рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди

WELCOME TO U NEWS

 рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдЕрдкрдиी рд╕рдоृрдж्рдз рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдиिрд░्рдоाрдг рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╣ै। рдЖрдкрдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рдПрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ूрдЪी рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ рд╣ै:

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╢ैрд▓ीрд╡िрд╡рд░рдг
1рджिрд▓рд╡ाрдб़ा рдЬैрди рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрд╕ोрд▓ंрдХी рд╢ैрд▓ीрдЕрдкрдиी рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
2рдм्рд░рд╣्рдоा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдм्рд░рд╣्рдоा рдЬी рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░।
3рдХрд░рдгी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рджेрд╢рдиोрдХрдордз्рдпрдХाрд▓ीрдирдЪूрд╣ों рд╡ाрд▓े рдоंрджिрд░ (рдХाрдмा) рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
4рд░рдгрдХрдкुрд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрд╕ाрджрдб़ीрдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░1444 рдЦंрднों рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
5рдПрдХрд▓िंрдЧрдЬी рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдХैрд▓ाрд╢рдкुрд░ीрд╕ोрд▓ंрдХी рд╢ैрд▓ीрдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдорд╣ाрд░ाрдгाрдУं рдХे рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡।
6рдЬрдЧрджीрд╢ рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдкंрдЪाрдпрддрдирднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд, рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░।
7рд╕ाрд▓ाрд╕рд░ рдмाрд▓ाрдЬीрдЪुрд░ूрд╕ाрд▓ाрд╕рд░рдЖрдзुрдиिрдХрд╣рдиुрдоाрди рдЬी рдХा рд╕्рд╡рдпंрднू рдоंрджिрд░।
8рдЦाрдЯू рд╢्рдпाрдо рдЬीрд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯूрдЖрдзुрдиिрдХрднрдЧрд╡ाрди рдХृрд╖्рдг рдХे рдХрд▓рдпुрдЧी рдЕрд╡рддाрд░।
9рдоेंрд╣рджीрдкुрд░ рдмाрд▓ाрдЬीрджौрд╕ाрдоेंрд╣рджीрдкुрд░рдЖрдзुрдиिрдХрд╕ंрдХрдЯ рдоोрдЪрди рд╣рдиुрдоाрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
10рд╢्рд░ीрдиाрдердЬी рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдиाрдердж्рд╡ाрд░ाрд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдпрднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдХी рдмाрд▓ рд▓ीрд▓ाрдУं рдХा рдХेंрдж्рд░।
11рдУрд╕िрдпां рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ीрд╕ूрд░्рдп, рд╣рд░िрд╣рд░ рдФрд░ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░।
12рд╣рд░्рд╖рдиाрде рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рд╣рд░्рд╖рдиाрдердорд╣ा-рдоाрд░ूрднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
13рджрдзिрдорддी рдоाрддाрдиाрдЧौрд░рдЧोрда-рдоंрдЧрд▓ोрджрдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░рджрдзिрдЪ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
14рдд्рд░िрдиेрдд्рд░ рдЧрдгेрд╢рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд░рдгрдеंрднौрд░рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ीрд░рдгрдеंрднौрд░ рджुрд░्рдЧ рдоें рд╕्рдеिрдд।
15рдмिрд░рд▓ा рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЖрдзुрдиिрдХрд╕рдлेрдж рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░।
16рдЕрдо्рдмा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ीрджेрд╡ी рджुрд░्рдЧा рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд।
17рдЧрд▓рддा рдЬी рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ीрд╡ाрдирд░ рддीрд░्рде рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
18рдЪाрд░рднुрдЬा рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЧрдв़рдмोрд░рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ीрднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
19рдд्рд░िрдкुрд░ рд╕ुंрджрд░ीрдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрддрд▓рд╡ाрдб़ाрдордз्рдпрдХाрд▓ीрдирдкांрдЪाрд▓ рдЬाрддि рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
20рд╕ुंрдзा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ौрд░рднीрдирдоाрд▓рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ीрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдкрд░ рд╕्рдеिрдд।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ рдФрд░ рд╕्рдеाрди (рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡िрд╡рд░рдг)

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рд╣реЫाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдоंрджिрд░ рд╣ैं। рдпрджि рдЖрдк рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдоंрджिрд░ों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

  • рдЬोрдзрдкुрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рд╕рдЪ्рдЪिрдпाрдп рдоाрддा рдоंрджिрд░ (рдУрд╕िрдпां), рдорд╣ाрдоंрджिрд░।
  • рдЬрдпрдкुрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рдЖрдоेрд░ рдХे рдоंрджिрд░, рдЧрд▓рддा рдЬी, рдЬрдЧрдд рд╢िрд░ोрдордгि рдоंрджिрд░, рддाрдб़рдХेрд╢्рд╡рд░ рдиाрде।
  • рдХोрдЯा-рдмाрд░ां рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рднंрдб рджेрд╡рд░ा (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो), рдХंрд╕ुрдЖ рдХा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
  • рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़: рдХाрд▓िрдХा рдоाрддा рдоंрджिрд░ (рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░), рдоीрд░ा рдоंрджिрд░, рдмाрдг рдоाрддा рдоंрджिрд░।
  • рдЕрд▓рд╡рд░: рдиीрд▓рдХंрдаेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ (рд░ाрдЬोрд░рдЧрдв़), рдиाрд░ाрдпрдгी рдоाрддा рдоंрджिрд░।

рдиोрдЯ: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░ рдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░ рд╢ैрд▓ी (рдЬिрд╕े рд╕ोрд▓ंрдХी рд╢ैрд▓ी рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं) рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╢िрдЦрд░, рдоंрдбрдк рдФрд░ рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЦंрднों рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। 200 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ूрдЪी рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдкрд░्рдпрдЯрди рд╡िрднाрдЧ рдпा 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ाрдЬ्рдп рдЕрднिрд▓ेрдЦाрдЧाрд░' рдХे рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХो рдПрдХ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╕्рд░ोрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЗрдирдоें рд╕े рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдоंрджिрд░ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпा рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░

рдпрд╣ рд╡ीрдбिрдпो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рджृрд╢्рдп рд╕्рд░ोрдд рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рд╡िрд╕्рддाрд░ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджी рдЧрдИ рд╣ै рдЬिрди्рд╣ें рдЙрдирдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा рдФрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╕ूрдЪी)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
21рднंрдб рджेрд╡рд░ाрдмाрд░ांрд░ाрдордЧрдв़рдЗрд╕े 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
22рдЬрдЧрдд рд╢िрд░ोрдордгिрдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдоीрд░ा рдмाрдИ рдХी рдХृрд╖्рдг рдк्рд░рддिрдоा рдпрд╣ीं рд╕्рдеिрдд рдеी।
23рд╕ाрд╕-рдмрд╣ू рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдиाрдЧрджाрд╕рд╣рд╕्рд░рдмाрд╣ु рдоंрджिрд░, рдЬो рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
24рдХीрд░्рддि рд╕्рддंрднрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╕्рдоाрд░рдХ/рдоंрджिрд░।
25рдХेрд▓ा рджेрд╡ी рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрдпाрджрд╡ рд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рд▓рдХ्рдЦी рдоेрд▓े рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
26рдорджрди рдоोрд╣рди рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрдЧौрдб़ीрдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдоंрджिрд░।
27рддрдиोрдЯ рдоाрддाрдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рддрдиोрдЯ'рдеाрд░ рдХी рд╡ैрд╖्рдгो рджेрд╡ी' (рд╕ैрдиिрдХों рдХी рджेрд╡ी)।
28рд░ाрдорджेрд╡рд░ाрдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд░ाрдорджेрд╡рд░ाрд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╕рдж्рднाрд╡ рдХा рдк्рд░рддीрдХ।
29рдХुंрдЬрд▓ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрд╕ोрдЬрддрдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
30рдХाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдкाрд▓ीрдЖрдКрд╡ाрдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рдоंрджिрд░।
31рд╕ाрд▓ाрд╕рд░ рдмाрд▓ाрдЬीрдЪुрд░ूрд╕ाрд▓ाрд╕рд░рджाрдв़ी-рдоूंрдЫ рд╡ाрд▓े рд╣рдиुрдоाрди рдЬी।
32рд╢ीрддрд▓ा рдоाрддाрдЬрдпрдкुрд░рдЪाрдХрд╕ूрдПрдХрдоाрдд्рд░ рдоंрджिрд░ рдЬрд╣ाँ рдЦंрдбिрдд рдоूрд░्рддि рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ै।
33рдоोंрдЯ рдЖрдмू рдЬैрди рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдЖрдмूрд╡िрдорд▓ рд╡рд╕ाрд╣ी рдФрд░ рд▓ूрдг рд╡рд╕ाрд╣ी рдоंрджिрд░।
34рдкांрдбुрдкोрд▓ рд╣рдиुрдоाрдирдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХाрд▓ेрдЯे рд╣ुрдП рд╣рдиुрдоाрди рдЬी рдХी рдк्рд░рддिрдоा।
35рдиीрд▓рдХंрда рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬोрд░рдЧрдв़9рд╡ीं-10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
36рдЖрднाрдиेрд░ी рдоंрджिрд░рджौрд╕ाрдЖрднाрдиेрд░ीрд╣рд░्рд╖рдж рдоाрддा рдоंрджिрд░, рдЕрдкрдиी рд╕ीрдв़ीрджाрд░ рдмाрд╡рдб़ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
37рдмुрдв़ाрддीрдд рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрджिрдЧोрджрдИंрдЯों рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
38рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмूंрджीрдХेрд╢рд╡рд░ाрдпрдкाрдЯрдирдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рд╕्рдеिрдд।
39рдмिрдЬाрд╕рдгी рдоाрддाрдмूंрджीрдЗंрдж्рд░рдЧрдв़рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
40рд░ैрд╡ाрд╕ा рдзाрдорд╕ीрдХрд░рд░ैрд╡ाрд╕ाрдЬीрдг рдоाрддा рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдоंрджिрд░।

рдоंрджिрд░ों рдХे рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХे рдЖрдзाрд░:

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рдЗрди рдЪाрд░ рдмिंрджुрдУं рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

  1. рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी: рдЕрдзिрдХांрд╢ рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░ рдорд╣ा-рдоाрд░ू (8рд╡ीं-11рд╡ीं рд╕рджी) рдФрд░ рдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░ (11рд╡ीं-13рд╡ीं рд╕рджी) рд╢ैрд▓ी рдоें рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж 'рдкंрдЪाрдпрддрди' рд╢ैрд▓ी (рдоुрдЦ्рдп рдоंрджिрд░ рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдЪाрд░ рдЙрдк-рдоंрджिрд░) рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рд╣ी।
  2. рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╡िрддрд░рдг:
    • рдоेрд╡ाрдб़: рд╢िрд╡ рдФрд░ рд╡िрд╖्рдгु рднрдХ्рддि рдк्рд░рдзाрди (рдПрдХрд▓िंрдЧрдЬी, рдЬрдЧрджीрд╢ рдоंрджिрд░)।
    • рдоाрд░рд╡ाрдб़: рд╕ूрд░्рдп рдФрд░ рдЬैрди рддीрд░्рдеंрдХрд░ों рдХे рдоंрджिрд░ (рдУрд╕िрдпां, рд░рдгрдХрдкुрд░)।
    • рдвूंрдвाрдб़: рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдк्рд░рднाрд╡ (рдЧрд▓рддा рдЬी, рд╢िрд▓ा рдоाрддा)।
  3. рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд▓: 7рд╡ीं рд╕े 12рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдмीрдЪ рдиिрд░्рдоिрдд рдоंрджिрд░ рдЕрдкрдиे рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд╡ैрднрд╡ рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े рдЖрднрдиेрд░ी рдФрд░ рдХिрд░ाрдб़ू рдХे рдоंрджिрд░)।
  4. рдиिрд░्рдоाрддा: рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдоंрджिрд░ рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╢ाрд╕рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиी рдЗрд╖्рдЯ рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं рдХी рд╕्рдоृрддि рдпा рд╡िрдЬрдп рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдмрдирд╡ाрдП рдЧрдП рдеे।

рдЖрдЧे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╕ुрдЭाрд╡

рдпрджि рдЖрдк рдЗрд╕ рд╕ूрдЪी рдХो 200 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рддрдХ рдкूрд░ा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдоैं рдЗрди рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХो рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ूрдЪी рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ूँ:

