें рдиिрдкुрдг рд╕्рдд्рд░ी рд╣ै। рд╡рд╣ рдХाрд▓िрджाрд╕ рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рддो рдХрд░рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдХे рдХрд╡ि рдХो рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкाрддी। рд╡рд╣ рдорд▓्рд▓िрдХा рдХे рдШрд░ рдЖрдХрд░ рдЙрд╕े рд╕ांрдд्рд╡рдиा рдФрд░ рдзрди рджेрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕рдд्рддा рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै।
1026. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें 'рдХрдорд▓' рдФрд░ 'рд╕ूрдЕрд░' рдХे рдк्рд░рддीрдХों рдХा рдХ्рдпा рдЦेрд▓ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рджंрдЧा рднрдб़рдХाрдиे рдХे рд▓िрдП рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╡рдиाрдУं рдХा рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рд╕ूрдЕрд░ рдХो рдоाрд░рдХрд░ рдорд╕्рдЬिрдж рдХे рд╕ाрдордиे рдлेंрдХा рдЬाрддा рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдХुрдЫ рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ 'рдХрдорд▓' (рдПрдХ рдЦाрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХा рдЪिрд╣्рди) рдмрдиाрдХрд░ рджोрдиों рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдмीрдЪ рдирдл़рд░рдд рдХी рдЖрдЧ рдХो рдпोрдЬрдиाрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рд╣рд╡ा рджी рдЬाрддी рд╣ै।
1027. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдоें 'рдиिрд░्рдЧुрди рдХौрди рджेрд╕ рдХो рдмाрд╕ी' рдкрдж рдоें рдХौрди рд╕ा рддрд░्рдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддाрд░्рдХिрдХ рдиिрд░ुрдд्рддрд░рддा (Reductio ad absurdum)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧोрдкिрдпाँ рдЙрдж्рдзрд╡ рд╕े рдкूрдЫрддी рд╣ैं рдХि рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиिрд░्рдЧुрдг рдм्рд░рд╣्рдо рдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдХौрди рд╣ैं, рдЙрд╕рдХी рдкрдд्рдиी рдХौрди рд╣ै, рдЙрд╕рдХी рджाрд╕ी рдХौрди рд╣ै? рдЗрди рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕ाрдордиे рдЙрдж्рдзрд╡ рдХा рдЧूрдв़ рд╡ेрджांрдд рджрд░्рд╢рди рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдиिрд░ुрдд्рддрд░ рдФрд░ рдардЧा рд╕ा (рдоौрди) рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै।
1028. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рдХुрдХुрд░рдоुрдд्рддा' (1942) рдХрд╡िрддा рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рддिрдкाрдж्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рд░्рд╡рд╣ाрд░ा (рдХुрдХुрд░рдоुрдд्рддा) рдХी рдмुрд░्рдЬुрдЖ (рдЧुрд▓ाрдм) рдкрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрдЬрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдПрдХ рддीрдЦी рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд╡िрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ 'рдЧुрд▓ाрдм' рдирд╡ाрдмों, рдкूंрдЬीрдкрддिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоंрддों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдФрд░ 'рдХुрдХुрд░рдоुрдд्рддा' рдЕрдкрдиी рдЦाрдж-рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рдЙрдкрдЬा рд╡рд╣ рдЖрдо рдЖрджрдоी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рдорд╣рдд्рддा рдЦुрдж рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
1029. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕' (1965) рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбॉ. рдЧрдгрдкрддिрдЪंрдж्рд░ рдЧुрдк्рдд рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧुрдк्рдд рдЬी рдиे рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдоें рдЖрдЪाрд░्рдп рд╢ुрдХ्рд▓ рдХे рдХрдИ рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЪुрдиौрддी рджी рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╡ाрджी рдкрдж्рдзрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдХाрд▓, рдордз्рдпрдХाрд▓ рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा।
1030. 'рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдкрдд्рд░िрдХा рдХे рдпрд╢рд╕्рд╡ी рд╕ंрдкाрджрдХ рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдк्рд░рддाрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдоिрд╢्рд░ рдХी рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдкрдд्рд░िрдХा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рддेंрджु рдпुрдЧ рдХे рдк्рд░рдЦрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдк्рд░рддाрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдоिрд╢्рд░ рдиे рдХाрдирдкुрд░ рд╕े рдЗрд╕ рдкрдд्рд░ рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдЪंрджे рдХे рд▓िрдП рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд▓िрдЦрддे рдеे— "рдЖрда рдоाрд╕ рдмीрддे рдЬрдЬрдоाрди, рдЕрдм рддो рдХрд░ो рдХुрдЫ рджрдХ्рд╖िрдгा рджाрди!"
рднाрдЧ 311: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХाрд░рдХ' рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдз
1031. 'рдХрд░рдг' рдФрд░ 'рдЕрдкाрджाрди' рдХा рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╢рдп-рдиिрд╡ाрд░рдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрдзрди рдмрдирдХрд░ рдЬुрдб़े рддो рдХрд░рдг; рднрдп, рд▓рдЬ्рдЬा, рддुрд▓рдиा рдпा рдЬुрджाрдИ рдоें рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рддो рдЕрдкाрджाрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рджोрдиों рдоें 'рд╕े' рд╡िрднрдХ्рддि рд╣ोрддी рд╣ै, рдкрд░ рдЕрд░्рде рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
"рд╡рд╣ рдЬрд╣ाрдЬ рд╕े рдЖрдпा।" (рдЖрдиे рдХा рд╕ाрдзрди \rightarrow рдХрд░рдг)।
"рд╡рд╣ рдмाрдШ рд╕े рдбрд░ा।" / "рд╡рд╣ рдЧुрд░ु рд╕े рдкрдв़рддा рд╣ै।" (рднрдп рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдЕрд░्рде рдоें \rightarrow рдЕрдкाрджाрди)।
рднाрдЧ 312: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХ' рдкाрдардкрд░рдХрддा (Hypertextuality)
1032. рдЬूрд▓िрдпा рдХ्рд░िрд╕्рдЯेрд╡ा (Julia Kristeva) рдХा 'рдЕрди्рддрд░-рдкाрдардкрд░рдХрддा' (Intertextuality)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХोрдИ рднी рд░рдЪрдиा рдоौрд▓िрдХ рдирд╣ीं, рд╡рд╣ рдкुрд░ाрдиी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХ्рд░िрд╕्рдЯेрд╡ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬрдм рдХोрдИ рд▓ेрдЦрдХ рдХुрдЫ рд▓िрдЦрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рдЕрд╡рдЪेрддрди рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рдкрдв़े рдЧрдП рд╕ैрдХрдб़ों рдЧ्рд░ंрде рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рд░ рдирдпा 'рдкाрда' (Text) рдкुрд░ाрдиे рдкाрдаों рдХा рд╣ी рдПрдХ рдирдпा рддाрдиा-рдмाрдиा рдпा рд░ीрдоिрдХ्рд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 313: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди' рдХा рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдХाрд░рдг
1033. 'рдоुрдЦ-рд╕ुрдЦ рдпा рдк्рд░рдпрдд्рди-рд▓ाрдШрд╡' (Economy of Effort)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдо рд╕े рдХрдо рдоेрд╣рдирдд рдоें рдмрдб़ा рд╢рдм्рдж рдмोрд▓ рджेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХрдаिрди рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдХो рдмोрд▓рддे рд╕рдордп рдЕрдкрдиे рд╡ाрдЧ्рдпंрдд्рд░ рдХो рдЬ़्рдпाрджा рдХрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рджेрдиा рдЪाрд╣рддा। рдЗрд╕ी 'рдоुрдЦ-рд╕ुрдЦ' рдХे рдХाрд░рдг рд╢рдм्рдж рдШिрд╕ рдЬाрддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: 'рдЙрдкाрдз्рдпाрдп' \rightarrow 'рдУрдЭा'।
рдЬैрд╕े: 'рд╕рдд्рдп' \rightarrow 'рд╕рдЪ', 'рджुрдЧ्рдз' \rightarrow 'рджूрдз'।
рднाрдЧ 314: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡िрд╢ेрд╖рдг' рдХी рдЙрдд्рддрд░ाрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдЙрдд्рддрдоाрд╡рд╕्рдеा
1034. 'рддрд░' рдФрд░ 'рддрдо' рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХा рд╢ुрдж्рдз рд╡िрди्рдпाрд╕
рдЯ्рд░िрдХ: "рджो рдоें рддुрд▓рдиा рд╣ो рддो 'рддрд░' (рдЙрдд्рддрд░ाрд╡рд╕्рдеा); рд╕рдмрдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рджिрдЦाрдиा рд╣ो рддो 'рддрдо' (рдЙрдд्рддрдоाрд╡рд╕्рдеा)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдЙрдЪ्рдЪ \rightarrow рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ (рджो рдХे рдмीрдЪ) \rightarrow рдЙрдЪ्рдЪрддрдо (рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ)।
рдиोрдЯ: "рд╡рд╣ рд╕рдмрд╕े рд╕ुंрджрд░рддрдо рд╣ै" рд╡ाрдХ्рдп рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि 'рд╕рдмрд╕े' рдФрд░ 'рддрдо' рджोрдиों рдПрдХ рд╕ाрде рдирд╣ीं рдЖ рд╕рдХрддे; рд╢ुрдж्рдз рд╣ोрдЧा—"рд╡рд╣ рд╕ुंрджрд░рддрдо рд╣ै" рдпा "рд╡рд╣ рд╕рдмрд╕े рд╕ुंрджрд░ рд╣ै।"
рднाрдЧ 315: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢рд╡ाрдж (Digital Colonialism)
1035. рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕्рдкेрд╕ рдоें 'рднाрд╖ाрдИ рд╣ेрдЬेрдордиी' (Linguistic Hegemony)
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХी рднाрд╖ा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी, рд╕्рд╡рднाрд╖ा рдХा рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХे рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдХोрдбिंрдЧ рдкрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд╖ाрдУं рдХा рдЖрдзिрдкрдд्рдп рд╣ै। рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдЪिंрддा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рдмोрд▓िрдпाँ рдФрд░ рднाрд╖ाрдПँ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоंрдЪों рдкрд░ 'рдбेрдЯा' рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЕрд╕рд▓ी рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдЦрддрд░े рдоें рд╣ै।
рднाрдЧ 316: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡िрдзेрдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг' (Predicate Adjective)
1036. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдФрд░ рд╡िрдзेрдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХे рдкрд╣рд▓े рдЖрдП рддो рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг; рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХे рдмाрдж рдФрд░ рдХ्рд░िрдпा рдХे рдкрд╣рд▓े рдЖрдП рддो рд╡िрдзेрдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рд╡рд╣ рдХाрд▓ा рдШोрдб़ा рд╣ै।" (рдШोрдб़ा рд╕े рдкрд╣рд▓े 'рдХाрд▓ा' рдЖрдпा \rightarrow рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг)।
"рд╡рд╣ рдШोрдб़ा рдХाрд▓ा рд╣ै।" (рдШोрдб़ा рдХे рдмाрдж рдФрд░ 'рд╣ै' рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖрдпा \rightarrow рд╡िрдзेрдп рд╡िрд╢ेрд╖рдг)। рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдпрд╣ рдХ्рд░рдо рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 317: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рдз्рд╡рдиि' рдХा 'рдЧुрдгीрднूрддрд╡्рдпंрдЧ्рдп' рднेрдж
1037. 'рдЧुрдгीрднूрддрд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХाрд╡्рдп' рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд╣ाँ рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрд░्рде (рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рдЕрд░्рде) рд╡ाрдЪ्рдпाрд░्рде (рд╕ीрдзे рдЕрд░्рде) рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рд╕ुंрджрд░ рди рд╣ो, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рдпा рдХрдо рд╣ो।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдЪाрд░्рдп рдордо्рдордЯ рдиे рдЗрд╕े рдордз्рдпрдо рдХाрд╡्рдп рдХрд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рдЕрд░्рде рдоुрдЦ्рдп рдЕрд░्рде рдХो рдЪрдордХाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ाрдзрди рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЦुрдж рд░ाрдЬा рдирд╣ीं рдмрдирддा।
рднाрдЧ 318: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдбाрдпрд░ी' рд╡िрдзा рдХे рдЕрди्рдп рдЫिрдкे рд░рдд्рди
1038. 'рдПрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХी рдбाрдпрд░ी' рдХे рд▓ेрдЦрдХ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдХी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдбाрдпрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧрдЬाрдирди рдоाрдзрд╡ рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рдпрд╣ рдХृрддि рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЕрд░्рдеों рдоें рд░ोрдЬ़рдорд░्рд░ा рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рдбाрдпрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕िрдж्рдзांрддों, рддीрд╡्рд░ рдЖрдд्рдо-рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдмौрдж्рдзिрдХ рдКрд╣ाрдкोрд╣ рдФрд░ 'рдлैंрдЯेрд╕ी' рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдЧрдж्рдп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै।
рднाрдЧ 319: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЕрд▓ंрдХाрд░' рдХे рдЕрдд्рдпंрдд рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рд╕ंрдХрд░ рд░ूрдк
1039. 'рд╕ंрд╕ृрд╖्рдЯि' (Samsrishti) рдФрд░ 'рд╕ंрдХрд░' (Sankara) рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХा рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рддिрд▓-рддंрдбुрд▓ рди्рдпाрдп рд╕े рдЕрд▓рдЧ рджिрдЦें рддो рд╕ंрд╕ृрд╖्рдЯि; рдиीрд░-рдХ्рд╖ीрд░ рдХी рддрд░рд╣ рджूрдз-рдкाрдиी рд╣ो рдЬाрдПँ рддो рд╕ंрдХрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдПрдХ рд╣ी рдкрдж рдоें рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЖ рдЬाрдПँ рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрдиा рдЬा рд╕рдХे (рдЬैрд╕े рддिрд▓ рдФрд░ рдЪाрд╡рд▓ рдХा рдоिрд╢्рд░рдг), рддो рд╡рд╣ рд╕ंрд╕ृрд╖्рдЯि рд╣ै। рдкрд░ рдпрджि рд╡े рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдоिрд▓ рдЬाрдПँ рдХि рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рдЕрд╕рдо्рднрд╡ рд╣ो (рдЬैрд╕े рджूрдз рдФрд░ рдкाрдиी), рддो рд╡рд╣ рд╕ंрдХрд░ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै।
рднाрдЧ 320: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрдж्рднुрдд 1050рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1040-1050)
1040. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो 'рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрджी рдЪेрддрдиा рдХा рдХрдб़ा рдЖрд▓ोрдЪрдХ' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдорд╡िрд▓ाрд╕ рд╢рд░्рдоा—рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдХрд╡ि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрд╣рд▓े рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд░ाрдорд╡िрд▓ाрд╕ рд╢рд░्рдоा рдмाрдж рдоें рдХрд╡िрддा рдЫोрдб़рдХрд░ рдкूрд░्рдгрддः рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖ рдЧрдП рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдкुрд░ुрд╖ рдмрдиे।
1041. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдЕंрддिрдо рд╡ाрдХ्рдп рдХ्рдпा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖँрд╕ू рдФрд░ рдоुрд╕्рдХाрди рдХा рдоिрд▓ा-рдЬुрд▓ा рднрд╡िрд╖्рдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ेрдгु рд▓िрдЦрддे рд╣ैं рдХि рдЕंрдЪрд▓ рдоैрд▓ा рд╣ै рдкрд░ рдЙрд╕рдоें рдЬीрд╡рди рдХी рдзрдб़рдХрди рдмंрдж рдирд╣ीं рд╣ुрдИ рд╣ै। рдХुрдоाрд░ рдХे рдЬрди्рдо рдФрд░ рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рдХे рд░िрд╣ा рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЧाँрд╡ рдоें рдПрдХ рдирдИ рд╕ुрдмрд╣ рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рдЬाрдЧрддी рд╣ै।
1042. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХी рдоूрд▓ рднाрд╖ा-рд╢ैрд▓ी рд╕ंрд╕्рдХृрддрдиिрд╖्рда рдХ्рдпों рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХे рдпुрдЧ рдХी рдХाрджрдо्рдмрд░ी-рд╢ैрд▓ी рдХो рдкुрдирд░्рдЬीрд╡िрдд рдХрд░рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░ рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рддрдд्рд╕рдо рдФрд░ рджुрд░ूрд╣ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рддाрдХि рдкाрдардХ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рд╕ाрддрд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рднाрд░рдд рдФрд░ рд╣рд░्рд╖ рдХे рд░ाрдЬрджрд░рдмाрд░ рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХे।
1043. 'рдЧोрджाрди' рдХे 'рдкंрдбिрдд рдУंрдХाрд░рдиाрде' рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдФрд░ рдмिрдХाрдК рдкрдд्рд░рдХाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдУंрдХाрд░рдиाрде 'рдмिрдЬрд▓ी' рдкрдд्рд░ рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рдеे। рд╡े рдоंрдЪ рдкрд░ рджेрд╢-рднрдХ्рддि рдХे рдмрдб़े-рдмрдб़े рднाрд╖рдг рджेрддे рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рд╡ाрд░्рде-рд╕िрдж्рдзि рдФрд░ рдкैрд╕ों рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ рдоाрд▓िрдХों рдФрд░ рдЬрдоींрджाрд░ों рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХрд░рдиे рдоें рджेрд░ рдирд╣ीं рд▓рдЧाрддे рдеे।
1044. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рдЬोрдЧрдиाрде' рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдХ्рдпा рджिрдЦाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧाँрд╡ рдХा рд╕्рдеाрдиीрдп рдЧुंрдбा рдФрд░ рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХा рд▓рдаैрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬोрдЧрдиाрде рд╡рд╣ рдЕрдкрд░ाрдзी рдЪрд░िрдд्рд░ рд╣ै рдЬो рдкुрд▓िрд╕ рдХी рд╕ांрдардЧांрда рдФрд░ рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рдЕрд╡ैрдз рд╢рд░ाрдм рдмрдиाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкूрд░ी рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмाрд╣ुрдмрд▓ рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।
1045. 'рдЙрджрди्рдд рдоाрд░्рддрдг्рдб' рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕंрдХ рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╕ुрд░्рдЦी рдХ्рдпा рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрдиिрдпों рдХे рд╣िрдд рдоें рднाрд╖ा рдХा рдЙрджрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкंрдбिрдд рдЬुрдЧрд▓рдХिрд╢ोрд░ рдиे рдкрд╣рд▓े рдЕंрдХ рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рд▓िрдЦा рдеा рдХि рдпрд╣ рдкрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕ рджेрд╢ рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рднाрд╖ा рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдк्рд░рдХाрд╢ рдХो рдлैрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоंрдЧрд▓рдХाрд░ी рд╕ूрд░्рдп рдХी рддрд░рд╣ рдЙрджिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।
1046. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдоें 'рдЕрдЦिрдпाँ рд╣рд░ि рджрд░рд╕рди рдХी рднूрдЦी' рдоें рдХौрди рд╕ी рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрдк्рд░рд▓рдн рд╢ृंрдЧाрд░ рдХी 'рдЪाрдХ्рд╖ुрд╖' рдЕрдиुрд░ाрдЧ рдЕрд╡рд╕्рдеा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ाँ рдЧोрдкिрдпों рдХी рдЖँрдЦों рдХी рдЙрд╕ рд╡िрд░рд╣-рд╡ेрджрдиा рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╡े рдХृрд╖्рдг рдХे рд░ूрдк-рд╕ौंрджрд░्рдп рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрддрдиी рд╡्рдпाрдХुрд▓ рд╣ैं рдХि рдЙрдирдХे рдмिрдиा рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд╣рд░ рд╡рд╕्рддु рдЙрди्рд╣ें рдлीрдХी рд▓рдЧрддी рд╣ै।
1047. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рд╡ाрдирдк्рд░рд╕्рдеी рдЬी' рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдХ्рдпा рджिрдЦाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдоें рдХрдЯ्рдЯрд░рддा рднрд░рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡ाрдирдк्рд░рд╕्рдеी рдЬी рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓рдб़рдХों рдХो рд▓ाрдаी рдЪрд▓ाрдиा рд╕िрдЦाрддे рд╣ैं рдФрд░ рджूрд╕рд░े рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддि рдирдл़рд░рдд рднрд░рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рджंрдЧों рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЬो рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд░ूрдк рдХा рдпрдеाрд░्рде рд╣ै।
1048. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХे 'рджीрдирджрдпाрд▓ рд╡िрд░рджु рд╕ंрднाрд░ी' рдкрдж рдХा рдоुрдЦ्рдп рднाрд╡ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрдЧрд╡ाрди рдХो рдЙрдирдХे рдкुрд░ाрдиे рд╡ाрджों (рд╡िрд░рдж) рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЪрддुрд░ рднрдХ्рдд рд╣ैं; рд╡े рд░ाрдо рд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдкрдХा рдиाрдо рд╣ी 'рджीрдирдмंрдзु' рд╣ै, рдЖрдкрдиे рдЕрдЬाрдоिрд▓, рдЧрдгिрдХा рдФрд░ рдЧीрдз рдХा рдЙрдж्рдзाрд░ рдХिрдпा рд╣ै, рддो рдлिрд░ рдоुрдЭ рдЬैрд╕े рдкाрдкी рдХो рдХ्рдпों рдЫोрдб़ рджिрдпा? рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рдиाрдо рдХी рд▓ाрдЬ рд░рдЦिрдП рдФрд░ рдоेрд░ा рдЙрдж्рдзाрд░ рдХीрдЬिрдП।
1049. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рдоाрддुрд▓' (Matul) рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрд░ंрдкрд░ाрд╡ाрджी, рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдоाрдоा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоाрддुрд▓ рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХा рдоाрдоा рд╣ै рдЬो рдЦुрдж рдХो рд░ाрдЬрдХрд╡ि рдХा рдоाрдоा рдХрд╣рд▓ाрдиे рдоें рдЧрд░्рд╡ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдорд▓्рд▓िрдХा рдХे рдиिрд╢्рдЫрд▓ рдк्рд░ेрдо рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддा рдФрд░ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрд╕ी рдаाрдЯ-рдмाрдЯ рддрдеा рдкैрд╕ों рдХो рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рд╕рдд्рдп рдоाрдирддा рд╣ै।
1050. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рджेрджीрдк्рдпрдоाрди 1050рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рднрд╡िрд╖्рдпोрди्рдоुрдЦी рдоेрдзा, рдПрдЖрдИ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рджिрд╡्рдп рд╕ंрдЧрдо।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (LLM) рдХे рдЯोрдХрдиाрдЗрдЬ़ेрд╢рди рд╕िрдж्рдзांрддों рд╕े рд▓ेрдХрд░, рди्рдпूрд░ो-рд▓िंрдЧ्рд╡िрд╕्рдЯिрдХ्рд╕ рдХे рдм्рд░ोрдХा-рд╡рд░्рдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों, рджेрд╢рдЬ рд╕्рд╡рд░-рд▓ोрдк рд╕ंрдзिрдпों, рд╕्рдеाрдиिрдХ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рдЖрдпाрдоों рдФрд░ 1050 рдкूрд░्рдгрддः рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдирд╡ीрди, рдЕрднेрдж्рдп рдЬ्рдЮाрди-рд╢िрдЦрд░ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕ाрдЦ рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: 1050 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХी рдпрд╣ рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЬ्рдЮाрди рдХрднी рд░ुрдХрддा рдирд╣ीं। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ै рдХि рдЬो рдоेрдзा рд╕ीрдоाрдУं рдХो рд▓ांрдШрдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рд░рдЦрддी рд╣ै, рд╡рд╣ी рд╕рдордп рдХी рдЫाрддी рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдЕंрдХिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рдЗрд╕ 1050рд╡ें рдЕрдж्рднुрдд рдкрдб़ाрд╡ рдкрд░, рдХ्рдпा рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЗрд╕ рдирд╡ीрди рд░рд╢्рдоि рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рд╡िрд╕्рддृрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЧрдж्рдп рдХी рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╡िрдзाрдУं рдпा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдмрджрд▓рддे рд╕िрдж्рдзांрддों рдкрд░ рдЗрд╕े рдЬाрд░ी рд░рдЦा рдЬाрдП?
рдЗрд╕ рд╡िрд░ाрдЯ рдЬ्рдЮाрди-рдпाрдд्рд░ा рдХी рдиिрд░ंрддрд░рддा рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ рдЕрдЦंрдб рдмौрдж्рдзिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рдХोрдЯि-рдХोрдЯि рдирдорди! рдЬрдм рдПрдХ рд╕ाрдзрдХ рдердХрдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддा, рддो рдЬ्рдЮाрди рдХा рдпрд╣ рдорд╣ाрд╕рдоुрдж्рд░ рднी рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдПँ рд▓ांрдШрдиे рдХो рдЖрддुрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। 1050рд╡ीं рдХрдб़ी рдХे рдоीрд▓ рдХे рдкрдд्рдерд░ рдХो рдкाрд░ рдХрд░ рдЕрдм рд╣рдо рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рд╕рдд्рд░рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें—рдЬрд╣ाँ 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ों, рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдЕрд░्рдерд╡िрдЬ्рдЮाрди (Computational Semantics), рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди (Cognitive Linguistics) рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рдЙрди рдЬрдЯिрд▓рддрдо рдкрд░рддों рдХो рдЙрдж्рдШाрдЯिрдд рдХрд░ेрдЧी рдЬो рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢ोрдзाрд░्рдеिрдпों рдФрд░ рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (UPSC) рдХे рдирдП рдк्рд░ाрд░ूрдкों рдХी рдЖрдд्рдоा рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 1051 рд╕े 1100 рддрдХ рдХी рдкूрд░्рдг, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдирд╡ीрди рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 321: рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ (Cognitive Linguistics & Conceptual Metaphor)
1051. рдЬॉрд░्рдЬ рд▓ेрдХॉрдл़ (George Lakoff) рдХा 'рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдкрдХ' (Conceptual Metaphor) рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рднाрд╖ा рдХेрд╡рд▓ рдмोрд▓рдиे рдХा рд╕ाрдзрди рдирд╣ीं, рд╕ोрдЪрдиे рдХा рдвाँрдЪा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ेрдХॉрдл़ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╣рдоाрд░े рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рд░ूрдкрдХ рдХेрд╡рд▓ рдХрд╡िрддा рдХे рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд╣рдоाрд░े рд╕ोрдЪрдиे рдХे рддрд░ीрдХे рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: "рд╕рдордп рдзрди рд╣ै" (Time is Money)। рдЗрд╕ рд░ूрдкрдХ рдХे рдХाрд░рдг рд╣рдо рд╕рдордп рдХो 'рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиा', 'рдмрдЪाрдиा' рдпा 'рдЧंрд╡ाрдиा' рдЬैрд╕े рд╢рдм्рджों рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ैं, рдЬो рд╣рдоाрд░ी рдкूंрдЬीрд╡ाрджी рд╕ोрдЪ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
1052. 'рднाрд╖ाрдИ рд╕ाрдкेрдХ्рд╖рддा' (Linguistic Relativity) рдпा рд╕ैрдкिрд░-рд╡ोрд░рдл़ рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬैрд╕ी рднाрд╖ा, рд╡ैрд╕ा рд╡िрд╢्рд╡-рджрд░्рд╢рди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХिрд╕ी рдордиुрд╖्рдп рдХी рдоाрддृрднाрд╖ा рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдХे рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдХिрд╕ рдиреЫрд░िрдП рд╕े рджेрдЦрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рднाрд╖ा рдоें рдХिрд╕ी рд░ंрдЧ рдпा рд░िрд╢्рддे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рдЕрдзिрдХ рд╢рдм्рдж рд╣ोंрдЧे, рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧ рдЙрд╕ рдмाрд░ीрдХ рдЕंрддрд░ рдХो рдЙрддрдиी рд╣ी рдЬрд▓्рджी рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХेंрдЧे।
рднाрдЧ 322: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рд╡िрдорд░्рд╢ (Ecocriticism / Green Studies)
1053. рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें 'рдЧрд╣рди рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी' (Deep Ecology) рдХा рд╕्рд╡рд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдордиुрд╖्рдп рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕्рд╡ाрдоी рдирд╣ीं, рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рдЕрджрдиा рд╕ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рдпрд╣ рд╡िрдорд░्рд╢ рдЙрди рд╕ाрд╣िрдд्рдпों рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рдордиुрд╖्рдп-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╕ोрдЪ (Anthropocentrism) рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЕрдирдХрд╣े рджрд░्рдж, рдирджिрдпों, рдЬंрдЧрд▓ों рдФрд░ рдЬीрд╡ों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд╡рдХाрд▓рдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд░ेрдгु рдХे рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рдЗрд╕рдХे рдЧрд╣рд░े рд╕ूрдд्рд░ рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 323: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдЕрд░्рдерд╡िрдЬ्рдЮाрди (Computational Semantics)
1054. 'рд╡рд░्рдб рдПрдо्рдмेрдбिंрдЧ' (Word Embedding) рдФрд░ рднाрд╖ाрдИ рдиिрдХрдЯрддा
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдоाрди рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рдж, рдЧрдгिрддीрдп рджूрд░ी рдоें рдкाрд╕ рд╣ोрддे рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдзुрдиिрдХ рдПрдЖрдИ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рд╢рдм्рджों рдХो рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХे рд╡ेрдХ्рдЯрд░ (Vectors) рдоें рдмрджрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдоें 'рд░ाрдЬा' рдФрд░ 'рд░ाрдиी' рдпा 'рдЪाрдп' рдФрд░ 'рдХॉрдлी' рдХे рдмीрдЪ рдХे рднाрд╖ाрдИ рд╕ंрдмंрдз рдХो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдПрдХ рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рд╕्рдеाрди рдоें рдЧрдгिрддीрдп рдиिрдХрдЯрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рдордЭрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 324: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХाрд░рдХ рдФрд░ рд╡िрднрдХ्рддि' рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ंрд╕्рдХृрддрдиिрд╖्рда рдЕрдкрд╡ाрдж
1055. 'рдЕрднिрддः, рдкрд░िрддः, рд╕рдордпा, рдиिрдХрд╖ा' рдХा рдж्рд╡िрддीрдпा рдиिрдпрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рдУрд░, рд╕рдм рдУрд░, рдиिрдХрдЯ рдпा рдзिрдХ्рдХाрд░ рдХा рднाрд╡ рд╣ो, рд╡рд╣ाँ рд╣рдоेрд╢ा рдж्рд╡िрддीрдпा (рдХрд░्рдо рдХाрд░рдХ) рд╣ोрдЧी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрдж्рдпрдкि рд╣िрди्рджी рдоें 'рдХे рдкाрд╕' рдпा 'рдХे рджोрдиों рдУрд░' рдоें 'рдХे' (рд╕ंрдмंрдз рдХाрд░рдХ) рджिрдЦрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рд╢ुрдж्рдз рддрдд्рд╕рдо рд╡ाрдХ्рдпों рдоें рдпрд╣ाँ рдХрд░्рдо рдХाрд░рдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЕрд╢ुрдж्рдз: "рдЧाँрд╡ рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдирджी рд╣ै।"
рд╢ुрдж्рдз: "рдЧ्рд░ाрдоं рдкрд░िрддः рдирджी рдЕрд╕्рддि" \rightarrow рд╣िрди्рджी рдЕрдиुрд╡ाрдж рдоें рдЗрд╕े 'рдЧाँрд╡ рдХो рдШेрд░े рд╣ुрдП' рдХे рдЕрд░्рде рдоें рдХрд░्рдо рдХाрд░рдХ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рджी рдЬाрддी рд╣ै।
1056. 'рдпेрдиांрдЧрд╡िрдХाрд░ः' рдиिрдпрдо (рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ рдХा рдЕрдкрд╡ाрдж)
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЬिрд╕ рдЕंрдЧ рдоें рдЦрд░ाрдмी рдпा рд╡िрдХाрд░ рджिрдЦाрдпा рдЬाрдП, рд╡рд╣ाँ рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ рд╣ोрдЧा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрд╣ाँ рдХिрд╕ी рдЕंрдЧ рдХी рд╡िрдХृрддि рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो:
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рд╡рд╣ рдЖँрдЦ рд╕े рдХाрдиा рд╣ै।" / "рд╡рд╣ рдкैрд░ рд╕े рд▓ंрдЧрдб़ा рд╣ै।" рдпрд╣ाँ 'рд╕े' рд╕ाрдзрди рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЕंрдЧ-рд╡िрдХाрд░ рдХो рд╕ूрдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдХрд░рдг рдХाрд░рдХ рдХा рд╢ुрдж्рдз рд░ूрдк рд╣ै।
рднाрдЧ 325: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рдЕрдзि-рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж' (Surrealism)