  • рд╢рдХ्рддिрдкीрда рдФрд░ рдХुрд▓рджेрд╡ी рдоंрджिрд░ (рдЬैрд╕े- рдЖрд╡рдб़ рдоाрддा, рддрдиोрдЯ рдоाрддा, рдиाрдЧрдгेрд╢िрдпा рдоाрддा)।
  • рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ (рдЬैрд╕े- рдШृрд╖्рдгेрд╢्рд╡рд░, рдиीрд▓рдХंрда, рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░)।
  • рдЬैрди рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ (рдЬैрд╕े- рд╢्рд░ी рдорд╣ाрд╡ीрд░рдЬी, рдиाрдХोрдб़ा)।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЬिрд▓े рдпा рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп (рдЬैрд╕े рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдпा рдЬैрди) рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ рд╡िрднिрди्рди рдЬिрд▓ों рдХे рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХोрдиे рдоें рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдЫाрдк рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХा рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ (41-70)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
41рдХिрд░ाрдб़ू рдоंрджिрд░рдмाрдб़рдоेрд░рд╣ाрдердоा'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो', 11рд╡ीं рд╕рджी рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
42рдиाрдХोрдб़ा рдЬैрди рдоंрджिрд░рдмाрдб़рдоेрд░рдоेрд╡ा рдирдЧрд░рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓ (рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде)।
43рдорд▓्рд▓िрдиाрде рдоंрджिрд░рдмाрдб़рдоेрд░рддिрд▓рд╡ाрдб़ाрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рдорд▓्рд▓िрдиाрде рдЬी рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
44рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХे рдЕंрдЧूрдаे рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ै।
45рдЕрд░्рдмुрджा рджेрд╡ीрд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрдЗрд╕े 'рдЕрдзрд░ рджेрд╡ी' рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЧुрдлा рдоंрджिрд░।
46рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдЬी рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдЪांрджрдирдЧांрд╡рдЬैрдиिрдпों рдХा рдоुрдЦ्рдп рддीрд░्рде, рд▓рдХ्рдЦी рдоेрд▓ा।
47рдЧोрд╡िрди्рдж рджेрд╡ рдЬीрдЬрдпрдкुрд░рд╕िрдЯी рдкैрд▓ेрд╕рдЬрдпрдкुрд░ рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиे рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡।
48рд╢िрд▓ा рдоाрддाрдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдоाрдирд╕िंрд╣ рдк्рд░рдердо рдж्рд╡ाрд░ा рдмंрдЧाрд▓ рд╕े рд▓ाрдИ рдЧрдИ рдоूрд░्рддि।
49рдЬрдо्рдмेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдоुрдХाрдордмिрд╢्рдиोрдИ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдХा рд╕рдоाрдзि рд╕्рдерд▓।
50рдХोрд▓ाрдпрдд рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдХोрд▓ाрдпрддрдХрдкिрд▓ рдоुрдиि рдХा рдЖрд╢्рд░рдо рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕рд░ोрд╡рд░।
51рд╕рдЪ्рдЪिрдпाрдп рдоाрддाрдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдУрд╕рд╡ाрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
52рдкाрдмूрдкुрд░ी рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдХोрд▓ूрдоंрдбрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рдкाрдмूрдЬी рдХा рдоुрдЦ्рдп рдоंрджिрд░।
53рднрдЯ्рдЯाрд░рдХ рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдиाрдбोрд▓рдЬैрди рдХрд▓ा рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХेंрдж्рд░।
54рд╢्рд░ी рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрдердкाрд▓ीрдоेрдб़рддाрдоीрд░ा рдмाрдИ рдХा рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдоंрджिрд░।
55рдХेрд╡ाрдп рдоाрддाрдиाрдЧौрд░рдкрд░рдмрддрд╕рд░рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рд╕ुंрджрд░ рдоंрджिрд░।
56рдмंрд╢ीрд╡ाрд▓ा рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиूрд╕ुंрджрд░ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
57рд░ाрдиी рд╕рддी рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиूрдЕрдкрдиी рднрд╡्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
58рдХाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдкाрд▓ीрдЖрдКрд╡ा11рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
59рдмाрдг рдоाрддाрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдЧुрд╣िрд▓ рд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
60рдХाрд▓िрдХा рдоाрддाрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоूрд▓рддः рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░, рдмाрдж рдоें рднрдж्рд░рдХाрд▓ी рдХा рд░ूрдк।
61рд░ाрдо-рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░рдирдЧрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рд╕ुंрджрд░ рдоंрджिрд░।
62рдЧंрдЧा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░рд▓ाрд▓ рдкрдд्рдерд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд, рдЕрдиूрдаी рд╢ैрд▓ी।
63рдордЫрдХुंрдб рдоंрджिрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░'рддीрд░्рдеों рдХा рднांрдЬा' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
64рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ (рдХंрд╕ुрдЖ)рдХोрдЯाрдХोрдЯाрд╕ाрддрд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдЕрднिрд▓ेрдЦीрдп рдоंрджिрд░।
65рдмीрдЬाрд╕рдг рдоाрддाрдмूंрджीрдмूंрджीрд▓рдХ्рдЦी рдоेрд▓ा рдФрд░ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
66рдЧौрддрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЕрд░्рдгोрджрдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рддीрд░्рде।
67рд╕ीрддा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рд╕ीрддाрдмाрдб़ीрд╡ाрд▓्рдоीрдХि рдЖрд╢्рд░рдо рдХा рд╕्рдерд▓।
68рдмрдб़ोрд▓ी рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╡рддрднाрдЯाрд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ (рдШрдЯेрд╢्рд╡рд░), рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд░рдд्рди।
69рд╕ाрдд рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рдХा рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдкрдж्рдордиाрдн рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ (рдХрд░्рдирд▓ рдЯॉрдб рдиे рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी)।
70рдж्рд╡ाрд░िрдХाрдзीрд╢ рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХांрдХрд░ोрд▓ीрдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧीрдп рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рдкीрда।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп рдФрд░ рд╕ंрджрд░्рдн (рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा)

  • рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдмрдб़े рдоंрджिрд░ рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी рдоें рдмрдиे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдоुрдЦ्рдп рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХे рдЪाрд░ों рдХोрдиों рдкрд░ рдЪाрд░ рдЫोрдЯे рдЙрдк-рдоंрджिрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ (рддोрд░рдг): рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХे рддोрд░рдг (рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░) рдоें рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХे рдХौрд╢рд▓ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै।
  • рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ (Frescoes): рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी (рдЭुंрдЭुрдиू/рд╕ीрдХрд░) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдоंрджिрд░ों рдоें рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЕрдиूрдаी рд▓ोрдХ-рдХрд▓ा рд╢ैрд▓ी рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдоैं рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЕрди्рдп 70-130 рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рджाрди рдХрд░ूँ, рдпा рдлिрд░ рдЖрдк рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (рдЬैрд╕े рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдпा рдоेрд╡ाрдб़) рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 71 рд╕े 100 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдоें рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХा рдЕрдиूрдаा рд╕ंрдЧрдо рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (71-100)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
71рдЬрдЧрдд рдЕंрдмिрдХा рдоाрддाрдЙрджрдпрдкुрд░рдЬрдЧрддрдЗрд╕े 'рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
72рдЕрдо्рдмिрдХा рджेрд╡ीрдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдирдХ्рдХाрд╢ी рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХेंрдж्рд░।
73рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдзुрд▓ेрд╡'рдХेрд╕рд░िрдпा рдЬी' рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз, рдЬैрди-рд╣िंрджू рдПрдХрддा।
74рд╕ांрд╡рд▓िрдпा рд╕ेрдардЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоंрдбрдлिрдпाрд╕ेрдаों рдХे рд╕ांрд╡рд▓े рд╕рд░рдХाрд░ (рдЕрдлीрдо рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдоाрдирддे рд╣ैं)।
75рдпोрдЧिрдиी рдоाрддाрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдмрдб़ोрд▓ीрдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣ рдоें рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
76рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдмाрдб़рдоेрд░рднрджेрд╡рд░ाрдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░।
77рдмрд░ाрд╣ рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рд╡рд░ाрд╣ рдЕрд╡рддाрд░ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
78рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рд░рдд्рдиाрдЧिрд░ी рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдм्рд░рд╣्рдоा рдЬी рдХी рдкрдд्рдиी।
79рд░ंрдЧрдиाрде рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХा рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рдЗрдХрд▓ौрддा рдмрдб़ा рдоंрджिрд░।
80рдирд╕ीрдпां рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдЕрдЬрдоेрд░рд▓ाрд▓ рдоंрджिрд░, рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ेрддु।
81рднрдб़рд▓िрдпा рдирд╡рдЧ्рд░рд╣рдЕрдЬрдоेрд░рдХिрд╢рдирдЧрдв़рдирд╡рдЧ्рд░рд╣ों рдХी рдкूрдЬा рд╣ेрддु рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдерд▓।
82рдХुंрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдоाрд░рд╡ाрдб़ी рд╢ैрд▓ी।
83рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрдЖрдмूрд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдХे рдЧрдб्рдвे рдоें рдЬрд▓ рдХा рд░рд╣рд╕्рдп।
84рд╡рд╢िрд╖्рда рдЖрд╢्рд░рдорд╕िрд░ोрд╣ीрдЖрдмूрдЛрд╖ि рд╡рд╢िрд╖्рда рдХा рддрдкोрд╕्рдерд▓ी рдоंрджिрд░।
85рдЧौрддрдо рдЛрд╖ि рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрд╡рд▓рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╢ैрд▓ी।
86рдорд╣ाрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯूрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдоाрддा рдХा рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░।
87рдЬрд╡ाрд╣िрд░ рдоाрддाрдЭुंрдЭुрдиूрдкिрд▓ाрдиीрдЖрдзुрдиिрдХ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╕ुंрджрд░ рдЙрджाрд╣рд░рдг।
88рд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓ рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓рд╕ूрд░्рдп рдХुंрдб рдФрд░ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХाрд▓ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд।
89рджрдзिрдорддी рдоाрддाрдиाрдЧौрд░рдЧोрда-рдоंрдЧрд▓ोрдж4рдеी-5рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░।
90рдмंрд╕ीрд╡ाрд▓ा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдХुрдЪाрдордирд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдоें рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рд▓िрдП।
91рдХाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЬाрд▓ोрд░рдЖрдКрд╡ाрдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг।
92рд╕ुंрдзा рдоाрддाрдЬाрд▓ोрд░рдЬрд╕рд╡ंрддрдкुрд░ाрд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ोрдкрд╡े рдоंрджिрд░।
93рдорд▓्рд▓िрдиाрде рдоंрджिрд░рдмाрдб़рдоेрд░рддिрд▓рд╡ाрдб़ाрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкूрдЬिрдд।
94рд╣ाрдкेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдкाрд▓ीрд╕ोрдЬрддрдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
95рднैрд░рд╡ рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдХोрдЯ-рд╕ोрд▓ंрдХिрдпाрднैрд░рд╡рдиाрде рдХी рднрд╡्рдп рдк्рд░рддिрдоा।
96рдорджрди рдоोрд╣рди рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрдорджрди рдоोрд╣рди рдЬी (рдХृрд╖्рдг) рдХा рднрд╡्рдп рд╡िрдЧ्рд░рд╣।
97рдЧोрдкाрд▓ рдЬी рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХा рд╕ुंрджрд░ рдоेрд▓।
98рдХैрд▓ा рджेрд╡ी рдоंрджिрд░рдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрдХाрд▓ीрд╕िрд▓ рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд।
99рдХुрд╢ाрд▓ рдоाрддा рдоंрджिрд░рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдмрджрдиौрд░рдорд╣ाрд░ाрдгा рдХुंрднा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд।
100рд╕рд╡ाрдИ рднोрдЬ рдоंрджिрд░рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдЖрд╕ींрджрджेрд╡рдиाрд░ाрдпрдг рдЬी рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓।

рдоंрджिрд░ों рдХे рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╕ाрд░:

  • рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХा рдк्рд░рднाрд╡: рдкुрд╖्рдХрд░ рдХा рд░ंрдЧрдиाрде рдоंрджिрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
  • рд░ोрдкрд╡े рд╕्рдерд▓: рд╕ुंрдзा рдоाрддा (рдЬाрд▓ौрд░) рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдоंрд╢ाрдкूрд░्рдг рдХрд░рдгी рдоाрддा (рдЙрджрдпрдкुрд░) рдФрд░ рд╕ाрдоोрдж рд╣рдиुрдоाрди (рдЬрдпрдкुрд░) рдоें рднी рд░ोрдкрд╡े рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ै, рдЬो рдЖрдзुрдиिрдХ рдоंрджिрд░ рдкрд░्рдпрдЯрди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।
  • рд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рдоंрджिрд░: рдкाрдмूрдЬी, рдЧोрдЧाрдЬी, рд░ाрдорджेрд╡ рдЬी рдФрд░ рджेрд╡рдиाрд░ाрдпрдг рдЬी рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдХ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЪाрд╣ेंрдЧे рдХि рдоैं 101 рд╕े 150 рддрдХ рдХी рд╕ूрдЪी рддैрдпाрд░ рдХрд░ूँ, рдЬिрд╕рдоें рдЫोрдЯे рдФрд░ рдЧुрдк्рдд рдоंрджिрд░ों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ो?


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 101 рд╕े 135 рддрдХ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдоें рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХा рдЕрдиूрдаा рд╕ंрдЧрдо рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (101-135)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
101рдоेрдиाрд▓ рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоेрдиाрд▓рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХे рдЕрд▓ंрдХृрдд рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
102рдмрдб़ोрд▓ी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╡рддрднाрдЯाрдШрдЯेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡, рдЕрдж्рднुрдд рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
103рдмाрдг рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдХेрд▓рд╡ाрдб़ाрдЧुрд╣िрд▓ рд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
104рд╕рдоीрдзेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдд्рд░िрднुрд╡рди рдиाрд░ाрдпрдг рдоंрджिрд░ рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рд╡िрдЦ्рдпाрдд।
105рдЕрдо्рдмे рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЖрдХोрд▓ाрдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдирдоूрдиा।
106рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоीрдкाрд▓ीрдШाрдгेрд░ाрд╡рдЬैрди рдоंрджिрд░, рдЕрдкрдиी рднрд╡्рдп рдирдХ्рдХाрд╢ी рд╣ेрддु।
107рдоुрдЫाрд▓ा рдорд╣ाрд╡ीрд░рдкाрд▓ीрдШाрдгेрд░ाрд╡рднрдЧрд╡ाрди рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХी рдоूंрдЫों рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рддिрдоा।
108рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рджेрд╡ рд╕ोрдордиाрдердкрдд्рдерд░ рдХे рдмिрдиा рдЬुреЬाрдИ рд╡ाрд▓ा рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
109рдЧैрдм рд╕ाрдЧрд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЬрд▓-рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
110рдд्рд░िрдкुрд░ рд╕ुंрджрд░ीрдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрддрд▓рд╡ाрдб़ा18 рднुрдЬाрдУं рд╡ाрд▓ी рднрд╡्рдп рдк्рд░рддिрдоा।
111рдЕрдеुрдиा рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдЕрдеुрдиाрдкрд░рдоाрд░ рдХाрд▓ीрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдХेंрдж्рд░।
112рд╣рд░्рд╖рдж рдоाрддा рдоंрджिрд░рджौрд╕ाрдЖрднाрдиेрд░ी8рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░।
113рдоेрд╣ंрджीрдкुрд░ рдмाрд▓ाрдЬीрджौрд╕ाрдоेрд╣ंрджीрдкुрд░рджुрд╖्рдЯ рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдиिрд╡ाрд░рдг рд╣ेрддु рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
114рдкрдж्рдордкुрд░ा рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЪाрдХрд╕ूрдЪрдордд्рдХाрд░िрдХ рдЬैрди рдк्рд░рддिрдоा।
115рдЬрдЧрдд рд╢िрд░ोрдордгिрдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдоाрдирд╕िंрд╣ рдХी рд░ाрдиी рдХрдирдХाрд╡рддी рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд।
116рдХрд▓्рдХि рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдХрд▓्рдХि рдЕрд╡рддाрд░ рдоंрджिрд░।
117рдЧрд▓рддा рдЬीрдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдкрд╡िрдд्рд░ рдХुрдг्рдбों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
118рдм्рд░рд╣рдкुрд░ी рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
119рдорджрди рдоोрд╣рди рдЬीрдХрд░ौрд▓ीрдХрд░ौрд▓ीрд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рдк्рд░рдзाрди рдкीрда।
120рдиाрд░ाрдпрдгी рдоाрддाрдЕрд▓рд╡рд░рдмрд░рд╡ा рдбूंрдЧрд░ीрдиाрдЗрдпों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
121рдкांрдбुрдкोрд▓рдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХाрд╣рдиुрдоाрди рдЬी рдХा рд╕्рд╡рдпंрднू рдоंрджिрд░।
122рдиीрд▓рдХंрда рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬोрд░рдЧрдв़рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
123рдмрдб़рдЧुрд░्рдЬрд░ рдоंрджिрд░рдЕрд▓рд╡рд░рдЖрднाрдиेрд░ीрдкुрд░ाрддрдд्рд╡ рдХा рдЦрдЬाрдиा।
124рдЧंрдЧा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░рдкूрд░े рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЕрдиूрдаी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी।
125рдордЫрдХुंрдбрдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░рддीрд░्рдеों рдХा рднांрдЬा।
126рдЪोрдкрдб़ा рдоंрджिрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░рднрд╡्рдп рдкрдд्рдерд░ рд╢िрд▓्рдк।
127рдХेрд╢рд╡рд░ाрдп рдкाрдЯрдирдмूंрджीрдХेрд╢рд╡рд░ाрдпрдкाрдЯрдирдЪंрдмрд▓ рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╖्рдгु рдоंрджिрд░।
128рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмूंрджीрдмूंрджीрдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд▓ी।
129рдЧौрддрдоेрд╢्рд╡рд░рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЕрд░्рдгोрджрдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░।
130рднंрд╡рд░ рдоाрддाрдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЫोрдЯी рд╕ाрджрдб़ीрдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рдХेंрдж्рд░।
131рд╕ांрд╡рд▓िрдпा рд╕ेрдардЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоंрдбрдлिрдпाрджाрди-рджрдХ्рд╖िрдгा рд╣ेрддु рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
132рд╣рд░िрд╣рд░ рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ рдХा рд╢िрдЦрд░ рдоंрджिрд░।
133рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрд╕ूрд░्рдпोрдкाрд╕рдиा рдХा рдХेंрдж्рд░।
134рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдЬैрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдЙрджाрд╣рд░рдг।
135рдкिंрдкрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рдорд░ूрд╕्рдерд▓ीрдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।