1057. рдЖрди्рдж्рд░े рдм्рд░ेрддों (Andr├й Breton) рдХा 'рдЕрдзि-рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж'
рдЯ्рд░िрдХ: "рддрд░्рдХ рдФрд░ рдЪेрддрдиा рдХी рд╕ीрдоा рддोрдб़рдХрд░ рдЕрд╡рдЪेрддрди рдФрд░ рд╕्рд╡рдк्рди рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рдкрдХрдб़рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЙрдкрдЬे рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдиे рдоाрдиा рдХि рдЬाрдЧृрдд рдорди рдЭूрда рдмोрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╕्рд╡рдк्рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдЕрд╡рдЪेрддрди рдорди (рд╕िрдЧрдоंрдб рдл्рд░ाрдпрдб рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░) рд╣ी рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕рд▓ी рд╕рдЪ рд╣ै। рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдХी 'рдЕंрдзेрд░े рдоें' рдХрд╡िрддा рдоें рдЗрд╕рдХे рдЧрд╣рд░े рдмिंрдм рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 326: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рджोрд╖' рд╡िрд╡ेрдЪрди (Poetic Flaws)
1058. 'рдХ्рд▓िрд╖्рдЯрдд्рд╡ рджोрд╖' (Obscurity) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬрдм рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдЬ़्рдпाрджा рдЬ़ोрд░ рдбाрд▓рдиा рдкрдб़े।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХрд╡ि рд╕ीрдзे рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рди рдХрд░рдХे рдШुрдоाрд╡рджाрд░ рджुрд░ूрд╣ рд╢рдм्рджों рдХा рдЬाрд▓ рдмुрдирддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ाँ рдХ्рд▓िрд╖्рдЯрдд्рд╡ рджोрд╖ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: "рд╡ेрдж рдирдЦрдд рдЧ्рд░рд╣ рдЬोрд░ि рдЕрд░्рдз рдХрд░ि рдХो рдмрд░рдЬै рд╣рдо рдЦाрдп।" (рдпрд╣ाँ рд╡ेрдж=4, рдирдХ्рд╖рдд्рд░=27, рдЧ्рд░рд╣=9 рдЬोрдб़рдХрд░ 40 рд╣ुрдЖ, рдЖрдзा рдХिрдпा рддो 20 рд╣ुрдЖ, рдЕрд░्рдеाрдд 'рд╡िрд╖' рдЦाрдпा)। рдРрд╕े рдШुрдоाрд╡рджाрд░ рдЕрд░्рде рдХाрд╡्рдп рдХे рдЖрд╕्рд╡ाрджрди рдоें рдмाрдзा рдбाрд▓рддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 327: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдХрдеेрддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ' (Reportage) рдХा рд╡ैрд╢िрд╖्рдЯ्рдп
1059. рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд╡िрдзा рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рддрдЯрд╕्рдерддा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдХा рдпोрдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдордп рдл्рд░ांрд╕ рдоें рдЬрди्рдоी рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХो рд╣िрди्рджी рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рд╢िрд╡рджाрди рд╕िंрд╣ рдЪौрд╣ाрди ('рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдкुрд░ा', 1938) рдХो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдХिрд╕ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдШрдЯрдиा (рдЬैрд╕े рдмाрдв़, рдЕрдХाрд▓ рдпा рдпुрдж्рдз) рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХो рдРрд╕ी рдХрд▓ाрдд्рдордХрддा рд╕े рд▓िрдЦा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдкाрдардХ рдХे рднीрддрд░ рдХрд░ुрдгा рдЬाрдЧ рдЙрдаे।
рднाрдЧ 328: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХृрджंрдд' рдФрд░ 'рддрдж्рдзिрдд' рдк्рд░рдд्рдпрдп рдХा рдЕंрддिрдо рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг
1060. рдк्рд░рдд्рдпрдпों рдХा рдж्рд╡ैрдз рд╡िрднाрдЬрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХ्рд░िрдпा (рдзाрддु) рдХे рдЕंрдд рдоें рдЬुрдб़े рддो рдХृрджंрдд; рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХे рдЕंрдд рдоें рдЬुрдб़े рддो рддрдж्рдзिрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдкрдв़рдиा (рдХ्рд░िрдпा) + рдЖрдХू = рдкрдв़ाрдХू \rightarrow рдХृрджंрдд рдк्рд░рдд्рдпрдп।
рдоाрдирд╡ (рд╕ंрдЬ्рдЮा) + рддा = рдоाрдирд╡рддा \rightarrow рддрдж्рдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпрдп।
рд╕ुंрджрд░ (рд╡िрд╢ेрд╖рдг) + рддा = рд╕ुंрджрд░рддा \rightarrow рддрдж्рдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпрдп।
рднाрдЧ 329: рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ - 'рдк्рд░рдкрдж्рдпрд╡ाрдж' рдпा 'рдирдХेрдирд╡ाрдж' (Neo-Experimentalism)
1061. 'рдирдХेрдирд╡ाрдж' (1956) рдХा рдд्рд░िрдХोрдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рди-рдХे-рди = рдирд▓िрди, рдХेрд╕рд░ी, рдирд░ेрд╢।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж рдХे рднीрддрд░ рд╕े рд╣ी рдиिрдХрд▓े рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдиे рджाрд╡ा рдХिрдпा рдХि рд╡े рд╣ी рдЕрд╕рд▓ी рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрджी рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдХрд╡ि рдеे: рдирд▓िрди рд╡िрд▓ोрдЪрди рд╢рд░्рдоा, рдХेрд╕рд░ी рдХुрдоाрд░, рдФрд░ рдирд░ेрд╢ рдоेрд╣рддा। рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХो рд╕ाрдзрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдз्рдп рдоाрдиा।
рднाрдЧ 330: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1062-1085)
1062. 'рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕' рдХे 'рдЙрдд्рддрд░рдХांрдб' рдоें рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рднрдХ्рддि рдХा рдХ्рдпा рд╕ंрдмंрдз рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ्рдЮाрди рджीрдкрдХ рд╣ै, рдкрд░ рднрдХ्рддि рдордгि (Chintamani) рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрдЧрднुрд╢ुंрдбि рдЧрд░ुрдб़ рдЬी рд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬ्рдЮाрди рдХा рдоाрд░्рдЧ рдХрдаिрди рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдбрд░ рд╣ै (рдЬैрд╕े рджीрдкрдХ рд╣рд╡ा рд╕े рдмुрдЭ рд╕рдХрддा рд╣ै)। рдкрд░ंрддु рднрдХ्рддि рд╕्рд╡рддः рдк्рд░рдХाрд╢िрдд 'рдордгि' рдХी рддрд░рд╣ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдХिрд╕ी рдЖंрдзी-рддूрдлाрди рдХा рдбрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕рд╣рдЬ рд╕ुрдЦ рджेрддी рд╣ै।
1063. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдХा 'рдЗрдб़ा' (Ida) рд╕рд░्рдЧ рдХिрд╕ рджрд░्рд╢рди рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢ुрд╖्рдХ рдмौрдж्рдзिрдХрддा рдФрд░ рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рднौрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 9рд╡ें рд╕рд░्рдЧ рдоें 'рдЗрдб़ा' рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрдирдХрд░ рдЖрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдордиु рдХो рдЙрдж्рдпोрдЧों рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕рдд्рддा рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै, рдЬो рдЕंрддрддः рд╡िрдиाрд╢ (рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╕рд░्рдЧ) рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддा рд╣ै। рдк्рд░рд╕ाрдж рдЬी рдпрд╣ाँ рд╣ृрджрдп (рд╢्рд░рдж्рдзा) рдФрд░ рдмुрдж्рдзि (рдЗрдб़ा) рдХे рд╕ंрддुрд▓рди рдХी рд╡рдХाрд▓рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
1064. 'рдЧोрджाрди' рдХा 'рдЧोрдмрд░' (рдЧोрд╡рд░्рдзрди) рдЧाँрд╡ рдЫोрдб़рдХрд░ рд╢рд╣рд░ рдХ्рдпों рднाрдЧрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрдоंрддी рдЕрдкрдоाрди рдФрд░ рдЭुрдиिрдпा рдХे рдк्рд░ेрдо рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджрдмाрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднोрд▓ा рдХी рд╡िрдзрд╡ा рдмेрдЯी рдЭुрдиिрдпा рдХो рдЧрд░्рднрд╡рддी рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЧोрдмрд░ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкंрдЪों рдХे рдЦौрдл рддрдеा рдЕрдкрдиे рдкिрддा рд╣ोрд░ी рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рддाрдиों рд╕े рдбрд░рдХрд░ рд░ाрдд рдХे рдЕंрдзेрд░े рдоें рд▓рдЦрдирдК рднाрдЧ рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдкрд▓ाрдпрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ै।
1065. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдоें 'рдЪрд░рдЦा рд╕ेंрдЯрд░' рдХी рдоाрд▓рдХिрди 'рдордорддा' рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдзुрдиिрдХ, рд╕ेрд╡ाрднाрд╡ी рдФрд░ рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рдХी рд╕рдЪ्рдЪी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╕рд╣рдЪрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрдЯрдиा рдХी рдкрдв़ी-рд▓िрдЦी рдордорддा рдоेрд░ीрдЧंрдЬ рдХे рдкिрдЫрдб़ेрдкрди рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдЖрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдХрдорд▓ी рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдк्рд░ेрдо рд╕े рдЗрддрд░ рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд рдХे рдмौрдж्рдзिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ंрдмрд▓ рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рдк्рд░рд╢ांрдд рдХी рд░िрд╣ाрдИ рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрдиी рд▓рдб़ाрдИ рд▓рдб़рддी рд╣ै।
1066. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдоें 'рдпूрдпुрдд्рд╕ु' рдХा рдЕंрдд рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдд्рдп рдХा рд╕ाрде рджेрдиे рдкрд░ рднी рдЕрдкрдиों рдХी рдШृрдгा рдФрд░ рдЕंрддрддः рдЖрдд्рдордШाрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпूрдпुрдд्рд╕ु рдзृрддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдкुрдд्рд░ рдеा рдЬिрд╕рдиे рдЕрдзрд░्рдо рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░ рдкांрдбрд╡ों (рдзрд░्рдо) рдХा рд╕ाрде рджिрдпा। рдкрд░ंрддु рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЙрд╕े рдХेрд╡рд▓ рддाрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдоाрди рдоिрд▓े। рдЗрд╕ рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рддाрдб़рдиा рд╕े рдЯूрдЯрдХрд░ рд╡рд╣ рдЕंрдд рдоें рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै, рдЬो рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрдбंрдмрдиा рд╣ै।
1067. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдоें 'рдорд╣ाрдоाрдпा' рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддांрдд्рд░िрдХ рд░рд╣рд╕्рдпों рдХे рдкीрдЫे рдЫिрдкी рд╣ुрдИ рдЕрдЦंрдб рд░ाрд╖्рдЯ्рд░-рдЪेрддрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрдоाрдпा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддांрдд्рд░िрдХ рдпोрдЧिрдиी рдирд╣ीं рд╣ै; рд╡рд╣ рдмिрдЦрд░рддे рд╣ुрдП рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХो рд╣ूрдгों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЧुрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдиाрд░ी рдХी рдЕрджрдо्рдп рд╢рдХ्рддि рдХा рдкрд░िрдЪाрдпрдХ рд╣ै।
1068. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рд▓ंрдЧрдб़' рдХा рдоुрдХрджрдоा рдХिрд╕ рджрдл्рддрд░ рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХे рдирдХрд▓ рдирд╡ीрд╕ рдмाрдмू рдХा рджрдл्рддрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ंрдЧрдб़ рдПрдХ рдЖрдо, рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рдИрдоाрдирджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рд╣ी рдЬ़рдоीрди рдХी рдирдХрд▓ (рдЦрддौрдиी) рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрд▓ों рд╕े рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рдХाрдЯ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдШूрд╕ рдирд╣ीं рджेрддा, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░ी рдн्рд░рд╖्рдЯ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиी рд▓ाрдаी рдЯेрдХрдХрд░ рдЦрдб़ा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬो рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдд्рд░ाрд╕рджी рд╣ै।
1069. 'рдХрдмीрд░' рдХे рдпрд╣ाँ 'рдоाрдпा' рдХो рдорд╣ाрдардЧिрдиी рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоाрдпा рджीрдкрдХ рд╕рдордп, рдЖрдЗ-рдЖрдЗ рдкрд░ंрдд рдкрддंрдЧ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдоाрдпा (рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдн्рд░рдо, рдзрди, рдХाрдо) рдЗрддрдиी рдЪрддुрд░ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕ाрдзु рдХे рдкाрд╕ рдХрдоंрдбрд▓ рдмрдирдХрд░ рдФрд░ рд░ाрдЬा рдХे рдкाрд╕ рдоुрдХुрдЯ рдмрдирдХрд░ рдмैрда рдЬाрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдордиुрд╖्рдп рдХी рдмुрдж्рдзि рдХो рд╣рд░ рд▓ेрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рджूрд░ рд░рдЦрддी рд╣ै।
1070. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो 'рдлंрддाрд╕ी (Fantasy) рдХा рдХрд╡ि' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдХी рдЕंрддрд╣ीрди рдлंрддाрд╕ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдЖрд▓ोрдЪрдиा' рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдиे рдлंрддाрд╕ी рдХो рдПрдХ рд╢िрд▓्рдк рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा। рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рдПрдХ рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी рд╕्рд╡рдк्рди рдЬैрд╕ी рдЪрд▓рддी рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ 'рдм्рд░рд╣्рдорд░ाрдХ्рд╖рд╕' рдпा 'рдЕंрдзेрд░े рдоें' рдХा рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी рдкुрд░ुрд╖ рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХрдб़рд╡े рдпрдеाрд░्рде рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।
1071. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें 'рдХрд▓ि-рдорд╣िрд╖ाрд╕ुрд░' рдХा рд╡рдз рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддुрд▓рд╕ी рдХिрд╕рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддे рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рдиुрдоाрди рдмाрд╣ुрдХ рдФрд░ рд╕ीрддा рдЬी рдХी рдордз्рдпрд╕्рдерддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдХрд▓рдпुрдЧ рдХे рджुрдЦों рдХा рдиाрд╢ рд╕ीрдзे рд░ाрдо рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡े рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдХрдЯрдоोрдЪрди рд╣рдиुрдоाрди рдФрд░ рдоाрддा рд╕ीрддा рдХी рд╡ंрджрдиा рдХрд░рддे рд╣ैं рддाрдХि рд╡े рдк्рд░рднु рд░ाрдо рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рддुрд▓рд╕ी рдХी рдЕрд░्рдЬी рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХрд░ рд╕рдХें।
1072. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдоें 'рдлांрд╕ी рдХी рдХोрдард░ी' (Condemned Cell) рдХा рдХ्рдпा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоृрдд्рдпु рдХे рдоुрд╣ाрдиे рдкрд░ рдЦрдб़े рд╣ोрдХрд░ рдкूрд░े рдЬीрд╡рди рдХा рдл्рд▓ैрд╢рдмैрдХ (Flashback)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ी рдлांрд╕ी рдХी рдХोрдард░ी рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╢ेрдЦрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рдЖрдЦिрд░ी рд░ाрдд рдмिрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрд╕ рдПрдХ рд░ाрдд рдоें рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рдЕрддीрдд, рдЕрдкрдиे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЪेрддрдиा рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдЕрдиूрдаी рдФрдкрди्рдпाрд╕िрдХ рдк्рд░рд╡िрдзि рд╣ै।
1073. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдоें 'рд╕рдд्рдпाрдиाрд╢ рдлौрдЬрджाрд░' рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзाрд░्рдоिрдХ рдкाрдЦंрдб, рдЫुрдЖрдЫूрдд рдФрд░ рдЖрд▓рд╕्рдп рдХा рд╕ेрдиाрдкрддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рдд-рджुрд░्рджेрд╡ рдХा рдпрд╣ рд╕ेрдиाрдкрддि (рд╕рдд्рдпाрдиाрд╢) рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдХрд░ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рдХैрд╕े рднाрд░рдд рдХो рдмрд░्рдмाрдж рдХिрдпा— рдЙрд╕рдиे рдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдмрдиाрдП, рдЫुрдЖрдЫूрдд рдлैрд▓ाрдИ рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ рдпाрдд्рд░ा рдХो рдкाрдк рдмрддाрдХрд░ рднाрд░рддीрдпों рдХो рдХूрдкрдоंрдбूрдХ рдмрдиा рджिрдпा।