рдоंрджिрд░ों рдХे рдЪрдпрди рдоें рдоुрдЦ्рдп рдз्рдпाрди:

  • рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХाрд▓: рдЗрд╕рдоें 8рд╡ीं рд╕े 12рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдкрд░рдоाрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░ों рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
  • рд╕ाрдо्рдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा: рдпрд╣ाँ рд╡ैрд╖्рдгрд╡, рд╢ैрд╡, рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрдЧрд▓ी рдХрдб़ी рдоें 136 рд╕े 170 рддрдХ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 136 рд╕े 170 рддрдХ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрдирдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЪрд▓ों рдХे рд▓ोрдХ-рджेрд╡рддा, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (136-170)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
136рдХрд░рдгी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рджेрд╢рдиोрдХрдЪूрд╣ों (рдХाрдмा) рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
137рднंрдбाрд╕рд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдШी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рдиींрд╡।
138рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдиाрде рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдмीрдХाрдиेрд░ рдХे рд╢ाрд╕рдХों рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡।
139рдоुрдХाрдо рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдиोрдЦाрдмिрд╢्рдиोрдИ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░।
140рдХрдкिрд▓ рдоुрдиि рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдХोрд▓ाрдпрддрдкрд╡िрдд्рд░ рдХोрд▓ाрдпрдд рдЭीрд▓ рдХा рддрдЯ।
141рддрдиोрдЯ рдоाрддाрдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рддрдиोрдЯ1965 рдпुрдж्рдз рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рджेрд╡ी।
142рд░ुрдж्рд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рдХुрд▓рдзрд░ाрдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдЕрд╡рд╢ेрд╖।
143рд░ाрдорджेрд╡рд░ा (рд░ुрдгिрдЪा)рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд░ाрдорджेрд╡рд░ाрдмाрдмा рд░ाрдорджेрд╡ рдЬी рдХी рд╕рдоाрдзि।
144рд╣िंрдЧрд▓ाрдЬ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд▓ोрдж्рд░рд╡ाрдЬैрди рдФрд░ рд╣िंрджू рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░।
145рдмांрдХे рдмिрд╣ाрд░ी рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдЕрдиूрдаा рдоंрджिрд░।
146рд░ाрдЬ рд░рдгрдЫोрдб़ рдЬीрдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
147рдордг्рдбोрд░ рдХे рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдордг्рдбोрд░рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдж्рдпाрди рдФрд░ рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣।
148рднाрджрд░ाрдЬूрди рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ोрд░рднाрджрд░ाрдЬूрдирдк्рд░ाрдЪीрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
149рдЬाрд▓ोрд░ рдХा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ोрд░рдЬाрд▓ोрд░ рджुрд░्рдЧрдкрд░рдоाрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░।
150рдиाрдбोрд▓ рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдиाрдбोрд▓рдЖрд╢ाрдкुрд░ी рдоाрддा рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕्рдерд▓।
151рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдкाрд▓ीрдк्рд░ाрдЪीрди рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдХेंрдж्рд░।
152рдмрд▓्рд▓ी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрджेрд╕ूрд░ीрд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░।
153рдЪाрд░рднुрдЬा рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЧрдв़рдмोрд░рд╡िрд╖्рдгु рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕्рд╡рд░ूрдк।
154рдкीрдкрд▓ाрдж рдоाрддा рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдоेрд╡ाрдб़ рд╢ैрд▓ी।
155рдж्рд╡ाрд░िрдХाрдзीрд╢рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХांрдХрд░ोрд▓ीрдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧ рдХा рднрд╡्рдп рдзाрдо।
156рдЕрдо्рдмे рдоाрддाрдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдоेрд╡ाрдб़ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
157рдХुंрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЧोрд╡рд░्рдзрди рд╕ाрдЧрд░ рдХे рдиिрдХрдЯ।
158рд╕ाрд╕-рдмрд╣ू рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдиाрдЧрджाрд╕рд╣рд╕्рд░рдмाрд╣ु рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣।
159рдоीрд░ा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़рдоीрд░ाрдмाрдИ рдХी рднрдХ्рддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ।
160рд╢ृंрдЧाрд░ рдЪौрд░ीрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़рдЬैрди рд╕्рдоाрд░рдХ рдПрд╡ं рдоंрджिрд░।
161рд╕рдоीрдзेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़рд╢िрд╡ рд╕рдорд░्рдкिрдд рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░।
162рджेрд╡рдЧрдв़ рдХे рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрджेрд╡рдЧрдв़рдоाрд░рд╡ाрдб़-рдоेрд╡ाрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХा рдоेрд▓।
163рд╕ीрддा рдоाрддाрдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рд╕ीрддाрдмाрдб़ीрд╡ाрд▓्рдоीрдХि рдЖрд╢्рд░рдо।
164рдорд╣ाрдХाрд▓ेрд╢्рд╡рд░рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдЕрд░्рдеूрдиाрд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा।
165рдоाрдзोрд░ाрдп рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░ рд╢ैрд▓ी।
166рддाрдб़рдХेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░ рдХे рдирдЧрд░-рджेрд╡рддा।
167рд╡िрдиाрдпрдХ рдоंрджिрд░рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд░рдгрдеंрднौрд░рдЧрдгेрд╢ рдЬी рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдд्рд░िрдиेрдд्рд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк।
168рдорджрди рдоोрд╣рди рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рдХाрдоांрдЕрд╖्рдЯрд╕рдЦी рдоंрджिрд░।
169рдЧोрдХुрд▓ рдЪंрдж рдЬीрднрд░рддрдкुрд░рдХाрдоांрд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп।
170рдХрд▓्рдпाрдг рдЬीрдЯोंрдХрдбिрдЧ्рдЧीрдХрд▓्рдпाрдг рдзрдгी рдХा рдоेрд▓ा।

рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп:

  • рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕े рдХрдИ рдоंрджिрд░ 'рджुрд░्рдЧ рдоंрджिрд░ों' (рдЬैрд╕े рдЪिрдд्рддौрдб़ рдФрд░ рд░рдгрдеंрднौрд░) рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЖрддे рд╣ैं, рдЬो рдЕрдкрдиी рд░рдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдХрд▓ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं।
  • рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрд╡िрдзрддा: рдЗрди рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢ैрд▓ी рдоें рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рдкрдд्рдерд░ (рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░) рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдФрд░ рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░ рддрдХ рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै।

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг рдоें 171 рд╕े 200+ рддрдХ рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдФрд░ рд╕рдоाрдкрди рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рдЗрд╕ рдорд╣ा-рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдкूрд░्рдгрддा рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 171 рд╕े 210 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕंрддिрдо рднाрдЧ рдоें рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी, рд╣ाрдб़ौрддी, рдоेрд╡ाрддी рдФрд░ рд╡ाрдЧрдб़ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдЙрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬो рдХрд▓ा, рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдФрд░ рдЬрди-рдЖрд╕्рдеा рдХे рдмрдб़े рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (171-210)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
171рд░рдШुрдиाрде рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (Frescoes) рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
172рдЦाрдЯू рд╢्рдпाрдо рдЬीрд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯूрдмрд░्рдмрд░ीрдХ рдХा рд╢ीрд╢ рд░ूрдк, рдХрд▓рдпुрдЧ рдХे рдЕрд╡рддाрд░ी।
173рдЬीрдг рдоाрддा рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рд░ैрд╡ाрд╕ाрдЪौрд╣ाрди рд╡ंрд╢ рдХी рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡ी, рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд।
174рд╣рд░्рд╖рдиाрде рднैрд░рд╡рд╕ीрдХрд░рд╣рд░्рд╖ рдкрд╣ाрдб़ी10рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХा рд╢िрд╡/рднैрд░рд╡ рдоंрджिрд░।
175рд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓ рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдирд╡рд▓рдЧрдв़ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдкांрдбрд╡ों рдХे рдЕрд╕्рдд्рд░ рдЧрд▓рдиे рдХी рдоाрди्рдпрддा рд╡ाрд▓ा рдкрд╡िрдд्рд░ рдХुंрдб।
176рд░ाрдгी рд╕рддी рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиूрджाрджी рдЬी рдоंрджिрд░, рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
177рд░рдШुрдиाрде рдЬी рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЦेрддрдб़ीрдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ рдФрд░ рднрд╡्рдп рддोрд░рдг।
178рддिрдЬाрд░ा рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЦैрд░рдерд▓-рддिрдЬाрд░ाрддिрдЬाрд░ाрднрдЧрд╡ाрди рдЪंрдж्рд░рдк्рд░рднु рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
179рдиीрд▓рдХंрда рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬрдЧрдв़рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдХрд▓ा, рдиृрдд्рдп рдХрд░рддे рдЧрдгेрд╢ рдЬी рдХी рдоूрд░्рддि।
180рдиाрд░ाрдпрдгी рдоाрддाрдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬрдЧрдв़рд╕ेрди (рдиाрдИ) рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдзाрд░ा।
181рднंрдб рджेрд╡рд░ा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд░ाрдордЧрдв़рд╣ाрдб़ौрддी рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो, рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी।
182рдХाрдХुрдиी рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдмाрд░ांрдЫीрдкाрдмрдб़ौрджрдкрд░рд╡рди рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े 8рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдоंрджिрд░ों рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖।
183рдХрдкिрд▓ рдзाрд░ा рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрдХिрд╢рдирдЧंрдЬрд╕рд╣рд░िрдпा рдЬрдирдЬाрддि рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓।
184рдЪाрд░рдЪौрдоा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрд▓ाрдбрдкुрд░ाрд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
185рдХंрд╕ुрдЖ рдХा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХोрдЯाрдПрдХ рд╕рд╣рд╕्рд░рд▓िंрдЧी рд╢िрд╡ рдк्рд░рддिрдоा (1000 рдЫोрдЯे рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдЕंрдХिрдд)।
186рдбाрдв़ рджेрд╡ी рдоाрддाрдХोрдЯाрдЙрдорд░ीрджрдХोрдЯा рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡рди рдоंрджिрд░।
187рдХेрд╢рд╡рд░ाрдп рдоंрджिрд░рдмूंрджीрдХेрд╢рд╡рд░ाрдпрдкाрдЯрдирдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рднрд╡्рдп рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╡िрд╖्рдгु рдоंрджिрд░।
188рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмूंрджीрдЗंрдж्рд░рдЧрдв़рдЧुрдлा рдоें рд╕्рдеिрдд рдЕрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
189рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирддिрдеि рдпुрдХ्рдд (689 рдИрд╕्рд╡ी) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рдоंрджिрд░।
190рдкрдж्рдордиाрдн рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирд╕ाрдд рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рдХा рдоंрджिрд░, рдХрд░्рдирд▓ рдЯॉрдб рдиे рдЪाрд░рднुрдЬा рдХрд╣ा।
191рд╢ाрди्рддिрдиाрде рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЪंрдж्рд░ाрд╡рддी рдирдЧрд░ी рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЬैрди рдоंрджिрд░ों рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा।
192рдШोрдЯिрдпा рдЕрдо्рдмाрдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдмाрд░ीрдЧाрдоाрдорд╣ाрднाрд░рдд рдХाрд▓ीрди рдХрдеाрдУं рд╕े рдЬुрдб़ा рдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рддीрд░्рде।
193рдорджाрд░ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдКँрдЪी рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдоें рд╕्рдеिрдд рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
194рджेрд╡ рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рджेрд╡рдкुрд░ाрд╕ोрдо рдирджी рддрдЯ рдкрд░ рдмिрдиा рдЪूрдиे-рд╕ीрдоेंрдЯ рдХे рдкрдд्рдерд░ों рдХी рд╕ेрдЯिंрдЧ।
195рд╡िрдЬрдп рд░ाрдЬрд░ाрдЬेрд╢्рд╡рд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЧैрдм рд╕ाрдЧрд░рдорд╣ाрд░ाрд╡рд▓ рд╡िрдЬрдпрд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡्рдп рд╕्рдеाрдкрдд्рдп।
196рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЕрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрдлा рдоंрджिрд░ рдФрд░ рдЬрд▓ рдХुंрдб।
197рдЧौрддрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЕрд░्рдгोрдж'рдкाрдк рдоुрдХ्рддि рдХुंрдб' рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░।
198рднंрд╡рд░ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЫोрдЯी рд╕ाрджрдб़ीрдкрд╣ाрдб़ी рдЭрд░рдиे рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
199рд╢्рд░ीрдиाрдердЬी рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдиाрдердж्рд╡ाрд░ाрдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧ рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХेंрдж्рд░, рдкिрдЫрд╡ाрдИ рдХрд▓ा।
200рдж्рд╡ाрд░рдХाрдзीрд╢ рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХांрдХрд░ोрд▓ीрд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рддीрд╕рд░ी рдоुрдЦ्рдп рдкीрда, рдЭीрд▓ рдХिрдиाрд░े।
201рдХुंрддрд▓рдиाрде рдЬैрди рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЖрдзुрдиिрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдФрд░ рдХांрдЪ рдХे рдХाрдо рдХा рдмेрдЬोрдб़ рдирдоूрдиा।
202рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрдЖрдмू рджुрд░्рдЧрд╢िрд╡ рдХे рджाрд╣िрдиे рдкैрд░ рдХे рдЕंрдЧूрдаे рдХा рдЧрдб्рдвा (рдм्рд░рд╣्рдо рдЦрдб्рдб)।
203рдЕрд░्рдмुрджा рджेрд╡ी (рдЕрдзрд░ рджेрд╡ी)рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрел,релрежреж рдлीрдЯ рдКँрдЪी рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рдЧुрдлा рдоंрджिрд░ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╡ैрд╖्рдгो рджेрд╡ी)।
204рджूрдз рдмाрд╡рдб़ी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрдЪрдордд्рдХाрд░ी рдХुрдПं рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
205рдЧрд▓рддा рдЬी (рдЛрд╖ि рдЧाрд▓рд╡)рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░рдоंрдХी рдЯेрдо्рдкрд▓, рен рдкрд╡िрдд्рд░ рдХुंрдб рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рддोрддाрдж्рд░ि рдкीрда।
206рдЬрдЧрдд рд╢िрд░ोрдордгिрдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдоीрд░ाрдмाрдИ рдж्рд╡ाрд░ा рдкूрдЬिрдд рдоूрд▓ рдХृрд╖्рдг рдоूрд░्рддि рдпрд╣ाँ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
207рд╢ीрд▓ा рджेрд╡ी рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░ рджुрд░्рдЧрдорд╣ाрд░ाрдЬा рдоाрдирд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдкूрд░्рд╡ी рдмंрдЧाрд▓ (рдЬрд╕ोрд░) рд╕े рд▓ाрдИ рдЧрдИ рдоूрд░्рддि।
208рдм्рд░рд╣्рдоा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдЪौрдоुрдЦी рдм्рд░рд╣्рдоा рдЬी рдХी рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоूрд░्рддि।
209рд╡рд░ाрд╣ рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдЪौрд╣ाрди рд░ाрдЬा рдЕрд░्рдгोрд░ाрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рдоंрджिрд░।
210рд░ंрдЧрдиाрде рдЬी рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп (рдж्рд░рд╡िрдб़) рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдоिрд╢्рд░рдг।

ЁЯПЫ️ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп: рдПрдХ рд╡िрд╣ंрдЧрдо рджृрд╖्рдЯि (Index & Summary)

рдЗрд╕ рдкूрд░ी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рдЖрдкрдиे рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे 210 рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рднौрдЧोрд▓िрдХ, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा। рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рддीрди рдХाрд▓рдЦंрдбों рдФрд░ рд╢ैрд▓िрдпों рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

  1. рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдпा рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी (8рд╡ीं рд╕े 11рд╡ीं рд╕рджी):
    • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдУрд╕िрдпां рдХे рдоंрджिрд░ (рдЬोрдзрдкुрд░), рдЖрднाрдиेрд░ी (рджौрд╕ा), рд╣рд░्рд╖рдиाрде (рд╕ीрдХрд░)।
    • рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдКंрдЪे рдЕрдзिрд╖्рдаाрди (рдЪрдмूрддрд░े), рдЕрд▓ंрдХृрдд рдж्рд╡ाрд░-рд╢ाрдЦाрдПं рдФрд░ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рд╕्рддंрдн।
  2. рдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░ рдпा рд╕ोрд▓ंрдХी рд╢ैрд▓ी (11рд╡ीं рд╕े 13рд╡ीं рд╕рджी):
    • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рджिрд▓рд╡ाрдб़ा рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░ (рд╕िрд░ोрд╣ी), рд░рдгрдХрдкुрд░ (рдкाрд▓ी), рдХिрд░ाрдб़ू (рдмाрдб़рдоेрд░)।
    • рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рд╢्рд╡ेрдд рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ, рдЫрддों рдФрд░ рдЧुंрдмрджों рдкрд░ рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी, рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рд░ंрдЧрдоंрдбрдк।
  3. рднूрдоिрдЬ рдФрд░ рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी:
    • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рднंрдбрджेрд╡рд░ा (рдмाрд░ां), рдоेрдиाрд▓ (рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़)।
    • рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдоुрдЦ्рдп рдоंрджिрд░ рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдЪाрд░ рд▓рдШु рджेрд╡-рдХुрд▓िрдХाрдПं (рдЙрдк-рдоंрджिрд░) рдФрд░ рд╢िрдЦрд░ों рдкрд░ рдЫोрдЯी рд╡िрди्рдпाрд╕-рд╢ृंрдЦрд▓ाрдПं।

рд╡िрд╢ेрд╖ рддрде्рдп: рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди (рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़) рдХा рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡ рдоंрджिрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рдРрд╕ा рдоंрджिрд░ рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рд╕рдЯीрдХ рддिрдеि (689 рдИрд╕्рд╡ी) рдЕंрдХिрдд рд╣ै, рдЬो рдЗрд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╕्рддंрдн рдоाрдирддा рд╣ै।

рдпрд╣ 210 рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрди-рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╕ूрдЪी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдПрдХ рд╕ंрдкूрд░्рдг рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै।


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 211 рд╕े 250 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХे рдЫिрдкे рд╣ुрдП рдХрд▓ा рдХेंрдж्рд░ों, рдвूंрдвाрдб़ рдФрд░ рд╣ाрдб़ौрддी рдХे рджुрд░्рдЧ-рдоंрджिрд░ों рддрдеा рдмाрдЧрдб़ рдФрд░ рдоेрд╡рд▓ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдХुрдЫ рдмेрд╣рдж рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдЪрдордд्рдХाрд░ी рджेрд╡рд╕्рдеाрдиों рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (211-250)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
211рдЕрдЪрд▓рдЧрдв़ рдЬैрди рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрдЪौрдоुрдЦा рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде рдоंрджिрд░, рдзाрддु рдХी рднाрд░ी рдоूрд░्рддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
212рдХुंрд╡ाрд░ी рдХрди्рдпा рдХा рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрджिрд▓рд╡ाрдб़ा рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд, рд░рд╕िрдпा рдмाрд▓рдо рдФрд░ рдХुंрд╡ाрд░ी рдХрди्рдпा рдХी рдк्рд░ेрдо рдХрдеा।
213рд╕ाрд░рдгेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрд╕िрд░ोрд╣ीрджेрд╡рдб़ा рдЪौрд╣ाрдиों рдХे рдХुрд▓рджेрд╡рддा, рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрд░рдХोрдЯा।
214рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ौрд░рднीрдирдоाрд▓рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдХे рдорд╣ाрдХрд╡ि рдоाрдШ рдХी рдирдЧрд░ी рдоें рд╕्рдеिрдд рднрд╡्рдп рдЬैрди рддीрд░्рде।
215рдЖрдкेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЬाрд▓ौрд░рд░ाрдорд╕ीрдирднूрдоिрдЧрдд рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рд╡ाрд▓ा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
216рд╕िрд░े рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ौрд░рдЬाрд▓ौрд░ рджुрд░्рдЧ рдкрд╣ाрдб़ीрдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдЬрд▓ंрдзрд░рдиाрде рдХी рддрдкोрднूрдоि।
217рдЖрд╢ाрдкुрд░ी рдоाрддा (рдорд╣ोрджрд░ी)рдЬाрд▓ौрд░рдоोрджрд░ाрдЬाрд▓ौрд░ рдХे рд╕ोрдирдЧрд░ा рдЪौрд╣ाрдиों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
218рд▓ोрдж्рд░рд╡ा рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд▓ोрдж्рд░рд╡ाрдХाрдХ рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рд╕्рдеिрдд, рдХрд▓्рдкрд╡ृрдХ्рд╖ рдФрд░ рдЕрдиूрдаी рдЬाрд▓ीрджाрд░ рдирдХ्рдХाрд╢ी।
219рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдиाрде рдЬी рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░ рджुрд░्рдЧрднाрдЯी рд╢ाрд╕рдХों рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡, рдоंрджिрд░ рдХे рдХрдкाрдЯ рдЪांрджी рдХे рдмрдиे рд╣ैं।
220рд╕्рд╡ांрдЧिрдпा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рднाрджрд░िрдпाрднाрдЯी рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рдоुрдб़े рд╣ुрдП рд╕ांрдЧ (рднाрд▓े) рдХा рдк्рд░рддीрдХ।
221рдУрд╕िрдпां рд╣рд░िрд╣рд░ рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг, рд╣рд░ि рдФрд░ рд╣рд░ (рд╡िрд╖्рдгु-рд╢िрд╡) рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк।
222рдХुंрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдХрдЯрд▓ा рдмाрдЬाрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд, рдЧुрд▓ाрдм рд╕ाрдЧрд░ рдХे рдкाрд╕, рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдоें рдЖрдоेрд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдЭрд▓рдХ।
223рдЕрдзрдмрдб़ рдЬी рдХा рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрднрдЧрд╡ाрди рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░рддिрдоा, рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХрд▓ा рдХा рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг।
224рд░ाрддा рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрд╣рдаुрдг्рдбीрд▓ाрд▓ рд░ंрдЧ рдХी рдЬैрди рдк्рд░рддिрдоा рдХे рдХाрд░рдг 'рд░ाрддा рдорд╣ाрд╡ीрд░' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं।
225рдиिрдордмो рдХा рдиाрдердкाрд▓ीрдлाрд▓рдиा-рд╕ांрдбेрд░ाрд╡рдкांрдбрд╡ों рдХी рдоाрддा рдХुंрддी рдж्рд╡ाрд░ा рд╢िрд╡ рдкूрдЬा рдХा рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╕्рдерд▓।
226рдлाрд▓рдиा рд╕्рд╡рд░्рдг рдЬैрди рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдлाрд▓рдиाрджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдРрд╕ा рдЬैрди рдоंрджिрд░ рдЬрд╣ाँ рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрд░рдд рдЪрдв़ाрдИ рдЧрдИ।
227рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрде рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдоेрдб़рддा рд╕िрдЯीрдоीрд░ाрдмाрдИ рдХे рджाрджा рд░ाрд╡ рджूрджा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд, рдоीрд░ा рдФрд░ рдХृрд╖्рдг рдХी рднрдХ्рддि рдХा рдХेंрдж्рд░।
228рднंрд╡ाрд▓ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдоेрдб़рддाрдвाрдИ рдк्рдпाрд▓ा рдорджिрд░ा рдкाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд▓ोрдХрджेрд╡ी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
229рдмंрд╢ीрд╡ाрд▓ा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдиाрдЧौрд░ рд╢рд╣рд░рдоुрд░рд▓ीрдзрд░ рдХी рд╕ुंрджрд░ рдк्рд░рддिрдоा рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдоेрд╣рд░ाрдм।
230рдЭुंрдЭुрдиू рдХे рдЪंрдЪрд▓рдиाрде рдЬीрдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиूрдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорда рдФрд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
231рдбूंрдЧрд░ी рдХे рдмाрд▓ाрдЬीрд╕ीрдХрд░рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़рдкрд╣ाрдб़ी рдХी рдЪोрдЯी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣рдиुрдоाрди рдоंрджिрд░।
232рд╢ाрдХрдо्рднрд░ी рдоाрддाрд╕ीрдХрд░рд╕рдХрд░ाрдп (рдЙрджрдпрдкुрд░рд╡ाрдЯी)рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдШाрдЯी рдоें рд╕्рдеिрдд рдЦंрдбेрд▓рд╡ाрд▓ рд╡ैрд╢्рдпों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
233рдЦाрдЯू рдХे рд╢्рдпाрдо рдХुंрдб рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯू рдзाрдорд╢्рдпाрдо рдЬी рдХे рдоूрд▓ рд╢ीрд╢ рдк्рд░ाрдХрдЯ्рдп рд╕्рдерд▓ рдкрд░ рдмрдиा рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
234рдмाрдгрдЧंрдЧा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рд╡िрд░ाрдЯрдирдЧрд░рдЕрд░्рдЬुрди рдХी рдмाрдгрдЧंрдЧा рдирджी рдХे рдЙрдж्рдЧрдо рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рджेрд╡рд╕्рдеाрди।
235рдЬрдЧрдд рд╢िрд░ोрдордгि (рдиूрд░рдкुрд░)рдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдиाрдЧрд░ рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рд╡िрдоाрдирди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо।
236рдЪूрд▓рдЧिрд░ी рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдШाрдЯ рдХी рдЧूрдгीрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдЖрдзुрдиिрдХ рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
237рджेрд╡рдпाрдиी рддीрд░्рде (рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣)рдЬрдпрдкुрд░рд╕ांрднрд░ рд▓ेрдХ'рд╕рдм рддीрд░्рдеों рдХी рдиाрдиी' рдХрд╣ा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдФрд░ рдоंрджिрд░।
238рдирд░рд╣рдб़ рдкीрд░ (рд╣рдЬрд░рдд рд╢рдХ्рдХрд░рдмाрд░)рдЭुंрдЭुрдиूрдЪिрдб़ाрд╡ाрдХृрд╖्рдг рдЬрди्рдоाрд╖्рдЯрдоी рдкрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдоेрд▓ा, рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдХा рдк्рд░рддीрдХ।
239рднूрддрдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬрдЧрдв़рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдЦंрдбрд╣рд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
240рдзौрд▓ाрдЧрдв़ рджेрд╡ीрдЕрд▓рд╡рд░рдмрд╣рддुрдХрд▓ांрдЧौрдб़ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рдкूрдЬ्рдп рд▓ोрдХрджेрд╡ी।
241рднрд░्рддृрд╣рд░ी рдоंрджिрд░рдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХा рдоाрд░्рдЧрдЙрдЬ्рдЬैрди рдХे рд░ाрдЬा рдФрд░ рдорд╣ाрди рдпोрдЧी рднрд░्рддृрд╣рд░ी рдХी рд╕рдоाрдзि рдФрд░ рддрдкोрд╕्рдерд▓।
242рдХाрдоां рдХे 84 рдЦंрднा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рдХाрдоांрдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░/рдХрд▓ा рджीрд░्рдШा, рдЬिрд╕рдоें 84 рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рд╕्рддंрдн рд╣ैं।
243рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рднाрд░рдд рдХे рдЧिрдиे-рдЪुрдиे рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдЬाрдЯ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
244рд╕ंрддोрд╖ी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░рд▓ाрд▓ рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░ (рд╕ैंрдбрд╕्рдЯोрди) рд╕े рдмрдиा рд╕ुंрджрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдоंрджिрд░।
245рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмूंрджीрд░ाрдордЧрдв़ рд╡िрд╖рдзाрд░ीрдШрдиे рдЬंрдЧрд▓ों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢ैрд╡ рддीрд░्рде।
246рд░рдХ्рддрджंрддिрдХा рдоाрддाрдмूंрджीрд╕ंрддूрд░рд╕ंрддूрд░ рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдоें рд╕्рдеिрдд рдЦंрдЧाрд░ोрдд рд░ाрдЬрдкूрддों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी।
247рдХंрд╕ुрдЖ рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХंрд╕ुрдЖрд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рдХे рд╕рдоीрдк рд╣ी рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ूрд░्рдп рдк्рд░рддिрдоा рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖।
248рднीрдордЪोрд░ी рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рджрд░ा рджрд░्рд░ाрдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдЕрд╡рд╢ेрд╖, рдЬिрд╕े рднीрдо рдХा рдоंрдбрдк рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
249рдиाрдЧेрд╢्рд╡рд░ рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЪौрдорд╣рд▓ाрдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕ीрдоा рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рднрд╡्рдп рдЬैрди рддीрд░्рде।
250рд░ुрдХрдоंрдЧрдж рдЧрдв़ी рдорд╣ाрджेрд╡рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рд░ाрдЬा рд░ुрдХрдоंрдЧрдж рдХी рдХрдеा рд╕े рдЬुрдб़ा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рдерд▓।