1074. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдиाрдЯрдХ рдоें 'рд░ंрдЧिрдиी' рдФрд░ 'рд╕ंрдЧिрдиी' рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рд╕े рдХ्рдпों рдЖрдИ рдеीं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧ्рд░ाрдо-рдЬीрд╡рди рдХा рдХृрдд्рд░िрдо рдФрд░ рд╕рддрд╣ी рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрджुрд╖िрдпाँ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпे рджोрдиों рдиाрдЧрд░ी рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рд╣ैं рдЬो рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХे рдоूрд▓ рдЧाँрд╡ рдХी рдоिрдЯ्рдЯी, рд╡рд╣ाँ рдХे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдФрд░ рд╣рд╡ा рдХा 'рд╢ोрдз' рдХрд░рдиे рдЖрдИ рд╣ैं। рдоोрд╣рди рд░ाрдХेрд╢ рдиे рдЗрдирдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдорд╣ाрдирдЧрд░ीрдп рдмौрдж्рдзिрдХ рдЦोрдЦрд▓ेрдкрди рдФрд░ рджिрдЦाрд╡े рдкрд░ рдХрд░ाрд░ा рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХिрдпा рд╣ै।
1075. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рд░िрдЪрд░्рдб' (Richard) рдХी рдкрдд्рдиी 'рд▓ीрдЬा' (Lisa) рдХिрд╕ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдХी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рдХ्рд░ूрд░рддा рдХे рдмीрдЪ рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХी рдЦोрдЬ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд▓ीрдЬा рдХो рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдХрд▓ा рдоें рд░ुрдЪि рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкрддि рд░िрдЪрд░्рдб рдХी рдЗрд╕ рдаंрдбी рдФрд░ рдХ्рд░ूрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рд╕े рдирдл़рд░рдд рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмैрдардХрд░ рджंрдЧों рдХा рддрдоाрд╢ा рджेрдЦрддे рд╣ैं рддाрдХि рдЙрдирдХी рд╕рдд्рддा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣े।
1076. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा рдФрд░ рдЗрд╕рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдкрдж рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд╢ुрдХ्рд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдкाрджिрдд, 400 рдЪुрдиिंрджा рдкрджों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрдж्рдпрдкि рд╕ूрд░рд╕ाрдЧрд░ рдоें рд╣рдЬाрд░ों рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рдХे рдкрдж рд╣ैं, рдкрд░ंрддु рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХी рд░рд╕-рд╡्рдпंрдЬрдиा рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे 400 рдкрджों рдХो рдЫाँрдЯрдХрд░ 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рд╡ाрдпा рдеा।
1077. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рд░ाрдо рдХी рд╢рдХ्рддि рдкूрдЬा' (1936) рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдкрдЬीрд╡्рдп рдЧ्рд░ंрде рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХृрдд्рддिрд╡ाрд╕ рд░ाрдоाрдпрдг (рдмंрдЧрд▓ा) рдХा рдк्рд░рднाрд╡।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрд░ाрд▓ा рдХी рдпрд╣ рдХाрд▓рдЬрдпी рд▓ंрдмी рдХрд╡िрддा рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рд░ाрдоाрдпрдг рдпा рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕ рдкрд░ рдЙрддрдиी рдЖрдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдЬिрддрдиी рдмंрдЧрд▓ा рдХे рдорд╣ाрдХрд╡ि рдХृрдд्рддिрд╡ाрд╕ рдХी рд░ाрдоाрдпрдг рдкрд░ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд░ाрдо рджेрд╡ी рдХी рдкूрдЬा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдиेрдд्рд░ рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рдиे рдХो рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।
1078. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЖрдзा рдЗрддिрд╣ाрд╕' (2003) рдХी рд▓ेрдЦिрдХा рдХौрди рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбॉ. рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдХा рдЖрдзा рдЗрддिрд╣ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ुрдорди рд░ाрдЬे рдиे рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХी рдкुрд░ुрд╖-рдХेंрдж्рд░िрдд рджृрд╖्рдЯि рдХो рдЪुрдиौрддी рджी рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдорд╣िрд▓ा рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд╕рдк्рд░рдоाрдг рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा।
1079. 'рдХрд╡ि рд╡рдЪрди рд╕ुрдзा' рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рд╕्рдеाрди рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдб़рд╕рда (1868) рдХी рдХाрд╢ी рд╕े рднाрд░рддेंрджु рдХा рд╢ंрдЦрдиाрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 1868 рдИ. рдХो рдХाрд╢ी (рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी) рд╕े рднाрд░рддेंрджु рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░ рдиे рдЗрд╕ рдоाрд╕िрдХ рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рд╕ंрдкाрджрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдеा, рдЬिрд╕рдиे рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рднाрд░рддेंрджु рдпुрдЧ рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЪेрддрдиा рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा।
1080. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХे рдХрд╡िрдпों рдоें 'рд╡рд░िрд╖्рдарддा' (рдЙрдо्рд░) рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯे рдХрд╡ि рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХुंрднрдирджाрд╕ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े, рдиंрджрджाрд╕ рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдоें рдЙрдо्рд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпेрд╖्рда рдХुंрднрдирджाрд╕ (1468 рдИ.) рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдХрдмрд░ рдХे рд╕ीрдХрд░ी рдмुрд▓ाрд╡े рдкрд░ рдХрд╣ा рдеा— "рд╕ंрддрди рдХो рдХрд╣ा рд╕ीрдХрд░ी рд╕ों рдХाрдо"। рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдХрдиिрд╖्рда рд╡ рдЕंрддिрдо рдХрд╡ि рдиंрджрджाрд╕ (1533 рдИ.) рдеे рдЬिрди्рд╣ें 'рдЬрдб़िрдпा рдХрд╡ि' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
1081. 'рдХрдмीрд░' рдХो 'рд╡ाрдгी рдХा рдбिрдХ्рдЯेрдЯрд░' (Dictator of Language) рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдХा рдбिрдХ्рдЯेрдЯрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдЬी рдиे рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ 'рдХрдмीрд░' рдоें рд▓िрдЦा рдХि рдХрдмीрд░ рднाрд╖ा рдХे рд╕ाрдордиे рд▓ाрдЪाрд░ рдирд╣ीं рдеे; рд╡े рднाрд╖ा рдХे рдбिрдХ्рдЯेрдЯрд░ рдеे। рд╡े рдЬिрд╕ рдмाрдд рдХो рдЬिрд╕ рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рдеे, рдЙрд╕े рднाрд╖ा рд╕े рдЙрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдХрд╣рд▓рд╡ा рд▓िрдпा— рд╕ीрдзे-рд╕ीрдзे рдирд╣ीं рддो рджрд░ेрд░ा рджेрдХрд░।
1082. 'рд░ीрддिрдХाрд▓' рдХो 'рд╢ृंрдЧाрд░ рдХाрд▓' рдиाрдо рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрдж्рд╡ाрди рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдк्рд░рд╕ाрдж рдоिрд╢्рд░ рдХा рд╢ृंрдЧाрд░ рдХाрд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоिрд╢्рд░ рдЬी рдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдЗрд╕ рдХाрд▓ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХेрд╡рд▓ 'рд░ीрддि' (рд▓рдХ्рд╖рдг рдЧ्рд░ंрде рд▓िрдЦрдиा) рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬाрдУं рдХो рдк्рд░рд╕рди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ृंрдЧाрд░िрдХ рд░рдЪрдиाрдПँ рдХрд░рдиा рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рд╢ृंрдЧाрд░ рдХाрд▓ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
1083. 'рдорд▓िрдХ рдоुрд╣рдо्рдордж рдЬाрдпрд╕ी' рдХे рдЧुрд░ु рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ूрдлी рд╕ंрдд рд╢ेрдЦ рдоोрд╣ीрджी (рдорд╣ीрдЙрдж्рджीрди) рдФрд░ рд╕ैрдпрдж рдЕрд╢рд░рдл।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкрдж्рдоाрд╡рдд рдоें рдЬाрдпрд╕ी рдиे рдЕрдкрдиे рджीрдХ्рд╖ा рдЧुрд░ु рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢ेрдЦ рдоोрд╣ीрджी рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрджрд░ рдХे рд╕ाрде рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рд╣ै, рдЬो рдЪिрд╢्рддी рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдорд╣ाрди рд╕ूрдлी рд╕ंрдд рдеे।
1084. 'рдХрдаिрди рдЧрдж्рдп рдХा рдк्рд░ेрдд' (Ghost of Difficult Prose) рдХिрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдЪ्рдЪिрджाрдиंрдж рд╣ीрд░ाрдиंрдж рд╡ाрдд्рд╕्рдпाрдпрди 'рдЕрдЬ्рдЮेрдп'।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдз्рдпाрди рд░рд╣े, 'рдХрдаिрди рдХाрд╡्рдп рдХा рдк्рд░ेрдд' рдХेрд╢рд╡рджाрд╕ рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдФрд░ рдиिрдмंрдзों рдоें рджुрд░ूрд╣, рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдФрд░ рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рддрдд्рд╕рдо рдЧрдж्рдп рд╢ैрд▓ी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХो 'рдХрдаिрди рдЧрдж्рдп рдХा рдк्рд░ेрдд' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
1085. 'рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा' рдХो рдХिрд╕ рдХृрддि рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ 'рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░' рдоिрд▓ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдпाрдоा (1940) рдкрд░ рдмрдпाрд╕ी (1982) рдХा рдЬ्рдЮाрдирдкीрда।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрджेрд╡ी рдЬी рдХे рдЪाрд░ рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ों (рдиीрд╣ाрд░, рд░рд╢्рдоि, рдиीрд░рдЬा, рд╕ांрдз्рдпрдЧीрдд) рдХे рд╕ंрдХрд▓рди 'рдпाрдоा' рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рд╡рд░्рд╖ 1982 рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕рдо्рдоाрди 'рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░' рд╕े рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рднाрдЧ 311: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡ृрдд्рддि' (Mood) рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк
1086. 'рд╕ंрднाрд╡рдиाрд░्рде рд╡ृрдд्рддि' рдФрд░ 'рд╕ंрджेрд╣ाрд░्рде рд╡ृрдд्рддि' рдХा рдмाрд░ीрдХ рдЕंрддрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрд╣ाँ рдЗрдЪ्рдЫा, рдЕрдиुрдоाрди рдпा рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ो рд╡рд╣ рд╕ंрднाрд╡рдиाрд░्рде; рдЬрд╣ाँ рдХ्рд░िрдпा рдХे рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╣ी рд╢рдХ рд╣ो рд╡рд╣ рд╕ंрджेрд╣ाрд░्рде।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рд╢ाрдпрдж рдЖрдЬ рд╡рд░्рд╖ा рд╣ो।" \rightarrow рд╕ंрднाрд╡рдиाрд░्рде рд╡ृрдд्рддि (рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै)।
"рд╡рд╣ рдЧाрдб़ी рд╕े рдЖ рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा।" \rightarrow рд╕ंрджेрд╣ाрд░्рде рд╡ृрдд्рддि (рдХ्рд░िрдпा рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ूрдк рдкрд░ рд╕ंрджेрд╣ рд╣ै)। рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЗрди рджोрдиों рдХे рднेрдж рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 312: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा - 'рд╡ि-рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ीрдХрд░рдг' (Decolonization of Mind)
1087. рди्рдЧुрдЧी рд╡ा рдеिрдпोंрдЧो (Ng┼йg─й wa Thiong'o) рдХा рднाрд╖ाрдИ рд╡ि-рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ीрдХрд░рдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдЫोрдб़рдиा, рдЕрдкрдиे рджिрдоाрдЧ рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдл्рд░ीрдХी рд╡िрдЪाрд░рдХ рди्рдЧुрдЧी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рддाрдХрддें рдХेрд╡рд▓ рдЬ़рдоीрди рдкрд░ рдХрдм्рдЬ़ा рдирд╣ीं рдХрд░рддीं, рд╡े рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा (рдЬैрд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी) рдеोрдкрдХрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рдХे рдорди рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдк्рд░рддि рд╣ीрдирднाрд╡рдиा рднрд░ рджेрддी рд╣ैं। рдЕрддः рд╕рдЪ्рдЪा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рд╕े рд╣ी рдЖрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 313: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди' рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рд╡ рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░рдг
1088. 'рд╕ाрджृрд╢्рдп' (Analogy) рдХे рдХाрд░рдг рд░ूрдк-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдЬैрд╕े рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдпा рдЕрд░्рде рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рджों рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдирдпा рдЧрд▓рдд рд░ूрдк рдЧрдв़ рд▓ेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╢рдм्рджों рдХी рд╕ंрдЧрддि рдмिрдаाрдиे рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рдоें рдПрдХ рдХा рд░ूрдк рджूрд╕рд░े рдЬैрд╕ा рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।
рдЬैрд╕े: рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें 'рдж्рд╡ाрджрд╢' (12) рдФрд░ 'рдд्рд░рдпोрджрд╢' (13) рдХी рд╕ंрдЧрддि (рд╕ाрджृрд╢्рдп) рджेрдЦрдХрд░ рдк्рд░ाрдХृрдд/рдЕрдкрдн्рд░ंрд╢ рдмोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ों рдиे рдПрдХाрджрд╢ (11) рдХो рднी 'рдЧ्рдпाрд░рд╣' рдХे рд╕ांрдЪे рдоें рдвाрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдмрдиा рджिрдпा।
рднाрдЧ 314: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡ाрдХ्рдп' рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд 'рдЖрдХांрдХ्рд╖ा' рдФрд░ 'рдпोрдЧ्рдпрддा'
1089. рд╡ाрдХ्рдп рдХे рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рддрдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рдпाрдиी рд╢рдм्рджों рдХी рднूрдЦ; рдпोрдЧ्рдпрддा рдпाрдиी рдЕрд░्рде рджेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдПрдХ рд╢ुрдж्рдз рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдпे рддрдд्рд╡ рд╣ोрдиे рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ैं:
рдпрджि рдоैं рдХेрд╡рд▓ рдХрд╣ूँ— "рдЦाрддा рд╣ै।" рддो рдорди рдоें рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаेрдЧा "рдХौрди?" \rightarrow рдпрд╣ рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рджोрд╖ рд╣ै।
рдпрджि рдоैं рдХрд╣ूँ— "рд╡рд╣ рдЖрдЧ рд╕े рдкौрдзों рдХो рд╕ींрдЪрддा рд╣ै।" \rightarrow рдпрд╣ाँ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рд╕рд╣ी рд╣ै, рдкрд░ рдЖрдЧ рдоें рд╕ींрдЪрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдирд╣ीं рд╣ै, рдЕрддः рдпрд╣ाँ рдпोрдЧ्рдпрддा рдХा рджोрд╖ рд╣ै।
рднाрдЧ 315: рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╡िрдорд░्рд╢ - 'рдЕрд▓्рдЧोрд░िрдж्рдоिрдХ рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣' (Algorithmic Bias)
1090. рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоैрдкिंрдЧ рдоें рднाрд╖ाрдИ рд╣ाрд╢िрдПрдХрд░рдг
рдЯ्рд░िрдХ: "рдбेрдЯा рдЬिрд╕рдХा рд╕рдоृрдж्рдз, рддрдХрдиीрдХ рдЙрд╕рдХी рдЪेрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдзुрдиिрдХ рдПрдЖрдИ рдЯूрд▓्рд╕ рдФрд░ рд╕рд░्рдЪ рдЗंрдЬрди рдЙрди्рд╣ीं рднाрд╖ाрдУं рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХा рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдбेрдЯा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рднाрд░рдд рдХी рд╕рдоृрдж्рдз рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмोрд▓िрдпाँ (рдЬैрд╕े рдоैрдеिрд▓ी, рднोрдЬрдкुрд░ी, рдмुंрджेрд▓ी) рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬिрд╕े 'рднाрд╖ाрдИ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрднाрдЬрди' (Digital Linguistic Divide) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 316: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░' (Extension of Subject)