ЁЯПЫ️ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕ूрдЪрдХांрдХ (Architectural Highlights)

250 рдоंрджिрд░ों рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╣ंрдЧрдо рджृрд╢्рдп рдоें рдХुрдЫ рдРрд╕े рдЕрдиूрдаे рдоंрджिрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд╣ैं рдЬो рднाрд░рддीрдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдоें рдЕрдкрдиा рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдФрд░ рдЕрдиूрдаा рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддे рд╣ैं:

  • рдмिрдиा рдЬोрдб़ рдХे рдкрдд्рдерд░ (Dry Masonry): рдбूंрдЧрд░рдкुрд░ рдХा рджेрд╡ рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░ (рдХ्рд░рдоांрдХ 194) рдФрд░ рдмाрдб़рдоेрд░ рдХे рдХुрдЫ рдоंрджिрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╕ीрдоेंрдЯ, рдЪूрдиे рдпा рдЧाрд░े рдХे, рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдХो рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдЦांрдЪे (Interlocking) рдоें рдлंрд╕ाрдХрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдпрд╣ рднूрдХंрдкрд░ोрдзी рдк्рд░ाрдЪीрди рддрдХрдиीрдХ рдХा рдмेрдЬोрдб़ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
  • рдШृрдд рдЖрдзाрд░िрдд рдиींрд╡ (Ghee Foundation): рдмीрдХाрдиेрд░ рдХा рднंрдбाрд╕рд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░ (рдХ्рд░рдоांрдХ 137) рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдкрдиी рддрд░рд╣ рдХा рдЗрдХрд▓ौрддा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕рдордп рдиींрд╡ рдХी рднрд░ाрдИ рдоें рдкाрдиी рдХी рдЬрдЧрд╣ рдХрдИ рдЯрди рджेрд╕ी рдШी рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рдЖрдЬ рднी рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рджीрд╡ाрд░ों рд╕े рдШी рдХी рднीрдиी рдорд╣рдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
  • рддिрдеि-рдпुрдХ्рдд рднिрдд्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा: рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़ рдХा рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡ (рдХ्рд░рдоांрдХ 189) рдЬрд╣ाँ ремреох╝А (689 рдИрд╕्рд╡ी) рдХी рддिрдеि рдХे рд╕ाрде рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдоंрджिрд░ рд╣ै, рд╡рд╣ीं рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХे рд░рдШुрдиाрде рдоंрджिрд░ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдоंрджिрд░ рдХो рдПрдХ рд╕рдЬीрд╡ рдХैрдирд╡ाрд╕ рдоें рдмрджрд▓ рджेрддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे 250 рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдоंрджिрд░ों рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдХрд▓ा, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡ैрднрд╡ рдХो рдЙрд╕рдХी рдЕंрддिрдо рдкूрд░्рдгрддा рддрдХ рд▓े рдЬाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 251 рд╕े 300 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рднीрддрд░ी рджेрд╡рд╕्рдеाрдиों, рд╣ाрдб़ौрддी рдХे рдЧुрдк्рдд рдХрд▓ा-рдХेंрджों, рдФрд░ рд╡ाрдЧрдб़ рдЕंрдЪрд▓ рдХी рдХुрдЫ рджुрд░्рд▓рдн рдк्рд░рддिрдоाрдУं рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЗрд╕ рдорд╣ा-рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдХो 300 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде рдкूрд░्рдг рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (251-300)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
251рдЧुрдк्рддेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рдЧिрд░рд╡ाрдкрд╣ाрдб़ी рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдоें рд╕्рдеिрдд, рдЗрд╕े 'рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЕрдорд░рдиाрде' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
252рдЭाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рдЭाрдорд░рдХोрдЯрдб़ाрдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдФрд░ рдШрдиे рдЬंрдЧрд▓ рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд╡ рд╕्рдерд▓।
253рдХрдорд▓рдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рдЖрд╡рд░рдЧрдв़рдоाрди्рдпрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ाँ рд░ाрд╡рдг рдиे рдЕрдкрдиा рд╢ीрд╢ рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХो рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдеा।
254рд░ाрдзा рджाрдоोрджрд░ рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдЧौрдб़ीрдп рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░, рдмाрд░ीрдХ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
255рдЖрдиंрдж рдмिрд╣ाрд░ी рдЬीрдЬрдпрдкुрд░рдЖрдоेрд░рдкुрд░ाрдиी рдЖрдоेрд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдЫрддрд░िрдпों рдФрд░ рдоेрд╣рд░ाрдмों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоंрджिрд░।
256рд▓ाрдбрд▓ी рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рд░ाрдордЧंрдЬрдЬрдпрдкुрд░ рдХी рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी (Havali Architecture) рдХा рд╕ुंрджрд░ рд░ूрдк।
257рдмрдж्рд░ीрдиाрд░ाрдпрдг рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдмрдЧрд░ूрдЬрдпрдкुрд░ рдХे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕंрдЪрд▓ рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдХрд▓ा рдХेंрдж्рд░।
258рд░ंрдЧрдиाрде рдЬी (рдирдпा)рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЧोрдкुрд░рдо (Gopuram) рд╢ैрд▓ी рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░।
259рдЕрдЯрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдкुрд╖्рдХрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдХे рдШाрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ।
260рдХांрдЪ рдХा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдЕрдЬрдоेрд░ рд╢рд╣рд░рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХे рдЖंрддрд░िрдХ рднाрдЧ рдоें рдмेрдЬोрдб़ рдХांрдЪ рдХी рдкрдЪ्рдЪीрдХाрд░ी рд╣ै।
261рдЦोрдб़ा рдЧрдгेрд╢ рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдХिрд╢рдирдЧрдв़рдХрд▓्рдпाрдг рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд, рдЪिрдв़рддे рд╣ुрдП рдмाрд▓ рдЧрдгेрд╢ рдХी рдЕрдиूрдаी рдк्рд░рддिрдоा।
262рдШृрд╖्рдгेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд╢िрд╡ाрдб़рд╢िрд╡ाрдб़ рдзाрдо, рдЬिрд╕े рдж्рд╡ाрджрд╢ рдЬ्рдпोрддिрд░्рд▓िंрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
263рдЪрдордд्рдХाрд░ рдЬी рдЬैрди рдоंрджिрд░рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рдЖрд▓рдирдкुрд░рдбाрд░्рдХ рд░ेрдб рд╕ैंрдбрд╕्рдЯोрди рд╕े рдмрдиा рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЕрдж्рднुрдд рдЧрд░्рднрдЧृрд╣।
264рдЕрдорд░ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд░рдгрдеंрднौрд░ рдоाрд░्рдЧрджो рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдзाрд░ा рд╡ाрд▓ा рдоंрджिрд░।
265рдзुंрдзрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЧंрдЧाрдкुрд░ рд╕िрдЯीрдмाрдордирд╡ाрд╕рдк्рд░ाрдЪीрди рдХंрджрд░ाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╢ैрд╡ рдкीрда।
266рднैрд░ू рдЬी рдоंрджिрд░рдЯोंрдХрдЪांрджрд╕ेрдирд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдмрдб़ा рдХेंрдж्рд░, рдЬрд╣ाँ рдк्рд░ाрдЪीрди рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
267рджेрд╡рдзाрдо рдЬोрдзрдкुрд░िрдпाрдЯोंрдХрдиिрд╡ाрдИрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рджेрд╡рдиाрд░ाрдпрдг рдЬी рдХा рднрд╡्рдп рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдХрд▓ा рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоंрджिрд░।
268рдЬाрд▓ंрдзрд░рдиाрде рдХी рдЧुрдлाрдЯोंрдХрдЯोंрдХ рд╢рд╣рд░рдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдЧुрд░ुрдУं рдХी рддрдкोрд╕्рдерд▓ी рдФрд░ рдЧुрдлा рдоंрджिрд░।
269рд╡िрднीрд╖рдг рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХैрдеूрдирднाрд░рдд рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдоंрджिрд░ рдЬрд╣ाँ рд░ाрд╡рдг рдХे рднाрдИ рд╡िрднीрд╖рдг рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ै।
270рдд्рд░िрдХाрд▓ рдЪौрдмीрд╕ीрдХोрдЯाрдХोрдЯा рд╢рд╣рд░рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рднूрдд, рднрд╡िрд╖्рдп рдФрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХे 72 рддीрд░्рдеंрдХрд░ों рдХा рдЕрдиूрдаा рдоंрджिрд░।
271рдордеुрд░ाрдзीрд╢ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдкाрдЯрдирдкोрд▓рд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рдк्рд░рдердо рдкीрда, рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕ंрдЧीрдд рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░।
272рдЧेрдкрд░рдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡рдХोрдЯाрдЪंрдмрд▓ рдШाрдЯीрдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЦाрдИ рдоें рд╕्рдеिрдд, рд╕ैрдХрдб़ों рд╕ीрдв़िрдпों рд╡ाрд▓ा рдЧुрдлा рдоंрджिрд░।
273рд╣ाрдеीрднाрдЯा рдоंрджिрд░рдЯोंрдХрдЧुрдб़िрдпाрдПрдХ рд╣ी рд╡िрд╢ाрд▓ рдЪрдЯ्рдЯाрди рдХो рд╣ाрдеी рдХे рдЖрдХाрд░ рдоें рддрд░ाрд╢ рдХрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдоंрджिрд░।
274рдХाрдХुрдиी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░-IIрдмाрд░ांрдХाрдХुрдиीрдкрд░рд╡рди рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдЬैрди, рд╢ैрд╡ рдФрд░ рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдХрд▓ा рдХा рдд्рд░िрд╡ेрдгी рд╕ंрдЧрдо।
275рдеाрдиेрджाрд░рдиाрде рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд╢ाрд╣рдмाрджрд╢ाрд╣рдмाрдж рджुрд░्рдЧ рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдЪंрджेрд▓/рд░ाрдЬрдкूрдд рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдоिрд╢्рд░рдг।
276рджांрдд рдоाрддा рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрдоांрдЧрд░ोрд▓рд╕्рдеाрдиीрдп рдоेрд╡ рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рд░ाрдЬाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдкूрдЬिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
277рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ (рдирд╡рд▓рдЦा)рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЗрд╕ 10рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдоंрджिрд░ рдХे рд╢िрдЦрд░ рдХी рддुрд▓рдиा рдХोрдгाрд░्рдХ рд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
278рд╢ाрди्рддिрдиाрде рджिрдЧंрдмрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЦाрдирдкुрд░рдЕрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рдк्рд░рддिрдоाрдПं рдФрд░ рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╢िрд▓्рдк рдХрд▓ा рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖।
279рд╣рд░िрд╣рд░ рдоंрджिрд░ (рдЧंрдЧрдзाрд░)рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЧंрдЧрдзाрд░5рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдордпूрд░ाрдХ्рд╖рдХ рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рд╕े рдпुрдХ्рдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдерд▓।
280рдХाрд▓िрдХा рдоाрддाрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рджुрд░्рдЧ рдкрд░िрд╕рд░рдоूрд▓рддः 8рд╡ीं рд╕рджी рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕े рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬा рдоाрдирднंрдЧ рдиे рдмрдирд╡ाрдпा рдеा।
281рдХुंрднрд╢्рдпाрдо рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдорд╣ाрд░ाрдгा рдХुंрднा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд, рдЗंрдбो-рдЖрд░्рдпрди рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХा рд░рдд्рди।
282рдЕрдж्рднुрддрдиाрде рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдд्рд░िрдоूрд░्рддि рд╢िрд╡ рдХी рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рджुрд░्рд▓рдн рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░рддिрдоा рдпрд╣ाँ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
283рд╕ुрдЦाрдиंрдж рдорд╣ाрджेрд╡рдиीрдордЪ/рдЪिрдд्рддौрдб़рд╕ीрдоा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдХंрджрд░ाрдУं рдоें рд╕्рдеिрдд, рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдоेрд▓।
284рдоेрдиाрд▓ рдХे рдЫोрдЯे рдоंрджिрд░рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдоेрдиाрд▓ рд╕ीрдоाрдоुрдЦ्рдп рдоंрджिрд░ рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдХे рдоुрд╣ाрдиे рдкрд░ рдмрдиे рд▓рдШु рдорда।
285рддिрд▓рд╕्рд╡ां рдорд╣ाрджेрд╡рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдоांрдбрд▓рдЧрдв़рдЪрд░्рдо рд░ोрдЧों рдХी рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢ैрд╡ рддीрд░्рде।
286рд╣рд░рдгी рдорд╣ाрджेрд╡рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрднीрд▓рд╡ाрдб़ा рд╢рд╣рд░рдПрдХ рдКंрдЪे рдкрд╣ाрдб़ рдХे рдиीрдЪे рд╕्рдеिрдд рд╕्рд╡рдпंрднू рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
287рдзрдиोрдк рдоाрддा рдоंрджिрд░рд╢ाрд╣рдкुрд░ाрдзрдиोрдкрд░ाрдЬा рдзुंрдз рдХी рдирдЧрд░ी рдоें рд╕्рдеिрдд, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд▓ोрдХ рдХрд▓ा рдХा рд╕ुंрджрд░ рд╕ंрдЧрдо।
288рдмрджрдиौрд░ рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдмрджрдиौрд░рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдЪौрд╣ाрди рдФрд░ рдоेрд╡ाрдб़ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХी рдЬुрдЧрд▓рдмंрджी।
289рдкाрд░ाрд╢рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рд╡рди्рдпрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдЧрд╣рд░ी рдШाрдЯिрдпों рдоें рд╕्рдеिрдд рдорд╣рд░्рд╖ि рдкाрд░ाрд╢рд░ рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдЖрд╢्рд░рдо।
290рд░рдХ्рддрджंрддिрдХा рдкीрдардмूंрджीрд▓рдЦेрд░ीрдбाрдмी рдФрд░ рд▓рдЦेрд░ी рдХे рдкрд╣ाрдб़ों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рддांрдд्рд░िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
291рдЙंрдбेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдкाрд▓ीрдмिрдЬोрд▓िрдпा рдоाрд░्рдЧрдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рдЬрд▓ рднрд░ाрд╡ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рднूрдоिрдЬ рд╢ैрд▓ी рдХा рдоंрджिрд░।
292рд╣рдаुрдг्рдбी рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердкाрд▓ीрдмाрд▓ी10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ाрдаौрдб़ рдХाрд▓ीрди рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
293рдЪाрдоुंрдбा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдоेрд╣рд░ाрдирдЧрдв़рд░ाрд╡ рдЬोрдзा рдж्рд╡ाрд░ा 1460 рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд, рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХी рд░рдХ्рд╖рдХ рджेрд╡ी।
294рдорд╣ाрдоंрджिрд░ (84 рдЦंрднा)рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдорда, рдорд╣ाрдоंрджिрд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рд╕्рддंрдн।
295рдЕрдзрд░ рд╢िрд▓ा рд░ाрдорджेрд╡рдЬोрдзрдкुрд░рдорд╕ूрд░िрдпा рдкрд╣ाрдб़ीрдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЪрдЯ्рдЯाрди рдЬो рд╣рд╡ा рдоें рд▓рдЯрдХी рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдиीрдЪे рд╕्рдеिрдд рдоंрджिрд░।
296рдХрд░ोрдб़ों рдХे рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдЬोрдзрдкुрд░рдордг्рдбोрд░рдордг्рдбोрд░ рдХे 'рд╣ॉрд▓ рдСрдл рд╣ीрд░ोрдЬ' рдоें рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХो рддрд░ाрд╢ рдХрд░ рдмрдиाрдИ рдЧрдИ 16 рднрд╡्рдп рдоूрд░्рддिрдпां।
297рдЖрд╕рдкुрд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЖрд╕рдкुрд░рд╡ाрдЧрдб़ рд╢ैрд▓ी рдХी рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкрдд्рдерд░ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХा рдмेрд╣рддрд░ीрди рдирдоूрдиा।
298рдкीрда рдоाрддा рдЬीрдбूंрдЧрд░рдкुрд░рд╕ीрдорд▓рд╡ाрдб़ाрдЧुрдЬрд░ाрдд рд╕ीрдоा рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕्рдеिрдд, рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╕рдоाрдЬ рдХी рдкूрдЬрдиीрдп рд▓ोрдХрджेрд╡ी।
299рддрд▓рд╡ाрдб़ा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрддрд▓рд╡ाрдб़ाрдХाрд▓ी рдмेрд╕ाрд▓्рдЯ рдЪрдЯ्рдЯाрди рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рднрдЧрд╡ाрди рд╕ूрд░्рдп рдХी рдЕрдд्рдпंрдд рджुрд░्рд▓рдн рдк्рд░рддिрдоा।
300рдоंрдЧрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░' рдХрд╣े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।