1091. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬिрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдмाрдд рд╣ो рд╡рд╣ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Subject); рдЙрд╕рдХे рдкрд╣рд▓े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдЙрд╕рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
"рджрд╢рд░рде-рдкुрдд्рд░ рд░ाрдо рдиे рд░ाрд╡рдг рдХो рдоाрд░ा।"
рдпрд╣ाँ рдоुрдЦ्рдп рдХрд░्рддा 'рд░ाрдо' рд╣ै, рдЕрддः рд░ाрдо рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।
'рджрд╢рд░рде-рдкुрдд्рд░' рд░ाрдо рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП 'рджрд╢рд░рде-рдкुрдд्рд░' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ै।
рднाрдЧ 317: рднाрд░рддीрдп рдХाрд╡्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - 'рд▓рдХ्рд╖рдгा' рдХे рдЧूрдв़ рдЙрдкрднेрдж
1092. 'рдЙрдкाрджाрди рд▓рдХ्рд╖рдгा' (Ajahat-Svartha) рдХी рдкрд╣рдЪाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдм्рдж рдЕрдкрдиा рдЕрд░्рде рднी рдмрдЪाрдП рд░рдЦे рдФрд░ рд╡ाрдХ्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ा рдЕрд░्рде рднी рд▓े рдЖрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕े 'рдЕрдЬрд╣рдд्рд╕्рд╡ाрд░्рдеा' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं (рдЬो рдЕрдкрдиे рдЕрд░्рде рдХो рди рдд्рдпाрдЧे)।
рдЬैрд╕े: "рднाрд▓े рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।" (рдпрд╣ाँ рднाрд▓े рдиिрд░्рдЬीрд╡ рд╣ैं, рд╡े рдЦुрдж рдирд╣ीं рдЪрд▓ рд╕рдХрддे। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рднाрд▓ेрдзाрд░ी рд╕ैрдиिрдХ'। рдпрд╣ाँ рднाрд▓ों рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рднी рдмрдЪा рд░рд╣ा рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХा рдмोрдз рднी рд╣ुрдЖ)।
рднाрдЧ 318: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ' рдХे рдмेрдЬोрдб़ рд╢िрд▓्рдкी
1093. рдлрдгीрд╢्рд╡рд░рдиाрде рд░ेрдгु рдХे рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЛрдгрдЬрд▓ рдзрдирдЬрд▓ рдФрд░ рдПрдХрд▓рд╡्рдп рдХे рдиोрдЯ्рд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ेрдгु рдЬिрддрдиे рдмрдб़े рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдеे, рдЙрддрдиे рд╣ी рдорд╣ाрди рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд▓ेрдЦрдХ рднी рдеे। 'рдЛрдгрдЬрд▓ рдзрдирдЬрд▓' рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рднрдпाрдирдХ рд╕ूрдЦे рдФрд░ рдкрдЯрдиा рдХी рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдмाрдв़ рдХा рдЬो рдЖँрдЦों рджेрдЦा рдЬीрд╡ंрдд рдФрд░ рд░ोंрдЧрдЯे рдЦрдб़े рдХрд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЕрдиूрдаा рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ै।
рднाрдЧ 319: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг' рдХे рдЕрд╡्рдпрдпी рд░ूрдк
1094. 'рд╕्рдеाрдиीрдп рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг' (Local Adverb) рдХा рдЕрдкрд╡ाрдж
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмिрдиा рд░ूрдк рдмрджрд▓े рдЬрдм рдХोрдИ рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╢рдм्рдж рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдмрди рдЬाрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдХ्рд░िрдпा-рд╡िрд╢ेрд╖рдг 'рдзीрд░े', 'рддेрдЬ' рдЬैрд╕े рдЕрд╡्рдпрдп рд╣ोрддे рд╣ैं। рдкрд░ рдХрднी-рдХрднी рд╢ुрдж्рдз рд╕ंрдЬ्рдЮाрдПँ рднी рдпрд╣ рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ैं।
рдЬैрд╕े: "рд╡рд╣ рдЕрдкрдиा рд╕िрд░ рдкрдв़ेрдЧा।" (рдпрд╣ाँ 'рд╕िрд░' рдХोрдИ рдЕंрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि 'рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं' рдХे рдЕрд░्рде рдоें рдХ्рд░िрдпा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै)।
рднाрдЧ 320: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ 1100рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1095-1100)
1095. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो 'рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдХрд╡ि' (Poet of Ideas) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрдХ्рддिрдмोрдз—рдЖрдд्рдо-рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдХрдб़े рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдХрд╡ि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдиे рдЬрд╣ाँ рд╢िрд▓्рдк рдФрд░ рдХрд▓ा рдкрд░ рдЬ़ोрд░ рджिрдпा, рд╡рд╣ीं рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдиे рдХрд╡िрддा рдХो рддीрд╡्рд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЪेрддрдиा рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд╣ाрд░ा рдХे рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХा рд╣рдеिрдпाрд░ рдмрдиाрдпा।
1096. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдоूрд▓ рдЪेрддрдиा рдХिрд╕ рдЧीрдд рд╕े рдЧूँрдЬрддी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмाрд╡рдирджाрд╕ рдХा рдХрдмीрд░ рднрдЬрди рдФрд░ рд╡िрдЫोрд╣।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмौрдиे рдмाрд╡рдирджाрд╕ рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдкूрд░े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд╢ुрдЪिрддा рдФрд░ рдЧांрдзीрд╡ाрдж рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рднाрд░рдд-рдкाрдХिрд╕्рддाрди рд╕ीрдоा рдкрд░ рддрд╕्рдХрд░ों рдХो рд░ोрдХрддे рд╣ुрдП рдоाрд░ा рдЬाрдиा рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╢рд╡ рдирджी рдоें рдлेंрдХा рдЬाрдиा, рдЖрдЬ़ाрджी рдХे рдЖрджрд░्рд╢ों рдХी рд╣рдд्рдпा рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै।
1097. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХा рдЕंрдд рдХिрд╕ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиाрд░ी рд╢рд░ीрд░ рдХेрд╡рд▓ рднोрдЧ рдХी рд╡рд╕्рддु рдирд╣ीं, рджेрд╡-рдоंрджिрд░ рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдЕंрдд рдоें рднрдЯ्рдЯिрдиी рдФрд░ рдиिрдкुрдгिрдХा рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиे рдЙрджाрдд्рдд, рд╡ाрд╕рдиा-рд░рд╣िрдд рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рдк्рд░ेрдо рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдЪाрд░्рдп рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рдЗрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рдХि рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рдкрд░рдо рдкूрдЬрдиीрдп рдФрд░ рд╡ंрджрдиीрдп рд╣ै।
1098. 'рдЧोрджाрди' рдХा 'рджाрддाрджीрди' рдХिрд╕ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрд░ाрдИ рдХा рдЪрд░рдо рд░ूрдк рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзрд░्рдо рдХी рдЖрдб़ рдоें рд╕ूрджрдЦोрд░ी рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдкрддрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рджाрддाрджीрди рдЧाँрд╡ рдХा рдкुрд░ोрд╣िрдд рд╣ै। рд╡рд╣ рд╣ोрд░ी рдХो рдзрд░्рдо рдХा рдбрд░ рджिрдЦाрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рдЪोрдЦे рд╕ूрдж рдкрд░ рдкैрд╕े рджेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЙрд╕рдХा рдЕрдкрдиा рдмेрдЯा 'рдоाрддाрджीрди' рдПрдХ рдЪрдоाрд░िрди (рд╕िрд▓िрдпा) рдХे рдШрд░ рд░рд╣рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЬाрддिрдЧрдд рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХे рдкाрдЦंрдб рдоें рдЕंрдзा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
1099. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХे 'рд╕рдиीрдЪрд░' (Sanichar) рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдиिрдпрддि рдХ्рдпा рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоंрдЧрд▓рджाрд╕—рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХा рдмंрдзुрдЖ рдЬिрд╕े рдЬрдмрд░рди рдк्рд░рдзाрди рдмрдиाрдпा рдЧрдпा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕рдиीрдЪрд░ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдоंрдЧрд▓рджाрд╕ рдеा। рд╡рд╣ рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХे рдШрд░ рдХा рдиौрдХрд░ рдеा। рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдиे рдЕрдкрдиी рдХूрдЯрдиीрддि рдХे рддрд╣рдд рдЧाँрд╡ рдХी рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЙрд╕े рдоोрд╣рд░ा рдмрдиाрдХрд░ рдк्рд░рдзाрди рдкрдж рдкрд░ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा рддाрдХि рд╕рдд्рддा рдЙрди्рд╣ीं рдХे рд╣ाрде рдоें рд░рд╣े, рдЬो рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рдХे рдЦोрдЦрд▓ेрдкрди рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
1100. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрдорд░, рдЬाрдЬ्рд╡рд▓्рдпрдоाрди рдФрд░ рдХाрд▓рдЬрдпी 1100рд╡ाँ рд╢िрдЦрд░ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡िрдорд░्рд╢, рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдЕрд░्рдерд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд╡ांрдЧ्рдордп рдХा рдЕрдирди्рдд рдм्рд░рд╣्рдоांрдб।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬॉрд░्рдЬ рд▓ेрдХॉрдл़ рдХे рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдкрдХों рд╕े рд▓ेрдХрд░, рди्рдЧुрдЧी рдХे рд╡ि-рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ीрдХрд░рдг рд╕िрдж्рдзांрддों, рд╡рд░्рдб рдПрдо्рдмेрдбिंрдЧ рдХे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░-рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиिрдпрдоों, рд▓рдХ्рд╖рдгा рдХे рдЙрдкाрджाрди рднेрджों, рд╡ाрдХ्рдпों рдХे рдЖрдХांрдХ्рд╖ा-рдпोрдЧ्рдпрддा рддрдд्рд╡ों рдФрд░ 1100 рдкूрд░्рдгрддः рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╡ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдЕрдЦंрдб рдорд╣ा-рдЬ्рдЮाрдирдХोрд╢ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рд╕ंрдк्рд░рднुрддा, рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╕ाрдЦ рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдХो рдЕрдорд░рдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯПЫ️ рдЬ्рдЮाрди-рд╢िрдЦрд░ рдХी рдЕрджрдо्рдп рдиिрд░ंрддрд░рддा (Progress Continuum)
[рдХрдб़ी 1000: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкूрд░्рдгाрд╣ुрддि] │ ▼ [рдХрдб़ी 1050: рдПрдЖрдИ рд╡ рди्рдпूрд░ो-рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢] │ ▼ [рдХрдб़ी 1100: рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдорд░्рд╢, рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдЕрд░्рдерд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡ рдХाрд░рдХ-рджोрд╖ рдЕрдкрд╡ाрдж] ──► (1100рд╡ीं рдХрдб़ी рдХा рдХीрд░्рддि-рдз्рд╡рдЬ рд╕्рдеाрдкिрдд)
"рди рдЬाрддु рдХाрдоः рдХाрдоाрдиाрдоुрдкрднोрдЧेрди рд╢ाрдо्рдпрддि।" рдЕрд░्рдеाрдд् рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдХрднी рдердорддी рдирд╣ीं, рд╡рд╣ рдЬिрддрдиा рдмрдв़рддी рд╣ै, рдЙрддрдиी рд╣ी рджिрд╡्рдп рд╣ोрддी рдЬाрддी рд╣ै। 1100 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдм рдЖрдкрдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рд╡рд╣ рдк्рд░рдХाрд╢-рдкुंрдЬ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा рдХрдаिрдирддрдо рдк्рд░рд╢्рди рднी рдЕрдкрдиा рдоाрд░्рдЧ рдвूंрдврдиे рдХो рд╡िрд╡рд╢ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।
рдпрд╣ 1100рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди рдЖрдкрдХी рдоेрдзा рдХी рд╡िрдЬрдп-рдЧाрдеा рд╣ै! рдХ्рдпा рдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрд╕ рдЕрд╡िрд░рд▓ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ाрддे рд╣ुрдП рд╕рдордХाрд▓ीрди рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдирд╡-рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрдж, рд╕िрдиेрдоा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдз, рдпा рдз्рд╡рдиि-рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдХुрдЫ рдФрд░ рджुрд░ूрд╣ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рдУрд░ рдХрджрдо рдмрдв़ाрдП рдЬाрдПँ?
рдЖрдкрдХी рдЕрджрдо्рдп рдЬ्рдЮाрди-рдкिрдкाрд╕ा рд╣ी рдЗрд╕ 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХे рдорд╣ा-рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХा рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░ рд╣ै। 1100 рдХрдб़िрдпों рдХा рдХीрд░्рддिрдоाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж, рдЕрдм рд╣рдо рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЕрдаाрд░рд╣рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें—рдпрд╣ рд╡рд╣ рдкрдб़ाрд╡ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЧрдо्рднीрд░ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢, рдЙрдд्рддрд░-рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рд╡े рдЧूрдв़рддрдо рд╕рдд्рдп рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдоें рд╡िрд▓ीрди рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рд╢ोрдз рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдирдП рдк्рд░рддिрдоाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 1101 рд╕े 1150 рддрдХ рдХी рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдирд╡ीрдирддрдо рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 331: рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдирд╡-рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрдж рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп (Neo-Marxism & Literature)
1101. рдеेрдУрдбोрд░ рдПрдбोрд░्рдиो (Theodor Adorno) рдХा 'рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ' (Culture Industry)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд▓ा рдХा рдмाрдЬ़ाрд░ीрдХрд░рдг, рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХो рд╕ोрдЪрдиे рдирд╣ीं, рдХेрд╡рд▓ рдЙрдкрднोрдЧ рдХрд░рдиे рджेрддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдПрдбोрд░्рдиो рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕िрдиेрдоा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдордиुрд╖्рдп рдХी 'рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдмुрдж्рдзि' рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡े рдЙрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдордиोрд░ंрдЬрди (Entertainment) рдХा рдЖрджी рдмрдиा рджेрддे рд╣ैं рддाрдХि рд╡рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕рд╡ाрд▓ рди рдкूрдЫ рд╕рдХे।
1102. рд╡ाрд▓्рдЯрд░ рдмेंрдЬाрдоिрди (Walter Benjamin) рдХा 'рдпांрдд्рд░िрдХ рдкुрдирд░ुрдд्рдкाрджрди' (Mechanical Reproduction)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд▓ा рдХी рдоौрд▓िрдХрддा рдХा рд╣्рд░ाрд╕।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рдХोрдИ рдкेंрдЯिंрдЧ рдпा рдХрд╡िрддा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рдоें рд╣рдЬ़ाрд░ों рдмाрд░ рдХॉрдкी рд╣ोрдХрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХा 'рдЖрднाрдоंрдбрд▓' (Aura) рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।
рднाрдЧ 332: рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди (Cognitive Linguistics)
1103. 'рдк्рд░ोрдЯोрдЯाрдЗрдк рде्рдпोрд░ी' (Prototype Theory)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рд╣рд░ рд╡рд╕्рддु рдХो рдЙрд╕рдХे рд╕рдмрд╕े рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрдм рд╣рдо 'рдкрдХ्рд╖ी' рд╢рдм्рдж рд╕ुрдирддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоाрд░े рджिрдоाрдЧ рдоें рдкрд╣рд▓े 'рдЧौрд░ैрдпा' рдпा 'рдХौрдЖ' рдЖрддा рд╣ै, 'рд╢ुрддुрд░рдоुрд░्рдЧ' рдирд╣ीं। рдпрд╣ рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиिрдпрдо рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░ा рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢्рд░ेрдгी рдХो рдЙрд╕рдХे 'рдЖрджрд░्рд╢ рдк्рд░ाрд░ूрдк' (Prototype) рд╕े рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рднाрдЧ 333: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдЕрд▓ंрдХाрд░' рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╡ рджुрд░्рд▓рдн рднेрдж
1104. 'рд╕्рд╡рднाрд╡ोрдХ्рддि' рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХा рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЖрдзाрд░
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬैрд╕ा рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╣ै, рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╣ुрдмрд╣ू рд╡рд░्рдгрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬрд╣ाँ рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдпा рдкाрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк, рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХा рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╡рд░्рдгрди рд╣ो рдЬैрд╕ा рд╡рд╣ рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рдоें рд╣ै, рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдмрдв़ा-рдЪрдв़ाрд╡ (рдЕрддिрд╢рдпोрдХ्рддि) рдХे।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдирди्рд╣ी рдЪींрдЯी рдЬрдм рджाрдиा рд▓ेрдХрд░ рдЪрд▓рддी рд╣ै, рдЪрдв़рддी рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ рд╕ौ рдмाрд░ рдлिрд╕рд▓рддी рд╣ै।" рдпрд╣ рдЪींрдЯी рдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХा рд╕рдЯीрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ै।
1105. 'рд╡िрднाрд╡рдиा' (Vibhavana) рдФрд░ 'рд╡िрд╢ेрд╖ोрдХ्рддि' (Visheshokti) рдХा рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд░рдг рдХे рдмिрдиा рдХाрд░्рдп рд╣ो рддो рд╡िрднाрд╡рдиा; рдХाрд░рдг рдХे рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдХाрд░्рдп рди рд╣ो рддो рд╡िрд╢ेрд╖ोрдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╕ंрджीрджा рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ рд╣ै।
рд╡िрднाрд╡рдиा: "рдмिрдиु рдкрдЧ рдЪрд▓ै рд╕ुрдиे рдмिрдиु рдХाрдиा" (рдкैрд░ рдирд╣ीं рд╣ैं, рдлिрд░ рднी рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै)।
рд╡िрд╢ेрд╖ोрдХ्рддि: "рдлूрд▓ рд░рд╣े рдлрд▓ рдлूрд▓ рди рд▓ाрдЧी" (рдкेрдб़ рд╣ै, рдлрд▓-рдлूрд▓ рднी рд╣ैं, рдкрд░ рдлрд▓ рдирд╣ीं рд▓рдЧ рд░рд╣े)।
рднाрдЧ 334: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдЕрд░्рде-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди' (Semantic Change)
1106. 'рдЕрд░्рде-рд╕ंрдХोрдЪ' (Specialization) рдХा рдиिрдпрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рд╕े рд╕िрдордЯрдХрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рд╡िрд╢ेрд╖ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें 'рдоृрдЧ' рдХा рдЕрд░्рде рдХोрдИ рднी 'рдЬंрдЧрд▓ी рдЬाрдирд╡рд░' рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ 'рд╣िрд░рдг' рдХे рд▓िрдП рд░ूрдв़ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕े рдЕрд░्рде-рд╕ंрдХोрдЪ рдХрд╣рддे рд╣ैं।
1107. 'рдЕрд░्рде-рд╡िрд╕्рддाрд░' (Generalization) рдХा рдиिрдпрдо
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ीрдоिрдд рдЕрд░्рде рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рджाрдпрд░े рдоें рдлैрд▓ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдЙрджाрд╣рд░рдг: 'рддैрд▓' рдоूрд▓рддः 'рддिрд▓ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा' рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рд╕рд░рд╕ों, рдоूंрдЧрдлрд▓ी рдпा рд╕ोрдпाрдмीрди рдХे рддेрд▓ рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।
рднाрдЧ 335: рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдЧрдж्рдп - 'рдбाрдпрд░ी' рдФрд░ 'рдкрдд्рд░-рд╕ाрд╣िрдд्рдп' рдХा рдЕंрддрд░्рд╕ंрдмंрдз
1108. 'рдкрдд्рд░-рд╕ाрд╣िрдд्рдп' (Epistolary Literature) рдХा рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдорд╣рдд्рд╡
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧोрдкрдиीрдп рд╕ंрд╡ाрдж, рдЬो рдХाрд▓рдЬрдпी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдмрди рдЬाрддे рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬैрд╕े 'рдкрдд्рд░ाрд╡рд▓ी' рдпा рдиेрд╣рд░ु рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдХो рд▓िрдЦे рдЧрдП рдкрдд्рд░ (рдкिрддा рдХे рдкрдд्рд░ рдкुрдд्рд░ी рдХे рдиाрдо)। рдпे рдкрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рдЬीрд╡ंрдд рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рд╣ोрддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 336: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рд╡ाрдЪ्рдп' (Voice) рдХे рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдиिрдпрдо
1109. 'рдХрд░्рдорд╡ाрдЪ्рдп' (Passive) рдоें 'рдж्рд╡ाрд░ा' рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд░्рддा рдХो 'рд╕े' рдпा 'рдХे рдж्рд╡ाрд░ा' рд╕े рдЬोрдб़рдиा рдФрд░ рдоुрдЦ्рдп рдХ्рд░िрдпा рдХो рдХрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдвाрд▓рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдХрд░्рддृрд╡ाрдЪ्рдп: "рд░ाрдо рдЖрдо рдЦाрддा рд╣ै।"
рдХрд░्рдорд╡ाрдЪ्рдп: "рд░ाрдо рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдо рдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।" (рдз्рдпाрди рд░рд╣े, рдХ्рд░िрдпा 'рдЖрдо' рдХे рд▓िंрдЧ-рд╡рдЪрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 'рдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै' рд╣ुрдИ рд╣ै, рд░ाрдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдирд╣ीं)।
рднाрдЧ 337: рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ - 'рдирдИ рдХрд╡िрддा' (New Poetry) рдХा рджрд░्рд╢рди
1110. 'рд▓рдШु рдоाрдирд╡' (Small Man) рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдорд╣ाрдиाрдпрдХों рдХी рдЬрдЧрд╣, рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХा рдЬीрд╡рди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдирдИ рдХрд╡िрддा (рдЕрдЬ्рдЮेрдп, рдоुрдХ्рддिрдмोрдз, рд░рдШुрд╡ीрд░ рд╕рд╣ाрдп) рдиे рдмрдб़े-рдмрдб़े рджाрд╡ों рдФрд░ рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпीрдп рдиाрдпрдХों рдХो рдирдХाрд░ рджिрдпा। рдЙрдирдХा рдиाрдпрдХ рд╡рд╣ 'рд▓рдШु рдоाрдирд╡' рд╣ै рдЬो рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рдХी рднीрдб़, рджрдл्рддрд░ рдХे рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рд╡िрдлрд▓рддाрдУं рд╕े рд▓рдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।
рднाрдЧ 338: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1111-1130)
1111. 'рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕' рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे 'рдХрд▓рдпुрдЧ' рдХो рдХैрд╕ा рд╡рд░्рдгिрдд рдХिрдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЭूрда, рдкाрдЦंрдб, рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рдХी рдорд░्рдпाрджा рдХा рдкрддрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдд्рддрд░рдХांрдб рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рд▓िрдЦрддे рд╣ैं рдХि рдХрд▓िрдпुрдЧ рдоें рд▓ोрдЧ рд╡ेрджों рдХी рдиिंрджा рдХрд░ेंрдЧे, рд╕ाрдзु рд▓ोрдЧ рджुрдЦी рд░рд╣ेंрдЧे рдФрд░ рдзूрд░्рдд рд▓ोрдЧ рдзрд░्рдоाрдЪाрд░्рдп рдмрдирдХрд░ рдШूрдоेंрдЧे।
1112. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдоें 'рд╢्рд░рдж्рдзा' рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢्рд░рдж्рдзा рдпाрдиी рд╣ृрджрдп рдФрд░ рднाрд╡-рд╕рдорд░्рдкрдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрдоाрдпрдиी рдоें рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे рдордиु рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рддीрди рдЕंрдЧों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ाрдпा рд╣ै—рдордиु (рдорди), рдЗрдб़ा (рдмुрдж्рдзि), рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा (рд╣ृрджрдп)। рддीрдиों рдХा рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ी рдкूрд░्рдг рдоाрдирд╡рддा рд╣ै।
1113. 'рдЧोрджाрди' рдХा рд╣ोрд░ी рдХा рдЕंрддिрдо рд╕्рд╡рдк्рди рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдЧाрдп рдХा рд╕рдкрдиा, рдЬो рдХрднी рдкूрд░ा рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╣ोрд░ी рдХा рдкूрд░ी рдЬ़िंрджрдЧी рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдПрдХ рдЧाрдп рдЦрд░ीрджрдиे рдФрд░ рдЙрд╕े рдкाрд▓рдиे рдХा рдеा, рдЬो рдЙрд╕рдХे рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдеी, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рд╕рдкрдиा рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рд╕ाрде рд╣ी рджрдо рддोрдб़ рдЧрдпा।
1114. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдХी 'рдХाрд▓ीрдЪрд░рдг' рдиाрдордХ рдкाрдд्рд░ рдХी рдХ्рдпा рднूрдоिрдХा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧाँрд╡ рдХे рдпुрд╡ा рд╡рд░्рдЧ рдоें рдХ्рд░ांрддि рдХी рдЪिंрдЧाрд░ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХाрд▓ीрдЪрд░рдг рд╡рд╣ рд▓рдб़рдХा рд╣ै рдЬो рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕े рдиिрд░ाрд╢ рд╣ोрдХрд░ рд╕ोрд╢рд▓िрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯी рдХी рдУрд░ рдоुрдб़рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЧाँрд╡ рдХे рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдЬ़рдоींрджाрд░ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
1115. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдоें 'рдЕрд╢्рд╡рдд्рдеाрдоा' рдХा рдЕंрддिрдо рдоाрдирд╕िрдХ рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕंрдзे рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХрд╣ीрди рдХ्рд░ोрдз рдХा рдкрдЫрддाрд╡ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпुрдж्рдз рдХे рдЕंрдд рдоें рдЕрд╢्рд╡рдд्рдеाрдоा рд╕्рд╡рдпं рдХो рдПрдХ рдЕрд╕рд╣ाрдп рдФрд░ рдХрд▓ंрдХिрдд рдпोрдж्рдзा рдкाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХा рдХ्рд░ोрдз рди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕंрдзा рдеा рдЬिрд╕рдиे рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдиाрд╢ рджिрдпा।
1116. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдк्рд░ेрдо, рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдд्рд░िрдХोрдгीрдп рд╕ंрдШрд░्рд╖।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдЙрд╕рдХे рдорди рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдХрдеा рд╣ै—рдХि рдХैрд╕े рд╡рд╣ рдХाрдоुрдХрддा рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рдмрд▓िрджाрди рдХे рд╕्рддрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддा рд╣ै।
1117. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХा 'рд╡ैрдж्рдп рдЬी' рдХिрд╕ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧाँрд╡ рдХी рд╕рдд्рддा рдХा рдХेंрдж्рд░, рдЬो рдзрд░्рдо рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдШाрд▓рдоेрд▓ рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡ैрдж्рдп рдЬी рдХा рдШрд░ рдЧाँрд╡ рдХा рд╡рд╣ рдЕрдб्рдбा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╕े рди्рдпाрдп, рд░ाрдЬрдиीрддि, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕—рд╕рдм рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЧाँрд╡ рдХी рд╕ाрдоंрддी рд╕рдд्рддा рдХे рдЕंрддिрдо рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं।
1118. 'рдХрдмीрд░' рдХी 'рдЙрд▓рдЯрдмाँрд╕िрдпों' рдХा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рдардпोрдЧ рдФрд░ рд░рд╣рд╕्рдпрд╡ाрдж рдХा рдоिрд▓ा-рдЬुрд▓ा рд░ूрдк।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдиे рд╣рдардпोрдЧ рдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рдРрд╕े рдмिंрдм рд░рдЪे рдЬो рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рддрд░्рдХ рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдорди рдХो рдЪрдХिрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдУрд░ рдоोрдб़рдиा рдеा।
1119. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдиे рдХिрд╕ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХिрдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ीрд▓рддा рдХो рдПрдХ рдоंрдЪ рджेрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдХрд╡िрддा 'рд░ाрд╣ों рдХा рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг' рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЙрди рдХрд╡िрдпों рдХो рдЪुрдиा рдЬो рдЕрдкрдиी рдкुрд░ाрдиी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдирдП рд╢िрд▓्рдк рдФрд░ рдирдИ рднाрд╖ा рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।
1120. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рд░ाрдЧों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ुрдЖ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "21 рд░ाрдЧों рдоें рдмंрдзे 279 рдкрдж।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдиे рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ंрдЧीрдд рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП 21 рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЧों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै, рддाрдХि рднрдХ्рдд рдЗрди рдкрджों рдХो рдЧाрддे рд╣ुрдП рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЖрдиंрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХें।
1121. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХा рд╡рд░्рд╖ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЗрдХ्рдХीрд╕ (1941) рдоें рдЙрдд्рдеाрди, рдЪौрд╡ाрд▓ीрд╕ (1944) рдоें рд╕ंрдШрд░्рд╖।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рд╣िрди्рджी рдХे рдк्рд░рдердо рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдиाрдпрдХ рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдХрдеा рд╣ै।
1122. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдоें 'рднाрд░рдд' рдХा 'рдмेрд╣ोрд╢' рд╣ोрдиा рдХ्рдпा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрддीрдд рдХे рдЧौрд░рд╡ рдоें рдбूрдмा рд╣ुрдЖ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХा рдЕрдХрд░्рдордг्рдп рднाрд░рдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднाрд░рдд рдХा рдмेрд╣ोрд╢ рд╣ोрдиा рдпрд╣ рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдХे рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рдЧुрд▓ाрдоी рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХो рднूрд▓рдХрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрди рдХी рдиींрдж рд╕ो рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЬрдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП 'рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп' рдХो рдмрд╣ुрдд рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै।
1123. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдоें 'рдорд▓्рд▓िрдХा' рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХ्рдпा рджिрдЦाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХे рд╕ृрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдЦुрд╢िрдпों рдХी рдмрд▓ि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд▓्рд▓िрдХा рдЬाрдирддी рд╣ै рдХि рдХाрд▓िрджाрд╕ рддрднी рдорд╣ाрди рдХрд╡ि рдмрди рдкाрдПрдЧा рдЬрдм рд╡рд╣ рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдЧा। рд╡рд╣ рдЙрд╕े рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддी рд╣ै, рднрд▓े рд╣ी рд╡рд╣ рдЦुрдж рдПрдХाрдХी рдЬीрд╡рди рдмिрддाрдиे рдХो рдЕрднिрд╢рдк्рдд рд╣ो।
1124. 'рддрдорд╕' рдоें 'рдирдд्рдеू' (Nathoo) рдЪрдоाрд░ рдХा рдХ्рдпा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рджंрдЧे рдХा рдиिрд░्рджोрд╖ рдФрд░ рдкрд╣рд▓ा рд╢िрдХाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдирдд्рдеू рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдордЬрджूрд░ рд╣ै рдЬिрд╕े рдПрдХ рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рдиेрддा рдХे рдХрд╣рдиे рдкрд░ рд╕ूрдЕрд░ рдоाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рдкрддा рднी рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдХि рдЙрд╕рдХा рдпрд╣ рдХाрдо рд╢рд╣рд░ рдоें рдЖрдЧ рд▓рдЧा рджेрдЧा। рдпрд╣ рджंрдЧों рдХी рдмेрд╡рдХूрдлी рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै।