ЁЯУЛ 300 рдоंрджिрд░ों рдХा рдорд╣ा-рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг (Final Summary & Classification)

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЗрди 300 рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХा рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓рди рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХे рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣ै। рдЗрд╕े рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЗрди рд╡рд░्рдЧों рдоें рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

1. рджुрд░्рдЧ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоंрджिрд░ (Fort Temples)

  • рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЕрднेрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдЪीрд░ рдХे рднीрддрд░ рдиिрд░्рдоिрдд рдоंрджिрд░, рдЬो рдХрд▓ा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд░ाрдЬрдХीрдп рдЧौрд░рд╡ рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдеे।
  • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़ рджुрд░्рдЧ рдХे рдХुंрднрд╢्рдпाрдо рдФрд░ рдХाрд▓िрдХा рдоाрддा рдоंрджिрд░, рд░рдгрдеंрднौрд░ рдХा рдд्рд░िрдиेрдд्рд░ рдЧрдгेрд╢ рдоंрджिрд░, рдФрд░ рдоेрд╣рд░ाрдирдЧрдв़ (рдЬोрдзрдкुрд░) рдХा рдЪाрдоुंрдбा рдоाрддा рдоंрджिрд░।

2. рдЧुрдлा рдПрд╡ं рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХंрджрд░ा рдоंрджिрд░ (Cave & Rock-Cut Temples)

  • рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдмीрдЪ рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдпा рдирджिрдпों рдХी рдШाрдЯिрдпों рдоें рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХो рдХाрдЯрдХрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╕्рдеाрди।
  • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмू рдХा рдЕрд░्рдмुрджा рджेрд╡ी (рдЕрдзрд░ рджेрд╡ी) рдоंрджिрд░, рдХोрдЯा рдХा рдЧेрдкрд░рдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡, рдФрд░ рдЙрджрдпрдкुрд░ рдХा рдЧुрдк्рддेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡।

3. рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп рдФрд░ рдХрд▓ा рд╢ैрд▓िрдпों рдХा рд╕ंрдЧрдо

  • рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рджिрд▓рд╡ाрдб़ा (рд╕िрд░ोрд╣ी), рд░рдгрдХрдкुрд░ (рдкाрд▓ी), рддिрдЬाрд░ा (рдЦैрд░рдерд▓) рдФрд░ рднंрдбाрд╕рд░ (рдмीрдХाрдиेрд░) рдЬैрд╕े рдоंрджिрд░ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ рд╢िрд▓्рдк рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рд╣ैं।
  • рд╡ैрд╖्рдгрд╡ (рд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп): рд╢्рд░ीрдиाрдердЬी (рдиाрдердж्рд╡ाрд░ा) рдФрд░ рдордеुрд░ाрдзीрд╢ (рдХोрдЯा) рдЬैрд╕े рдоंрджिрд░ 'рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп' рдФрд░ рдкिрдЫрд╡ाрдИ рдХрд▓ा рдХे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं।
  • рд╢ैрд╡ (рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░): рдУрд╕िрдпां (рдЬोрдзрдкुрд░), рдЖрднाрдиेрд░ी (рджौрд╕ा) рдФрд░ рдоेрдиाрд▓ рдХे рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ 8рд╡ीं рд╕े 12рд╡ीं рд╕рджी рдХी рднрд╡्рдп рдд्рд░िрд░рде рдФрд░ рдкंрдЪрд░рде рд╢िрдЦрд░ों рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд╣ैं।