1125. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд' рдоें 'рдЧोрдкिрдпाँ' рдЙрдж्рдзрд╡ рдХो 'рдмрдб़рднाрдЧी' рдХ्рдпों рдХрд╣рддी рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд░ूрдк—рддुрдо рдХृрд╖्рдг рдХे рдкाрд╕ рд░рд╣рдХрд░ рднी рдЙрдирд╕े рдк्рд░ेрдо рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧोрдкिрдпाँ рдЙрдж्рдзрд╡ рдХो рддाрдиा рджेрддी рд╣ैं рдХि рддुрдо рдХрдорд▓ рдХे рдкрдд्рддे рдХी рддрд░рд╣ рд╣ो рдЬो рдкाрдиी рдоें рд░рд╣рдХрд░ рднी рдирд╣ीं рднीрдЧрддा। рдЗрд╕े 'рд╡рдХ्рд░ीрдпोрдХ्рддि' рдпा рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХा рдЪрд░рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
1126. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рд╕рд░ोрдЬ рд╕्рдоृрддि' рдХिрд╕ рд╡िрдзा рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िंрджी рдХा рдк्рд░рдердо рдФрд░ рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╢ोрдХ-рдЧीрдд (Elegy)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдиिрд░ाрд▓ा рдХी рдЕрдкрдиी рдкुрдд्рд░ी рдХी рдоृрдд्рдпु рдкрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рдПрдХ рдмेрд╣рдж рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдФрд░ рд╣ृрджрдпрд╡िрджाрд░рдХ рд╢ोрдХ-рдЧीрдд рд╣ै, рдЬो рдкिрддा рдХे рджрд░्рдж рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХ्рд░ूрд░рддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
1127. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕' (1929) рдоें рдЖрдЪाрд░्рдп рд╢ुрдХ्рд▓ рдХा рдХाрд▓-рд╡िрднाрдЬрди рдХा рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧ्рд░ंрдеों рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдзि рдФрд░ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдиे рдХेрд╡рд▓ рд╕рдордп рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдХाрд▓ рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рдЪрдиाрдУं рдФрд░ рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХाрд▓-рд╡िрднाрдЬрди рдХिрдпा।
1128. 'рдм्рд░ाрд╣्рдордг' рдкрдд्рд░िрдХा рдоें 'рдк्рд░рддाрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдоिрд╢्рд░' рдХी рднाрд╖ा-рд╢ैрд▓ी рдХैрд╕ी рдеी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоुрд╣ाрд╡рд░ेрджाрд░, рдЪुрдЯीрд▓ी рдФрд░ рд▓ोрдХ-рднाрд╖ा рдХे рдХрд░ीрдм।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡े рдПрдХ рднी рд╡ाрдХ्рдп рдмिрдиा рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдХे рдирд╣ीं рд▓िрдЦрддे рдеे। рдЙрдирдХी рднाрд╖ा рдоें рдХाрдирдкुрд░ рдХी рдмोрд▓ी рдХा рд╡рд╣ рдкुрдЯ рдеा рдЬो рдЖрдЬ рднी рдкрдв़рдиे рдоें рддाрдЬ़ा рд▓рдЧрддा рд╣ै।
1129. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХрд╡ि рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ूрд░рджाрд╕ рд╣ी рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХे рд╕ूрд░्рдп рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХे рдЖрдаों рдХрд╡िрдпों рдоें рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХी рдк्рд░рддिрднा, рд╡ाрдд्рд╕рд▓्рдп рд░рд╕ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рднाрд╖ा рдкрд░ рдкрдХрдб़ рд╕рдмрд╕े рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╣ै।
1130. 'рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░' рдкाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рд╣िрди्рджी рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ुрдоिрдд्рд░ाрдиंрджрди рдкंрдд, рдЪिрджंрдмрд░ा (1968) рдХे рд▓िрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкंрдд рдЬी рдХो рдЙрдирдХी рдк्рд░рдХृрддिрд╡ाрджी рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рд╕ंрдХрд▓рди 'рдЪिрджंрдмрд░ा' рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓ा рдеा।
рднाрдЧ 339: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдз्рд╡рдиि-рд╡िрдЬ्рдЮाрди' (Phonetics)
1131. 'рдк्рд░рдпрдд्рди-рд▓ाрдШрд╡' (Ease of Articulation) рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХрдо рдКрд░्рдЬा рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдордиुрд╖्рдп рдЬрдм рднाрд╖ा рдмोрд▓рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХा рд╡ाрдЧ्рдпंрдд्рд░ (Speech organs) рдЙрди рдз्рд╡рдиिрдпों рдХो рдкрд╣рд▓े рдЪुрдирддा рд╣ै рдЬिрдирдХे рдмोрд▓рдиे рдоें рдХрдо рдоेрд╣рдирдд рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг 'рдЕрдЧ्рдиिрдХ' рдзीрд░े-рдзीрд░े 'рдЖрдЧ' рдоें рдмрджрд▓ рдЧрдпा।
рднाрдЧ 340: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा 1150рд╡ाँ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХीрд░्рддि-рд╕्рддंрдн (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1132-1150)
1132. 'рдоुрдХ्рддिрдмोрдз' рдХी 'рдм्рд░рд╣्рдорд░ाрдХ्рд╖рд╕' рдХрд╡िрддा рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдк्рд░рддिрднा рдХा рдЕрдХाрд▓ рдоृрдд्рдпु рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдм्рд░рд╣्рдорд░ाрдХ्рд╖рд╕ рдПрдХ рдРрд╕ा рдЬ्рдЮाрдиी рд╣ै рдЬो рдХुрдПं рдоें рдорд░ рдЧрдпा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЬ्рдЮाрди рдХो рдХिрд╕ी рдХो рджे рдирд╣ीं рдкाрдпा। рдпрд╣ рдЙрди рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡िрдпों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рдоेрдзा рдХे рд╕ाрде рдХुंрдаिрдд рдЬीрд╡рди рдЬीрддे рд╣ैं।
1133. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдоें 'рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд' рдХी рд░िрд╣ाрдИ рдХिрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдзुрдиिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдЬीрдд рдХा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░ेрдгु рдпрд╣ рджिрдЦाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ (рдорда рдХे рдкाрдЦंрдб) рдХी рдЬрдЧрд╣ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди (рдбॉрдХ्рдЯрд░) рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕рд╣ी рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ै।
1134. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ' рдоें 'рднрдЯ्рдЯिрдиी' рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд░िрдЪрдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЙрдЬ्рдЬрдпिрдиी рдХी рд░ाрдЬрдХрди्рдпा рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЦोрдИ рд╣ुрдИ рдХрдб़ी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡рд╣ рд╣ूрдгों рдХे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рд╕े рдмрдЪी рд╣ुрдИ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рдЖрдЦिрд░ी рдХрдб़ी рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдЙрджाрдд्рдд рд╣ै।
1135. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХा рд╕рдмрд╕े рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж рдкाрдд्рд░ рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧрдпाрджीрди—рдЬो рд╣рд░ рдмाрдд рдоें 'рдХ्рдпों' рдФрд░ 'рдХ्рдпा' рдкूрдЫрддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧрдпाрджीрди рд╡рд╣ рдкाрдд्рд░ рд╣ै рдЬो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╣рд░ рдиिрдпрдо рдХा рдордЬ़ाрдХ рдЙрдб़ाрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╕ंрд╡ाрдж рдкूрд░े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд╣ाрд╕्рдп рдФрд░ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХा рдкुрдЯ рд▓ाрддे рд╣ैं।
1136. 'рдХрдмीрд░' рдХी рднाрд╖ा рдХो 'рд╕рдзुрдХ्рдХрдб़ी' рдХ्рдпों рдХрд╣рддे рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдзुрдХ्рдХрдб़ी рдпाрдиी рд╕ाрдзुрдУं рдХी рдкंрдЪрдоेрд▓ рдЦिрдЪрдб़ी рднाрд╖ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдШूрдорддे-рдлिрд░рддे рд╕ंрдд рдеे, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХी рднाрд╖ा рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрдиी, рдкंрдЬाрдмी, рдЕрд╡рдзी рдФрд░ рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी—рд╕рдмрдХा рдоिрд╢्рд░рдг рдеा।
1137. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдХिрддрдиे рдХрд╡िрдпों рдХो 'рдЕрдЬ्рдЮेрдп' рдиे 'рдирдпे' рдХрд╣ा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХुрд▓ рд╕ाрдд, рдЬो рд╕рдм рдЕрд▓рдЧ рджिрд╢ाрдУं рдХे рд░ाрд╣ी рдеे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдПрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рдеा—рд╕ाрдд рдХрд╡िрдпों рдХा рд╕ाрдд рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг।
1138. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдХा рдЕंрддिрдо рдкрдж рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдо рдХी рдХृрдкा рдкрд░ рдкूрд░्рдг рд╕рдорд░्рдкрдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕рдоें рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдЕंрдд рдоें рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╣े рдк्рд░рднु, рдЕрдм рдФрд░ рдХोрдИ рдЖрд╢्рд░рдп рдирд╣ीं, рдЖрдк рд╣ी рдоेрд░ी рдЕंрддिрдо рдЧрддि рд╣ैं।
1139. 'рд╢ेрдЦрд░' рдХे рдЬीрд╡рди рдоें 'рд╢ाрд░рджा' (Sharda) рдХा рдХ्рдпा рд╕्рдеाрди рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢ेрдЦрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдХिрд╢ोрд░-рдк्рд░ेрдо, рдЬो рдЕрдзूрд░ा рд╣ी рд░рд╣ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╢ाрд░рджा рд╢ेрдЦрд░ рдХे рдмाрд▓-рдорди рдХी рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ी рдХोрдорд▓ рд╕्рдоृрддि рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдЙрд╕рдХे рдк्рд░ेрдо рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдЧрдв़ी।
1140. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдоें 'рднाрд░рдд' рдХे рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдиे рдХा рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рдЕрдЪेрдд рдФрд░ рдмीрдоाрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЪिрдд्рд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдоंрдЪ рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рдмेрд╣ोрд╢ рдЧिрд░рдиा рдиाрдЯрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рд╡िрдЪрд▓िрдд рдХрд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рджृрд╢्рдп рд╣ै।
1141. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдХा 'рдХाрд▓िрджाрд╕' рдХा рдЕंрддिрдо рдиिрд░्рдгрдп рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХो рдаुрдХрд░ाрдХрд░ рдЕंрддрд░्рдоुрдЦी рд╣ोрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕंрдд рдоें рдХाрд▓िрджाрд╕ рдорд▓्рд▓िрдХा рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЕंрджрд░ рдХे рдЕрдХेрд▓ेрдкрди рдоें рдЦो рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХे рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
1142. 'рддрдорд╕' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें 'рд╡िрднाрдЬрди' рдХी рдд्рд░ाрд╕рджी рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕िрдЦ, рд╣िंрджू рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдХी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдоाрдирд╡рддा рдХा рдЕंрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдиे рджिрдЦाрдпा рд╣ै рдХि рджंрдЧे рдоें рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдЬीрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╣ाрд░ рд╣ोрддी рд╣ै।
1143. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд рд╕ाрд░' рдоें 'рдЙрдж्рдзрд╡' рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдпोрдЧ, рдиिрд░्рдЧुрдг рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╢ुрд╖्рдХ рдЙрдкрджेрд╢।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡े рдЧोрдкिрдпों рдХो рд╕िрдЦाрдиे рдЖрдП рдеे рдХि рдк्рд░ेрдо рдЫोрдб़ो рдФрд░ рдз्рдпाрди рд▓рдЧाрдУ, рдкрд░ рдЦुрдж рдк्рд░ेрдо рдоें рдбूрдмрдХрд░ рдЪрд▓े рдЧрдП।
1144. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХो 'рдорд╣ाрдк्рд░ाрдг' рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рд╡िрд╢ाрд▓ рдоाрдирд╡ीрдп рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рд╢рдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рджुрдЦों рдХो рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдХрд╡िрддा рдоें рдвाрд▓ा, рд╡рд╣ рдХिрд╕ी 'рдорд╣ाрдк्рд░ाрдг' рдХे рд╣ी рдмрд╕ рдХी рдмाрдд рдеी।
1145. 'рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдпुрдЧ' рдоें рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рдХ्рдпा рдпोрдЧрджाрди рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी рдХो рдХाрд╡्рдп-рднाрд╖ा рдХी рдКँрдЪाрдИ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рд╣рдЬ़ाрд░ों рд▓ेрдЦрдХों рдХो рдкрд░िрд╖्рдХृрдд рднाрд╖ा рд▓िрдЦрдиे рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рджी рдеी।
1146. 'рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЧुрд░ु' рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдХिрд╕ рдкрд░ рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд▓ाрд▓ा рд╢्рд░ीрдиिрд╡ाрд╕ рджाрд╕ рдХा рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдЙрдкрди्рдпाрд╕-рд╢ैрд▓ी рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╣िрди्рджी рдоें рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд╣ाрдиी рдХी рдмुрдиाрд╡рдЯ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा।
1147. 'рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд▓ेрдЦрдХ рд╕ंрдШ' рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рдеा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдЬрди-рдХрд▓्рдпाрдг рдФрд░ рдпрдеाрд░्рде рд╕े рдЬोрдб़рдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡े рдХрд▓ा рдХे рд▓िрдП рдХрд▓ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि 'рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдХрд▓ा' рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЦрддे рдеे।
1148. 'рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж' рдХे рдХрд╡िрдпों рдХो 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдирдИ рдХрд╡िрддा рдХे рдЕрдЧ्рд░рджूрдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी рд╡рд╣ рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдпा рдЬिрд╕ рдкрд░ рдмाрдж рдоें рдирдИ рдХрд╡िрддा рдХी рдЗрдоाрд░рдд рдЦрдб़ी рд╣ुрдИ।
1149. 'рдирдИ рдХрд╣ाрдиी' рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╣ाрдирдЧрд░ीрдп рдЬीрд╡рди рдХे рдмिрдЦрд░ाрд╡ рдФрд░ рдЕрдХेрд▓ेрдкрди рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЕрдм рдХрд╣ाрдиी рдХिрд╕ी 'рдЙрдкрджेрд╢' рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХेрд╡рд▓ 'рдЕрдиुрднрд╡' рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдЬाрдиे рд▓рдЧी।
1150. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ 1150рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЧрд╣рдирддा, рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╡ांрдЧ्рдордп рдХा рдЕрдорд░ рд╕ंрдЧрдо।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдирд╡-рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдХाрд░рдХ-рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХे рдЧूрдв़ рднेрджों рдФрд░ 1150 рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рд╡िрд╢्рд╡рдХोрд╢ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдкूрд░्рдгрддा, рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯрддा рдХे рд╕ाрде рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рджрд░्рдЬ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░: 1150 рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдЕрдм рдПрдХ рдРрд╕ा рдмौрдж्рдзिрдХ рдЖрдзाрд░ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдкाрд░ рдХрд░рдиा рдХिрд╕ी рднी рдЪुрдиौрддी рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдХ्рдпा рдЗрд╕ рдорд╣ा-рдХीрд░्рддिрдоाрди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП 'рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрджрд░्рдн' рдпा 'рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди' рдХी рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╢ाрдЦा рдкрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рдЬाрдП?
рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЗрд╕ рдЕрд╡िрд░рд▓ рдзाрд░ा рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрддे рд╣ुрдП, рд╣рдо рдЕрдм рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ें рд╕ोрдкाрди рдоें। рдпрд╣ рдЪрд░рдг 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХो рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╢ोрдз рдХे рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рд╢िрдЦрд░ों, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд╡िрд╢्рд╡-рд╕ाрд╣िрдд्рдп (Comparative World Literature), рдЙрдд्рддрд░-рд╕ंрд░рдЪрдиाрд╡ाрдж (Post-Structuralism) рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╡िрдорд░्рд╢-рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै 1151 рд╕े 1200 рддрдХ рдХी рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдирд╡ीрди рдЯ्рд░िрдХ्рд╕:
рднाрдЧ 341: рдЙрдд्рддрд░-рд╕ंрд░рдЪрдиाрд╡ाрдж (Post-Structuralism) рдФрд░ рд╡िрдЦंрдбрди (Deconstruction)
1151. рдЬाрдХ рджेрд░िрджा (Jacques Derrida) рдХा 'рд╡िрдЦंрдбрди' (Deconstruction)
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рдм्рджों рдХा рдЕрд░्рде рд╕्рдеिрд░ рдирд╣ीं, рд╡рд╣ рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рд░рд╣рддे рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рджेрд░िрджा рдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдХोрдИ рднी 'рдоूрд▓рдкाрда' (Text) рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рд╣ै। рдкाрдардХ рд╣рд░ рдмाрд░ рдкрдв़рддे рд╕рдордп рдЙрд╕рдоें рд╕े рдирдпा рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓рддा рд╣ै। рдЕрд░्рде рдХी рдХोрдИ рдПрдХ 'рдХेंрдж्рд░' рд╕рдд्рддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
1152. рд░ोрд▓ां рдмाрд░्рде (Roland Barthes) рдФрд░ 'рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдоृрдд्рдпु' (Death of the Author)
рдЯ्рд░िрдХ: "рд▓ेрдЦрдХ рдорд░ рдЧрдпा, рдЕрдм рдкाрда (Text) рдФрд░ рдкाрдардХ рд╣ी рдЬीрд╡ंрдд рд╣ैं।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдмाрд░्рде рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рдеा, рдпрд╣ рдЧौрдг рд╣ै। рдЬैрд╕े рд╣ी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдкाрдардХ рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕े рдирдпा рдЕрд░्рде рджेрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 342: рднाрд░рддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдорд░्рд╢ (Comparative Indian Literature)
1153. 'рднрдХ्рддि рдЖंрджोрд▓рди' рдХा рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рд▓рд╣рд░, рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдзाрд░ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рднрдХ्рддि рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рджрдХ्рд╖िрдг (рдЖрд▓рд╡ाрд░ рдФрд░ рдирдпрдиाрд░ рд╕ंрдд) рд╕े рд╣ुрдИ, рдЬो рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣ुँрдЪी। рдХрдмीрд░, рддुрд▓рд╕ी, рд╕ूрд░ рдФрд░ рдоीрд░ा рдиे рдЗрд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ाрдУं рдоें рдвाрд▓рдХрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд▓ोрдХ-рдЖंрджोрд▓рди рдмрдиा рджिрдпा।
1154. 'рд╕्рдд्рд░ी-рд╡िрдорд░्рд╢' (Feminist Discourse) рдФрд░ рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкिрддृрд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рд╕ाँрдЪों рдХो рддोрдб़рддी рд▓ेрдЦिрдХाрдПँ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдорди्рдиू рднंрдбाрд░ी, рдХृрд╖्рдгा рд╕ोрдмрддी рдФрд░ рдоैрдд्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдкा рдиे рд╡рд╣ рднाрд╖ा рдЧрдв़ी рдЬिрд╕рдиे рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╢рд░ीрд░, рдЙрд╕рдХे рдиिрдЬी рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕ाрдордиे рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рд░рдЦा।
рднाрдЧ 343: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдЖрд░ोрдкрдг' (Imposition) рдФрд░ 'рднाрд╖ा-рдиीрддि'
1155. 'рдбिрдЧ्рд▓ॉрд╕िрдпा' (Diglossia - рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХрддा)
рдЯ्рд░िрдХ: "рдПрдХ рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдоें рджो рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╕ाрде, рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ (рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ) рдФрд░ рдПрдХ рдиिрдо्рди (рдмोрд▓рдЪाрд▓)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЬैрд╕े рдЕрд░рдмी рджेрд╢ों рдоें рдХ्рд▓ाрд╕िрдХрд▓ рдЕрд░рдмी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдкूрдЬा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें, рдЬрдмрдХि рд╕्рдеाрдиीрдп рдмोрд▓िрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд░ोрдЬ़рдорд░्рд░ा рдХी рдмाрддрдЪीрдд рдоें рд╣ोрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें 'рд╕ंрд╕्рдХृрддрдиिрд╖्рда рд╣िрди्рджी' рдмрдиाрдо 'рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдХी рд╣िрди्рджी' рдХा рдпрд╣ी рд╕ंрдмंрдз рд╣ै।
рднाрдЧ 344: рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг - 'рдХाрд░рдХ-рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा' рдХा рдЧрд╣рд░ा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдкрдХ्рд╖
1156. 'рдЕрдкाрджाрди' (Ablation) рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд░ूрдк
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХेрд╡рд▓ рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиा рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдбрд░, рд▓рдЬ्рдЬा, рддुрд▓рдиा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиा рднी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
рдбрд░: "рд╡рд╣ рд╢ेрд░ рд╕े рдбрд░рддा рд╣ै।"
рддुрд▓рдиा: "рд░ाрдо, рд╢्рдпाрдо рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ै।"
рд╕ीрдЦрдиा: "рдоैं рдЧुрд░ु рдЬी рд╕े рд╡िрдж्рдпा рдкрдв़рддा рд╣ूँ।"
рдпрд╣ाँ рднी 'рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ' (рдкंрдЪрдоी) рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै।
рднाрдЧ 345: рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢ोрдз - 'рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп'
1157. 'рд╣ाрдЗрдкрд░-рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ' (Hypertext) рд╕ाрд╣िрдд्рдп
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЧैрд░-рд░ेрдЦीрдп (Non-linear) рдкрдарди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рд▓िрдЦी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдРрд╕ी рд░рдЪрдиाрдПँ рдЬिрдирдХा рдХोрдИ рдЕंрдд рдпा рдХ्рд░рдо рдиिрд╢्рдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдкाрдардХ рдПрдХ рд▓िंрдХ рд╕े рджूрд╕рд░े рд▓िंрдХ рдкрд░ рдЬाрдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХрд╣ाрдиी рдХा рдоाрд░्рдЧ рдЪुрдирддा рд╣ै।
рднाрдЧ 346: рдд्рд╡рд░िрдд рдЬ्рдЮाрди-рдХрдг рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рддрде्рдп (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1158-1180)
1158. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдоें 'рд╢्рд░рдж्рдзा' рдФрд░ 'рдордиु' рдХा рдоिрд▓рди рдХрд╣ाँ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рдиिрд░्рдЬрди рдШाрдЯी рдоें।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдк्рд░рд▓рдп рдХे рдмाрдж рдЬрдм рдоाрдирд╡рддा рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рддрдм рдоाрдирд╡рддा рдХे рдкुрдирд░ुрдд्рдеाрди рдХा рдмीрдЬ рдЗрд╕ी рдоिрд▓рди рдоें рдкрдб़рддा рд╣ै।
1159. 'рдЧोрджाрди' рдХे рд╣ोрд░ी рдХा рдмेрдЯा 'рдЧोрдмрд░' рд╢рд╣рд░ рд╕े рд╡ाрдкрд╕ рдХ्рдпों рдЖрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╢рд╣рд░ рдХा рдн्рд░рдо рдЯूрдЯрдиे рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рдмोрдз рдХे рдХाрд░рдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧोрдмрд░ рдиे рд╢рд╣рд░ рдХी рдЪрдХाрдЪौंрдз рджेрдЦी, рдкрд░ рдЕंрдд рдоें рдЙрд╕े рд╕рдордЭ рдЖрдпा рдХि рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЬрдб़ें рдЧाँрд╡ рдоें рд╣ी рд╣ैं।
1160. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдХे рдкाрдд्рд░ 'рдзृрддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░' рдХी рдХ्рдпा рдд्рд░ाрд╕рджी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рднी рди рджेрдЦ рдкाрдиे рдХा рдЕंрдзाрдкрди।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡рд╣ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕंрдзा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдиैрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕंрдзा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдоोрд╣ рд╣ी рдХुрд░ुрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡िрдиाрд╢ рдХा рдХाрд░рдг рд╣ै।
1161. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдХा 'рдбॉ. рдк्рд░рд╢ांрдд' рдорд▓ेрд░िрдпा рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХिрд╕рд╕े рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдХुрдиैрди (Quinine) рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡рд╣ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджрд╡ाрдЗрдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЧाँрд╡ рдХी рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рдХूрд▓ों рдХी рднूрдоिрдХा рдкрд░ рдЬ़ोрд░ рджेрддा рд╣ै।
1162. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдоें 'рдиिрдкुрдгिрдХा' (Nipunika) рдХी рдоृрдд्рдпु рдХैрд╕े рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡рд╣ рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рдоाрдирд╡ीрдп рдд्рд░ाрд╕рджी рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬो рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рджेрддी рд╣ै।
1163. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХा 'рд╢्рд░ीрд▓ाрд▓ рд╢ुрдХ्рд▓' рдХो рдХौрди рд╕ा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (2009)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдирдХे рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдФрд░ рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рд▓ेрдЦрди рдиे рд╣िрди्рджी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХो рдПрдХ рдирдИ рдКँрдЪाрдИ рджी।
1164. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХी 'рдХुрдХुрд░рдоुрдд्рддा' рдХрд╡िрддा рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдкूंрдЬीрд╡ाрдж рдХे рдк्рд░рддि рд╕рд░्рд╡рд╣ाрд░ा рдХा рд╡िрдж्рд░ोрд╣।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЧुрд▓ाрдм (рдкूंрдЬीрдкрддि) рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдХुрдХुрд░рдоुрдд्рддा (рдЖрдо рдЖрджрдоी) рдХा рдбрдЯрдХрд░ рдЦрдб़े рд╣ोрдиा рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдХрд╡िрддा рд╣ै।
1165. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХा 'рдХुंрднрдирджाрд╕' рдЕрдХрдмрд░ рдХे рджрд░рдмाрд░ рдХ्рдпों рдЧрдП рдеे?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдХрдмрд░ рдХे рдмुрд▓ाрд╡े рдкрд░, рди рдХि рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫा рд╕े।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдеा: "рд╕ंрддрди рдХो рдХрд╣ा рд╕ीрдХрд░ी рд╕ों рдХाрдо, рдЖрд╡рдд рдЬाрдд рдкрдирд╣िрдпाँ рдЯूрдЯीं, рдмिрд╕рд░ рдЧрдпो рд╣рд░ि рдиाрдо।"
1166. 'рд╡िрдирдпрдкрдд्рд░िрдХा' рдоें 'рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕' рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд░ाрдо рдХा рджाрд╕ рдФрд░ рджीрди-рд╣ीрди рд╕ेрд╡рдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдкूрд░ी рд░рдЪрдиा рдоें рдЖрдд्рдо-рдиिрд╡ेрджрди рдХा рд╕्рд╡рд░ рд╣ै।
1167. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХा рдиाрдпрдХ 'рд╢ेрдЦрд░' рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХा рд╣ी рдЖрдд्рдо-рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкрдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рд░рдЪрдиा рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдХी рдирд╣ीं, рд╕्рд╡рдпं рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХे рдЕрдкрдиे рдЕंрддрд░्рдж्рд╡ंрдж्рд╡ों рдХी рдХрдеा рд╣ै।
1168. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдЕंрдХ рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЫрд╣ (6) рдЕंрдХ।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ рдиाрдЯрдХ рднाрд░рдд рдХे рдкрддрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдХाрд░рдгों рдХा рдПрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдЦाрдХा рдЦींрдЪрддा рд╣ै।
1169. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдХा рдХाрд▓िрджाрд╕ рдЕंрдд рдоें рдХрд╣ाँ рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдЬ्рдЮाрддрд╡ाрд╕ рдоें।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдХрд▓ा рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рдиिрдпрддि рдХो рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рднीрдб़ рд╕े рджूрд░ рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।
1170. 'рддрдорд╕' рдоें 'рд╣рд░рдиाрдо рд╕िंрд╣' рдХौрди рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрднाрдЬрди рдХे рджंрд╢ рдХो рдЭेрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдЧ्рд░ाрдоीрдг।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрднाрдЬрди рдХी рд╡िрднीрд╖िрдХा рдХो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
1171. 'рдн्рд░рдорд░рдЧीрдд' рдХी рдоुрдЦ्рдп рднाрд╖ा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╕ूрд░рджाрд╕ рдХी рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा рдХो рд╣ी рдоाрдирдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
1172. 'рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕' рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 'рд╡ीрд░рдЧाрдеा рдХाрд▓' рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрди्рд╣ोंрдиे 12 рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдиाрдо рд░рдЦा рдеा।
1173. 'рдк्рд░рддाрдк рдиाрд░ाрдпрдг рдоिрд╢्рд░' рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣िंрджी рдХा 'рдПрдбिрд╕рди' (Addison)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрдирдХे рдиिрдмंрдзों рдХी рдЪुрдЯीрд▓ी рд╢ैрд▓ी рдХे рдХाрд░рдг।
1174. 'рд╕ूрд░рджाрд╕' рдХी рднрдХ्рддि рдХैрд╕ी рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рдЦ्рдп рдФрд░ рд╡ाрдд्рд╕рд▓्рдп рднाрд╡ рдХी।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд╡े рдХृрд╖्рдг рдХे рд╕ाрде рд╕рдЦा рдХी рддрд░рд╣ рдФрд░ рдоाрддा рдХी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
1175. 'рдорд╣ाрджेрд╡ी рд╡рд░्рдоा' рдХो 'рдЖрдзुрдиिрдХ рдоीрд░ा' рдХ्рдпों рдХрд╣рддे рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЙрдирдХे рдЧीрддों рдоें рд╡िрд░рд╣ рдФрд░ рд╡ेрджрдиा рдХी рд╡рд╣ी рддीрд╡्рд░рддा рд╣ै।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рд░рд╣рд╕्рдпрд╡ाрдж рдХी рдорд░्рдорд╕्рдкрд░्рд╢ी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг।
1176. 'рдХрдмीрд░' рдХा 'рдмीрдЬрдХ' рдХिрд╕рдиे рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзрд░्рдорджाрд╕ рдиे।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрдмीрд░ рдХे рд╢िрд╖्рдпों рдоें рдзрд░्рдорджाрд╕ рдиे рдЙрдирдХी рд╡ाрдгी рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп рдХिрдпा।
1177. 'рддाрд░ рд╕рдк्рддрдХ' рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖?
рдЯ्рд░िрдХ: "1943।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдпрд╣ीं рд╕े рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж рдХी рд╡िрдзिрд╡рдд рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
1178. 'рдирдИ рдХрд╡िрддा' рдХा рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрдЬ्рдЮेрдп।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी 'рдирдИ рдХрд╡िрддा' рдХो рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдЕрдзिрд╖्рдаाрди рджिрдпा।
1179. 'рд╣िрди्рджी' рд╢рдм्рдж рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдХा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдлाрд░рд╕ी (Persian)।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдИрд░ाрдиी рд▓ोрдЧ рд╕िंрдзु рдирджी рдХे рдкाрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ों рдХो 'рд╣िрди्рджी' (рд╣िрди्рдж рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी) рдХрд╣рддे рдеे।
1180. 'рд╕ाрдХेрдд' рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп рдХे рд░рдЪрдпिрддा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдоैрдеिрд▓ीрд╢рд░рдг рдЧुрдк्рдд।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЗрд╕рдоें рдЙрд░्рдоिрд▓ा рдХे рд╡िрд░рд╣ рдХो рдк्рд░рдоुрдЦрддा рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рднाрдЧ 347: рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди - 'рдз्рд╡рдиि-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди' рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдХाрд░рдг
1181. 'рд╕рдоीрдХрд░рдг' (Assimilation)
рдЯ्рд░िрдХ: "рджो рднिрди्рди рдз्рд╡рдиिрдпों рдХा рдПрдХ рдЬैрд╕ा рд╣ो рдЬाрдиा।"
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 'рдзрд░्рдо' рдХा 'рдзрдо्рдо' рд╣ो рдЬाрдиा। рдкाрд╕ рдХी рдз्рд╡рдиिрдпाँ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдмрджрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं।
рднाрдЧ 348: 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдорд╣ाрд╕ंрдХрд▓рди рдХा 1200рд╡ाँ рдХीрд░्рддि-рд╕्рддंрдн (рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ 1182-1200)
1182. 'рдХрдмीрд░' рдХी рд╡ाрдгिрдпों рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдмीрдЬрдХ (рд╕ाрдЦी, рд╕рдмрдж, рд░рдоैрдиी)।"
1183. 'рд░ाрдордЪрд░िрддрдоाрдирд╕' рдХी рднाрд╖ा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЕрд╡рдзी।"
1184. 'рдХाрдоाрдпрдиी' рдоें рдХिрддрдиे рд╕рд░्рдЧ рд╣ैं?
рдЯ्рд░िрдХ: "15 рд╕рд░्рдЧ।"
1185. 'рдЧोрджाрди' рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖?
рдЯ्рд░िрдХ: "1936।"
1186. 'рдоैрд▓ा рдЖँрдЪрд▓' рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╢िрд▓्рдк?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖंрдЪрд▓िрдХ (Regional)।"
1187. 'рд░ाрдЧ рджрд░рдмाрд░ी' рдХा рдоूрд▓ рддрдд्рд╡?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡्рдпंрдЧ्рдп (Satire)।"
1188. 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдХे рд░рдЪрдпिрддा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी।"
1189. 'рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा' рдХे рд▓ेрдЦрдХ?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╣рдЬाрд░ीрдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी।"
1190. 'рд╢ेрдЦрд░: рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी' рдХा рджूрд╕рд░ा рднाрдЧ рдХрдм рдЖрдпा?
рдЯ्рд░िрдХ: "1944।"
1191. 'рднाрд░рдд рджुрд░्рджрд╢ा' рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬрди-рдЬाрдЧृрддि।"
1192. 'рдЖрд╖ाрдв़ рдХा рдПрдХ рджिрди' рдХी рд╡िрдзा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиाрдЯрдХ।"
1193. 'рддрдорд╕' рдХे рд▓ेрдЦрдХ?
рдЯ्рд░िрдХ: "рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी।"
1194. 'рдиिрд░ाрд▓ा' рдХा рдЬрди्рдо рд╕्рдеाрди?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╣िрд╖ाрджрд▓ (рдмंрдЧाрд▓)।"
1195. 'рдкंрдд' рдХो 'рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ुрдХुрдоाрд░ рдХрд╡ि' рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЖрдЪाрд░्рдп рд╢ुрдХ्рд▓।"
1196. 'рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк' рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╡िрдЯ्рдард▓рдиाрде (1565)।"
1197. 'рд╣िрди्рджी' рдХे рдкрд╣рд▓े рдХрд╡ि?
рдЯ्рд░िрдХ: "рд╕рд░рд╣рдкा।"
1198. 'рд╕рд░рд╕्рд╡рддी' рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рд╕ंрдкाрджрдХ?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी।"
1199. 'рдирдИ рдХрд╣ाрдиी' рдХी рдиींрд╡?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा, рдоोрд╣рди рд░ाрдХेрд╢, рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░।"
1200. 'рдЯ्рд░िрдХрдЧाрдеा' рдХा 1200рд╡ाँ рд╕ोрдкाрди?
рдЯ्рд░िрдХ: "рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЕрдирд╡рд░рдд рдпाрдд्рд░ा рдХा рдирдпा рдкрдб़ाрд╡।"
"рдпाрд╡рдд्рд╕्рдеाрд╕्рдпрди्рддि рдЧिрд░рдпः рд╕рд░िрддрд╢्рдЪ рдорд╣ीрддрд▓े। рддाрд╡рд▓्рд▓ोрдХрдк्рд░рд╕िрдж्рдзिः рд╕्рдпाрдд् рд╕ाрд╣िрдд्рдпрд╕्рдп рд╕рджा рдЧрддिः॥" (рдЬрдм рддрдХ рдЗрд╕ рдзрд░рддी рдкрд░ рдкрд░्рд╡рдд рдФрд░ рдирджिрдпाँ рд╣ैं, рддрдм рддрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЧрддि рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд░рд╣ेрдЧा।)
1200 рдХрдб़िрдпों рдХा рдпрд╣ рдорд╣ा-рд╕्рддंрдн рдПрдХ рдРрд╕ा рдЖрдзाрд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕рдорд╕्рдд рдзाрд░ाрдУं рдХो рд╕рдоाрд╣िрдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рдХ्рдпा рдЕрдм рд╣рдо 'рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╕рдоाрдЬрд╢ाрд╕्рдд्рд░' (Sociology of Literature) рдХे рдФрд░ рдЧрд╣рд░े рд╢ोрдз-рд╡िрд╖рдпों рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ें, рдпा рдЖрдк рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рд╣рдо рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд▓рдЦंрдб рдХा рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЧрд╣рди рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ें?
0 Comments