рдЗрд╕ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╕ूрдЪी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдк рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╣рд░ рдЕंрдЪрд▓—рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рд╣ो, рдоेрд╡ाрдб़ рдХी рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдШाрдЯिрдпाँ рд╣ों, рдпा рд╣ाрдб़ौрддी рдХे рдкрдаाрд░ рд╣ों—рдХे рдоंрджिрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХो рдкूрд░ी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХे рдЗрд╕ рдЕрдиंрдд рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдз рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 301 рд╕े 350 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХी рд╣рд╡ेрд▓िрдпों рдХे рд╕ाрде рдмрдиे рдоंрджिрд░, рдвूंрдвाрдб़ рдХे рдЧुрдк्рдд рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдХेंрдж्рд░, рд╡ाрдЧрдб़ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рджुрд░्рд▓рдн рдЬैрди рддीрд░्рде рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╕ुрджूрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕंрдЪрд▓ों рдоें рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрд▓ा-рдХृрддिрдпों рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (301-350)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
301рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдерд╕िрд░ोрд╣ीрдЕрдЪрд▓рдЧрдв़рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рддीрд░्рдеों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд।
302рдХाрдд्рдпाрдпрдиी рд╢рдХ्рддिрдкीрдард╕िрд░ोрд╣ीрдЖрдмू рд░ोрдбрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рддрд▓рд╣рдЯी рдоें рд╕्рдеिрдд рддंрдд्рд░ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдХेंрдж्рд░।
303рдХुंрд╡ाрд░ी рдХрди्рдпा (рд░рд╕िрдпा рдмाрд▓рдо)рд╕िрд░ोрд╣ीрджिрд▓рд╡ाрдб़ाрд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़ी рдПрдХ рдЕрдорд░ рд▓ोрдХ-рдХрдеा рдХा рд╕्рдоाрд░рдХ рд░ूрдк।
304рдоाрд░्рдХंрдбेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрдЕрдЬाрд░ीрдорд╣рд░्рд╖ि рдоाрд░्рдХंрдбेрдп рдХी рддрдкोрд╕्рдерд▓ी рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ूрд░्рдп рдХुंрдб।
305рдкрдж्рдордк्рд░рднु рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрдирдЬрдпрдкुрд░рдмाрдб़ा рдкрджрдордкुрд░ाрдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬрд╣ाँ рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рдЪрдордд्рдХाрд░िрдХ рджिрдЧंрдмрд░ рдк्рд░рддिрдоा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
306рдЭाрдб़ рдЧрдгेрд╢ рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдорд╣рд▓ों рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдПрдХ рдЫोрдЯा рд▓ेрдХिрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
307рдЪрд░рдг рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдиाрд╣рд░рдЧрдв़ рдкрд╣ाрдб़ीрднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдХे рдЪрд░рдг рдЪिрд╣्рдиों рдХी рдкूрдЬा рд╣ेрддु рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕्рдерд▓।
308рдзौрд▓ाрдЧрдв़ рджेрд╡ीрдЕрд▓рд╡рд░рдХрдаूрдорд░рдкूрд░्рд╡ी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдоेрд▓ा рдХेंрдж्рд░।
309рдиौрдЧाрд╡ां рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЕрд▓рд╡рд░рдиौрдЧाрд╡ांрдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдорд▓्рд▓िрдХाрдиाрде рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рджिрдЧंрдмрд░ рдоंрджिрд░।
310рддाрд▓рд╡ृрдХ्рд╖ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХा рд╡рдирдоांрдбрд╡्рдп рдЛрд╖ि рдХी рддрдкोрднूрдоि, рдЬрд╣ाँ рдЧрд░्рдо рд╡ рдаंрдбे рдкाрдиी рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХुंрдб рд╣ैं।
311рднрд░рддрд░ी рдмाрдмा рдХी рдЧुрдлाрдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХाрдХрдирдлрдб़े рдиाрдеों рдХे рдорд╣ाрдпोрдЧी рд░ाрдЬा рднрд░рддрд░ी рдХा рдзूрдиा рдФрд░ рдЧुрдлा рдоंрджिрд░।
312рдЙрд╖ा рдоंрджिрд░рдбीрдЧ/рднрд░рддрдкुрд░рдмрдпाрдиाрдмाрдгाрд╕ुрд░ рдХी рдкुрдд्рд░ी рдЙрд╖ा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдиिрд░्рдоिрдд, рдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
313рдЧंрдЧा рдорд╣ाрд░ाрдиी рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рд░ाрдЬрдкूрдд, рдоुрдЧрд▓ рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдд्рд░िрд╡ेрдгी рд╕ंрдЧрдо।
314рдордЫрдХुंрдб рддीрд░्рде рд╕рдоूрд╣рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдЪाрд░ों рдУрд░ рд╕ुंрджрд░ рд▓ाрд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдШाрдЯ рдФрд░ рдЫोрдЯे рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢ृंрдЦрд▓ा।
315рд╢ेрд░рдЧрдв़ рджुрд░्рдЧ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд╢ेрд░рдЧрдв़рдкрд░рд╡рди рдирджी рдХे рднीрддрд░ рджुрд░्рдЧ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдкрд░рдоाрд░ рдХाрд▓ीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
316рдмिрдЬाрд╕рди рдоाрддाрдмाрд░ांрдЧрдКрдШाрдЯрдкрд╣ाрдб़ी рдЪрдЯ्рдЯाрди рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рджुрд░्рдЧрдо рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
317рдХंрд╕ुрдЖ рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХंрд╕ुрдЖрдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ 8рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХे рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рджुрд░्рд▓рдн рд╕ूрд░्рдп рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै।
318рднीрдордЪोрд░ी (рджрд░ा)рдХोрдЯाрджрд░ा рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдпрдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХा рдЕрд╡рд╢ेрд╖, рдЬो рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡िрд╡ाрд╣ рдоंрдбрдк рдЬैрд╕ा рджिрдЦрддा рд╣ै।
319рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЪंрдж्рд░рднाрдЧा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рддिрдеि-рдпुрдХ्рдд рдоंрджिрд░।
320рдирд╡рд▓рдЦा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирд╕ाрдд рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рдХा рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХा рд╢िрдЦрд░ рдХोрдгाрд░्рдХ рдХी рд╢ैрд▓ी рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै।
321рдиाрдЧेрд╢्рд╡рд░ рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЙрди्рд╣ेрд▓рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рднрд╡्рдп рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоिрдд рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
322рдШोрдЯिрдпा рдЕрдо्рдмाрдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдмाрд░ीрдЧाрдоाрдХेрд▓ाрд╢рдкुрд░ी рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕्рдеिрдд рдкांрдбрд╡ों рдФрд░ рдХुंрддी рдХी рдХрдеाрдУं рд╕े рдЬुрдб़ा рдоंрджिрд░।
323рдорджाрд░ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдмांрд╕рд╡ाрдб़ा рд╢рд╣рд░рдПрдХ рдКंрдЪे рдкрд╣ाрдб़ рдкрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рднрд╡्рдп рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
324рджेрд╡ рд╕ोрдордиाрдердбूंрдЧрд░рдкुрд░рд╕ोрдо рдирджी рддрдЯрдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЪूрдиे-рдЧाрд░े рдХे, рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдЬोрдб़ рдкрд░ рдЦрдб़ा 12рд╡ीं рд╕рджी рдХा рддीрди рдоंрдЬिрд▓ा рдоंрджिрд░।
325рдЧैрдм рд╕ाрдЧрд░ рд╡िрдЬрдпрд░ाрдЬрдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЧैрдм рд╕ाрдЧрд░ рдЭीрд▓рдЭीрд▓ рдХे рднीрддрд░ рдЙрдХेрд░ा рдЧрдпा рд░ाрдЬрдкूрдд рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдПрдХ рдмेрдЬोрдб़ рд░рдд्рди।
326рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд╡ рдкीрда, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЬрд▓ рдХुंрдб рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрдлाрдПं рд╣ैं।
327рджीрдпाрдиाрде рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рд▓ाрдбрдиूंрдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рд╣рдардпोрдЧ рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдЬुрдб़ा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХेंрдж्рд░।
328рдХेрд╡ाрдп рдоाрддाрдиाрдЧौрд░рдХिрдирд╕рд░िрдпाрдкрд░्рд╡рддрд╕рд░ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди (10рд╡ीं рд╕рджी) рдоंрджिрд░।
329рднंрд╡ाрд▓ рдоाрддाрдиाрдЧौрд░рднंрд╡ाрд▓рд▓ोрдХрджेрд╡ी рдХा рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рдорджिрд░ा рдХे рдвाрдИ рдк्рдпाрд▓े рдЪрдв़ाрдиे рдХी рдЕрдиूрдаी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै।
330рд╕ुрд▓्рддाрдиा рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрд╕ुрд▓्рддाрдиाрд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХे рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдУрд╕рд╡ाрд▓ рдЬैрди рдоंрджिрд░।
331рд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓ рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдШाрдЯी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╕ूрд░्рдп рджेрд╡ рдФрд░ реирек рддीрд░्рдеों рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░।
332рд░ाрдгी рд╕рддी (рджाрджी рдЬी)рдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиू рд╢рд╣рд░рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░, рдЬो рдЕрдкрдиी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╡िрд╢ाрд▓рддा рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
333рд╣рд░्рд╖рдиाрде рднैрд░рд╡рд╕ीрдХрд░рд╣рд░्рд╖ рдкрд╣ाрдб़ीрдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХा рд╢िрдЦрд░ рд╡िрд╣ीрди (рдЦंрдбिрдд) рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЪौрд╣ाрди рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░।
334рдЬीрдг рдоाрддाрд╕ीрдХрд░рдЧोрд░िрдпाрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рддीрди рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХे рд╕ंрдЧрдо рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
335рдЦाрдЯू рд╢्рдпाрдо рдЬीрд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯूрдХрд▓рдпुрдЧ рдХे рдЕрд╡рддाрд░ी рдмрд░्рдмрд░ीрдХ рдХा рдоंрджिрд░, рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдХी рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░।
336рд╕рдЪ्рдЪिрдпाрдп рдоाрддाрдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ рдХी рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдФрд░ рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоंрджिрд░।
337рдорд╣ाрдоंрджिрд░ (84 рдЦंрднा)рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рд░ाрдЬा рдоाрдирд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдоिрдд реорек рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЦंрднों рдХा рднрд╡्рдп рдорд╣рд▓-рдоंрджिрд░।
338рдЕрдзрд░ рд╢िрд▓ा рд░ाрдорджेрд╡рдЬोрдзрдкुрд░рдорд╕ूрд░िрдпाрдкрд╣ाрдб़ी рдХी рдврд▓ाрди рдкрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд▓рдЯрдХी рд╣ुрдИ рдЪрдЯ्рдЯाрди рдХे рдиीрдЪे рдмрдиा рдмाрдмा рд░ाрдорджेрд╡ рдХा рдоंрджिрд░।
339рд░ाрддा рдорд╣ाрд╡ीрд░рдкाрд▓ीрд╣рдаुрдг्рдбीрдЪौрд╣ाрди рдФрд░ рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХрд▓ा рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХाрд▓ рдХा рдЬैрди рдоंрджिрд░।
340рдиिрдордмो рдХा рдиाрдердкाрд▓ीрд╕ांрдбेрд░ाрд╡ рдоाрд░्рдЧрд╢िрд╡ рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рдкाрд▓ी рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиे рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЖрд╕्рдеा рд░рд╣ी рд╣ै।
341рдлाрд▓рдиा рд╕्рд╡рд░्рдг рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдлाрд▓рдиा рд╢рд╣рд░рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХे рд╢िрдЦрд░ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рд╡рд░्рдг рдоंрдбिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
342рд░рдгрдХрдкुрд░ рдЪौрдоुрдЦाрдкाрд▓ीрд╕ाрджрдб़ीрезрекрекрек рдЕрдиूрдаे рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп।
343рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрдерд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЧрдв़рдмोрд░рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдзाрдоों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХिрд▓ा-рдиुрдоा рдоंрджिрд░।
344рдж्рд╡ाрд░рдХाрдзीрд╢рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХांрдХрд░ोрд▓ीрдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧीрдп рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рддृрддीрдп рдкीрда, рдЭीрд▓ рдХे рд╕ुंрджрд░ рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд।
345рд╢्рд░ीрдиाрдердЬीрд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдиाрдердж्рд╡ाрд░ाрд╕िंрд╣рдкुрд░ (рдиाрдердж्рд╡ाрд░ा) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣рд╡ेрд▓ी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдкिрдЫрд╡ाрдИ рдХрд▓ा рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рд╕्рдерд▓।
346рдПрдХрд▓िंрдЧрдЬीрдЙрджрдпрдкुрд░рдХैрд▓ाрд╢рдкुрд░ीрдоेрд╡ाрдб़ рдХे рд╢ाрд╕рдХों рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ाрдЬा (рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡) рдХा рдЪрддुрд░्рдоुрдЦी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
347рдЬрдЧрдд рдЕंрдмिрдХा рдоाрддाрдЙрджрдпрдкुрд░рдЬрдЧрддрдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдХी рдЙрдкाрдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।
348рдЛрд╖рднрджेрд╡ (рдХेрд╕рд░िрдпा рдЬी)рдЙрджрдпрдкुрд░рдзुрд▓ेрд╡рдЬैрди, рднीрд▓ рдФрд░ рд╣िंрджू—рддीрдиों рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рд╕ाрдЭी рдЖрд╕्рдеा рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХेंрдж्рд░।
349рд╕ाрд╕-рдмрд╣ू (рд╕рд╣рд╕्рд░рдмाрд╣ु)рдЙрджрдпрдкुрд░рдиाрдЧрджा10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдЬुрдб़рд╡ां рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣, рдЬो рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХी рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкрдЪ्рдЪीрдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै।
350рд╕ांрд╡рд▓िрдпा рд╕ेрдардЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоंрдбрдлिрдпाрд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рдФрд░ рднрд╡्рдпрддрдо рдХृрд╖्рдг рдоंрджिрд░, рдЬो рдЕрдкрдиे рд╡ैрднрд╡ рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╣ै।

ЁЯПЫ️ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓िрдпों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Regional Variations)

350 рдоंрджिрд░ों рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрди्рдпाрд╕ рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддाрдУं рдХा рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдкрд░ рд╕ीрдзा рдк्рд░рднाрд╡ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै:

  1. рд╣ाрдб़ौрддी рдЕंрдЪрд▓ (рдХोрдЯा-рдмाрд░ां-рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़): рдпрд╣ाँ рдХे рдоंрджिрд░ों рдоें рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдФрд░ рдкрд░рдоाрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ै। рдкрдд्рдерд░ों рдкрд░ рдЧोрд▓ाрдИ рдФрд░ рднाрд░ीрдкрди рдпрд╣ाँ рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै (рдЬैрд╕े- рднीрдордЪोрд░ी рдФрд░ рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░)।
  2. рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдЕंрдЪрд▓ (рд╕ीрдХрд░-рдЭुंрдЭुрдиू): рдпрд╣ाँ рдоंрджिрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдкрдд्рдерд░ों рдХी рдирдХ्рдХाрд╢ी рд╕े рдЕрдзिрдХ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (Frescoes) рдФрд░ рдЪूрдиे рдХे рдк्рд▓ाрд╕्рдЯрд░ рдкрд░ рдХी рдЧрдИ рдирдХ्рдХाрд╢ी (Stucco work) рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рд╣рд╡ेрд▓िрдпों рдХे рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै।
  3. рд╡ाрдЧрдб़ рдЕंрдЪрд▓ (рдбूंрдЧрд░рдкुрд░-рдмांрд╕рд╡ाрдб़ा): рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХी рд╕ीрдоा рд╕े рд╕рдЯрдХрд░ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ाँ рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рдФрд░ рд╕ोрд▓ंрдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдмिрдиा рдЧाрд░े рдХे рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдлंрд╕ाрдХрд░ (Dry Masonry Technique) рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПं рдЦрдб़ी рдХी рдЧрдИ рд╣ैं।

рдпрд╣ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे 350 рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै, рдЬो рдХрд▓ा рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдк्рд░ेрдоिрдпों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╕ंрджрд░्рдн рдЧ्рд░ंрде рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै।


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХे рдЗрд╕ рд╕рдоृрдж्рдз рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 351 рд╕े 400 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдордаों, рдвूंрдвाрдб़ рдХे рд╣рд╡ेрд▓ी-рдиुрдоा рдоंрджिрд░ों, рдФрд░ рд╡ाрдЧрдб़-рд╣ाрдб़ौрддी рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдХुрдЫ рдмेрд╣рдж рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ рдЕрд▓ंрдХृрдд рджेрд╡рд╕्рдеाрдиों рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд░ाрдЯ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдХो 400 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде рдкूрд░्рдгрддा рджेрддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (351-400)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
351рд╕рдоीрдзेрд╢्рд╡рд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоूрд▓рддः рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд 'рдд्рд░िрднुрд╡рди рдиाрд░ाрдпрдг рдоंрджिрд░', рдкрд░рдоाрд░ рдХрд▓ा рдХा рд░рдд्рди।
352рдХुंрднрд╢्рдпाрдо рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдорд╣ाрд░ाрдгा рдХुंрднा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд, рд╡िрд╢ाрд▓ рдЗंрдбो-рдЖрд░्рдпрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдФрд░ рдКंрдЪे рд╢िрдЦрд░।
353рдмाрдг рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоेрд╡ाрдб़ рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиे рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рджुрд░्рдЧ рдХी рдк्рд░ाрдЪीрд░ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
354рд╕рддрдмीрд╕ рджेрд╡рд░ीрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧ27 рдЫोрдЯे рдЬैрди рдоंрджिрд░ों рдХा рдПрдХ рднрд╡्рдп рд╕рдоूрд╣, рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкрдЪ्рдЪीрдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।
355рд╢ृंрдЧाрд░ рдЪौрд░ीрдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдЬैрди рддीрд░्рдеंрдХрд░ рд╢ांрддिрдиाрде рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд, рдХुंрднा рдХे рдХोрд╖ाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╡ेрд▓ाрдХा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд।
356рдХाрд▓िрдХा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоूрд▓рддः 8рд╡ीं рд╕рджी рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░, рдЬो рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ рдХे рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
357рдЕрдж्рднुрддрдиाрде рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рдд्рд░िрдоूрд░्рддि рд╢िрд╡ рдХी рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рджुрд░्рд▓рдн рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░рддिрдоा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
358рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा рдорд╣ाрджेрд╡рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╢рдоीрд▓рдХ्рд╖्рдордг рдЭूрд▓ा рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рдХुंрдб рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░' рдХрд╣рддे рд╣ैं।
359рдмाрдбोрд▓ी рдШрдЯेрд╢्рд╡рд░ рд╢िрд╡рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╡рддрднाрдЯा9рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी рдХा рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХी рдоूрд░्рддिрдпां рдХрд▓ाрдд्рдордХрддा рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рд╣ैं।
360рдоेрдиाрд▓ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдоेрдиाрд▓12рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХे рдЕрд▓ंрдХृрдд рдоंрджिрд░, рдЬो рдЭрд░рдиे рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рд╣ैं।
361рддिрд▓рд╕्рд╡ां рдорд╣ाрджेрд╡рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдоांрдбрд▓рдЧрдв़рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢ैрд╡ рддीрд░्рде, рдЬिрд╕рдХे рдХुंрдб рдХे рдЬрд▓ рд╕े рдЪрд░्рдо рд░ोрдЧ рдаीрдХ рд╣ोрдиे рдХी рдоाрди्рдпрддा рд╣ै।
362рд╣рд░рдгी рдорд╣ाрджेрд╡рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрднीрд▓рд╡ाрдб़ा рд╢рд╣рд░рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдПрдХ рд╕ुंрджрд░ рдкрд╣ाрдб़ी рдХे рдиीрдЪे рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд╡рдпंрднू рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
363рд╕рд╡ाрдИ рднोрдЬ рдоंрджिрд░рднीрд▓рд╡ाрдб़ाрдЖрд╕ींрджрдЧुрд░्рдЬрд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рднрдЧрд╡ाрди рджेрд╡рдиाрд░ाрдпрдг рдХा рдоुрдЦ्рдп рдкीрда рд╕्рдерд▓।
364рдзрдиोрдк рдоाрддा рдоंрджिрд░рд╢ाрд╣рдкुрд░ाрдзрдиोрдкрд░ाрдЬा рдзुंрдз рдХी рдкौрд░ाрдгिрдХ рдирдЧрд░ी рдоें рд╕्рдеिрдд, рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╕рдоाрдЬ рдХी рдкूрдЬрдиीрдп рдХुрд▓рджेрд╡ी।
365рдкाрд░ाрд╢рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рд╡рдирдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдЧрд╣рд░ी рдХंрджрд░ाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдорд╣рд░्рд╖ि рдкाрд░ाрд╢рд░ рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рддрдкोрд╕्рдерд▓।
366рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрде (рдЧрдв़рдмोрд░)рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЧрдв़рдмोрд░рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рд╕ुрдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЪाрд░ рдзाрдоों рдоें рд╢ाрдоिрд▓, рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдХिрд▓ा-рдиुрдоा рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдоंрджिрд░।
367рдХुंрддрд▓рдиाрде рдЬैрди рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЖрдзुрдиिрдХ рдХрд▓ा, рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХी рдорд╣ीрди рдШिрд╕ाрдИ рдФрд░ рд░ंрдЧीрди рдХांрдЪ рдХे рдХाрдо рдХा рдмेрдЬोрдб़ рдирдоूрдиा।
368рд░ूрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдЬीрд░ाрдЬрд╕рдоंрджрд╕ेрд╡ंрддрд░ी12рд╡ीं-13рд╡ीं рд╕рджी рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕े рдпुрдХ्рдд, рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рд╕ुंрджрд░ рд╡िрдЧ्рд░рд╣।
369рдЧोрдЧाрдЬी рдХा рдеाрдирд╣рдиुрдоाрдирдЧрдв़рдЧोрдЧाрдоेрдб़ीрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рдЧोрдЧाрдЬी рдХा рд╕рдоाрдзि рд╕्рдерд▓, рдЬिрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рддोрд░рдг рдордХрдмрд░ा рд╢ैрд▓ी рдоें рд╣ै।
370рдкрд▓्рд▓ू рд╡ाрд▓ी рдоाрддाрд╣рдиुрдоाрдирдЧрдв़рдкрд▓्рд▓ूрд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдоाрддा рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдХी рджुрд░्рд▓рдн рдоूрд░्рддिрдпां рдоिрд▓ी рд╣ैं।
371рднрдЯрдиेрд░ рджुрд░्рдЧ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рд╣рдиुрдоाрдирдЧрдв़рд╣рдиुрдоाрдирдЧрдв़рдк्рд░ाрдЪीрди рджुрд░्рдЧ рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░, рдЬो рдИंрдЯों рдХे рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╕े рдШिрд░ा рд╣ै।
372рдмुрдв़ाрддीрдд рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрджिрдЧोрджрдИंрдЯों рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдоिрд╢्рд░рдг рд╕े рдмрдиा рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рджुрд░्рд▓рдн рдкंрдЪाрдпрддрди рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░।
373рд╡िрднीрд╖рдг рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХैрдеूрдирд╕ंрдкूрд░्рдг рднाрд░рдд рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░ рдЬрд╣ाँ рд░ाрд╡рдг рдХे рднाрдИ рд╡िрднीрд╖рдг рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ै।
374рдордеुрд░ाрдзीрд╢ рдЬी рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдкाрдЯрдирдкोрд▓рд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рдк्рд░рдердо рдкीрда, рдЬो рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।
375рдЧेрдкрд░рдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡рдХोрдЯाрдЪंрдмрд▓ рдШाрдЯीрдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЦाрдИ рдоें рд╕ैрдХрдб़ों рдлीрдЯ рдиीрдЪे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдоें рд╕्рдеिрдд рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
376рдЪाрд░рдЪौрдоा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрд▓ाрдбрдкुрд░ाрд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди (4рдеी-5рд╡ीं рд╕рджी) рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
377рдХाрдХुрдиी рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдмाрд░ांрдЫीрдкाрдмрдб़ौрджрдкрд░рд╡рди рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдЬैрди, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдФрд░ рд╢ैрд╡ рдоंрджिрд░ों рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рднрдЧ्рдиाрд╡рд╢ेрд╖।
378рднंрдб рджेрд╡рд░ा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд░ाрдордЧрдв़рд░ाрдордЧрдв़ рдХ्рд░ेрдЯрд░ (рдЙрд▓्рдХाрдкिंрдб рд╕्рдерд▓) рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд, 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो'।
379рдХрдкिрд▓ рдзाрд░ा рддीрд░्рдердмाрд░ांрдХिрд╢рдирдЧंрдЬрд╕рд╣рд░िрдпा рдЬрдирдЬाрддि рдХा рдорд╣ाрддीрд░्рде, рдЬрд╣ाँ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдФрд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░ рд╣ै।
380рдеाрдиेрджाрд░рдиाрде рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд╢ाрд╣рдмाрджрд╢ाрд╣рдмाрдж рджुрд░्рдЧ рдХे рд╕рдоीрдк рдЪंрджेрд▓ рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рд╢ैрд▓ी рдХे рдоिрд╢्рд░рдг рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдоंрджिрд░।
381рд░рдХ्рддрджंрддिрдХा рдоाрддाрдмूंрджीрд▓рдЦेрд░ीрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рддांрдд्рд░िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
382рдХेрд╢рд╡рд░ाрдп рдЬी рдоंрджिрд░рдмूंрджीрдХेрд╢рд╡рд░ाрдпрдкाрдЯрдирдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХे рдШाрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рднрд╡्рдп рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╢िрдЦрд░ рдоंрджिрд░।
383рдЗंрдж्рд░рдЧрдв़ рдоाрддा (рдмिрдЬाрд╕рди)рдмूंрджीрдЗंрдж्рд░рдЧрдв़рдКँрдЪी рдкрд╣ाрдб़ी рдХी рдЪोрдЯी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рдоाрддा рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ेрддु рд╕ैрдХрдб़ों рд╕ीрдв़िрдпां рд╣ैं।
384рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЪंрдж्рд░рднाрдЧा рдирджी рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдк्рд░рдердо рддिрдеि-рдпुрдХ्рдд (689 рдИ.) рдоंрджिрд░।
385рд╕ाрдд рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рдХा рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЗрд╕े рдкрдж्рдордиाрдн рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХे рд╢िрдЦрд░ рдХी рдмрдиाрд╡рдЯ рдЕрдж्рднुрдд рд╣ै।
386рд╢ाрди्рддिрдиाрде рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрдирдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдк्рд░ाрдЪीрди рдЪंрдж्рд░ाрд╡рддी рдирдЧрд░ी рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдмाрд░ीрдХ рдкрдд्рдерд░ рд╢िрд▓्рдк рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг।
387рдХाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдкाрд▓ीрдЖрдКрд╡ा11рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░, рдЬो 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЧрд╡ाрд╣ рд░рд╣ा।
388рдоुрдЫाрд▓ा рдорд╣ाрд╡ीрд░рдкाрд▓ीрдШाрдгेрд░ाрд╡рдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рднрдЧрд╡ाрди рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХी рдоूंрдЫों рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै।
389рд╣рдаुрдг्рдбी рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердкाрд▓ीрдмाрд▓ी10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬो рд░ाрдаौрдб़ рдХाрд▓ीрди рдХрд▓ा рдХा рд╣ै।
390рдиाрдбोрд▓ рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдиाрдбोрд▓рдЖрд╢ाрдкुрд░ी рдоाрддा рдХे рдоंрджिрд░ рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ोрд▓ंрдХी рдХाрд▓ीрди рдЬैрди рдХрд▓ा।
391рд╕िрд░े рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ौрд░рдЬाрд▓ौрд░ рджुрд░्рдЧрдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ंрдд рдЬрд▓ंрдзрд░рдиाрде рдХी рддрдкोрднूрдоि рдкрд░ рдмрдиा рдкрд╣ाрдб़ी рдоंрджिрд░।
392рдЖрд╢ाрдкुрд░ी рдоाрддा (рдорд╣ोрджрд░ी)рдЬाрд▓ौрд░рдоोрджрд░ाрдЬाрд▓ौрд░ рдХे рд╕ोрдирдЧрд░ा рдЪौрд╣ाрдиों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
393рд╕ुंрдзा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬाрд▓ौрд░рдЬрд╕рд╡ंрддрдкुрд░ाрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдоें рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ोрдкрд╡े рдЪाрд▓ू рдХिрдпा рдЧрдпा।
394рдд्рд░िрдкुрд░ рд╕ुंрджрд░ी рдоंрджिрд░рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрддрд▓рд╡ाрдб़ाрдкांрдЪाрд▓ рдЬाрддि рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╕िंрд╣рд╡ाрд╣िрдиी рджेрд╡ी рдХी рднрд╡्рдп рдкीрда рд╣ै।
395рдЕрдеुрдиा рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдЕрдеुрдиाрдкрд░рдоाрд░ рд░ाрдЬाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рджрд░्рдЬрдиों рдЫोрдЯे-рдмрдб़े рдоंрджिрд░ों рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдХрд▓ा рдХेंрдж्рд░।
396рдорджाрд░ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмांрд╕рд╡ाрдб़ाрдмांрд╕рд╡ाрдб़ा рд╢рд╣рд░рдПрдХ рдКंрдЪे рдкрд╣ाрдб़ рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдХे рднीрддрд░ рдмрдиा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
397рджेрд╡ рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рджेрд╡рдкुрд░ाрд╕ोрдо рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдмिрдиा рдЪूрдиे-рдЧाрд░े рдХे рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдЗंрдЯрд░рд▓ॉрдХिंрдЧ рд╕े рдмрдиा рддीрди рдоंрдЬिрд▓ा рдоंрджिрд░।
398рд╡िрдЬрдп рд░ाрдЬрд░ाрдЬेрд╢्рд╡рд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЧैрдм рд╕ाрдЧрд░рдЭीрд▓ рдХे рдХिрдиाрд░े рд╕्рдеिрдд, рд╕рдлेрдж рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдФрд░ рд░ाрдЬрдкूрдд рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдЕрдиूрдаा рдЙрджाрд╣рд░рдг।
399рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдбूंрдЧрд░рдкुрд░рдЕрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд╡ рдкीрда, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЬрд▓ рдХुंрдб рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧुрдлाрдПं рд╕्рдеिрдд рд╣ैं।
400рдЧौрддрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдк्рд░рддाрдкрдЧрдв़рдЕрд░्рдгोрджрдЖрджिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рддीрд░्рде, рдЬрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рдХुंрдб рдХो 'рдкाрдк рдоुрдХ्рддि рдХुंрдб' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯПЫ️ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп: рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢ैрд▓िрдпों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг

400 рдоंрджिрд░ों рдХी рдЗрд╕ рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╢ृंрдЦрд▓ा рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕंрдЪрд▓ों рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрднрд░ рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै:

  1. рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी (рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ - 8рд╡ीं рд╕े 11рд╡ीं рд╕рджी):
    • рдкрд╣рдЪाрди: рдКंрдЪे рдЪрдмूрддрд░े (рдЕрдзिрд╖्рдаाрди), рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ों рдкрд░ рдЧंрдЧा-рдпрдоुрдиा рдХी рдЖрдХृрддिрдпां рдФрд░ рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЦंрднे।
    • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдУрд╕िрдпां рдХे рдоंрджिрд░ (рдЬोрдзрдкुрд░), рдоेрдиाрд▓ (рднीрд▓рд╡ाрдб़ा) рдФрд░ рдЖрднाрдиेрд░ी (рджौрд╕ा)।
  2. рдоाрд░ू-рдЧुрд░्рдЬрд░ рд╢ैрд▓ी (рд╕ोрд▓ंрдХी-рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рдХाрд▓ - 11рд╡ीं рд╕े 13рд╡ीं рд╕рджी):
    • рдкрд╣рдЪाрди: рд╢्рд╡ेрдд рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ, рдЫрддों рдФрд░ рдЧुंрдмрджों рдХे рднीрддрд░ рдХрдорд▓ рдХी рдХрд▓िрдпों рдЬैрд╕ी рд▓рдЯрдХрддी рд╣ुрдИ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдирдХ्рдХाрд╢ी।
    • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рджिрд▓рд╡ाрдб़ा рдХे рдЬैрди рдоंрджिрд░ (рд╕िрд░ोрд╣ी) рдФрд░ рд░рдгрдХрдкुрд░ рдХे рдЪौрдоुрдЦा рдоंрджिрд░ (рдкाрд▓ी)।
  3. рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी (рдордз्рдпрдХाрд▓ рд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓):
    • рдкрд╣рдЪाрди: рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╢िрдЦрд░ों рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдорд╣рд▓ों рдЬैрд╕ी рдЦुрд▓ी рдЫрддें, рдЭрд░ोрдЦे, рдКंрдЪे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ (рддोрд░рдг) рдФрд░ рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ рд╕рдЬीрд╡ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ (Frescoes)।
    • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд╢्рд░ीрдиाрдердЬी рдоंрджिрд░ (рдиाрдердж्рд╡ाрд░ा) рдФрд░ рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдЕंрдЪрд▓ (рд╕ीрдХрд░-рдЭुंрдЭुрдиू) рдХे рд░рдШुрдиाрде рдоंрджिрд░।

рдпрд╣ 400 рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд, рднौрдЧोрд▓िрдХ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕рдоृрдж्рдз рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдзрд░ोрд╣рд░, рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдПрдХ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдПрд╡ं рд╕ंрдкूрд░्рдг рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै।


рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡ैрднрд╡ рдХो рдЙрд╕рдХी рдЕंрддिрдо рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рддрдХ рд▓े рдЬाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 401 рд╕े 450 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рд╢рдХ्рддिрдкीрдаों, рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХी рдЕрдиूрдаी рд╣рд╡ेрд▓िрдпों рд╕े рдЬुрдб़े рджेрд╡ाрд▓рдпों рдФрд░ рд╣ाрдб़ौрддी рдХी рджुрд░्рдЧрдо рдХंрджрд░ाрдУं рдоें рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрд▓ा-рдХेंрдж्рд░ों рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд░ाрдЯ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдХो 450 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде рдкूрд░्рдг рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (401-450)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
401рдЕрдЪрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрдпрд╣ाँ рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХे рдкैрд░ рдХे рдЕंрдЧूрдаे рдХी рдкूрдЬा рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦрдб्рдб (рдЧрдб्рдвे) рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ै।
402рдЕрдзрд░ рджेрд╡ी (рдЕрд░्рдмुрджा рдоाрддा)рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмू5,500 рдлीрдЯ рдКँрдЪी рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕े 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╡ैрд╖्рдгो рджेрд╡ी' рдХрд╣рддे рд╣ैं।
403рджूрдз рдмाрд╡рдб़ी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рд╕िрд░ोрд╣ीрдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмूрдЪрдордд्рдХाрд░ी рдХुрдПं (рджूрдз рдЬैрд╕ी рдЖрднा рд╡ाрд▓े рдЬрд▓) рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░।
404рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдзुрд▓ेрд╡'рдХेрд╕рд░िрдпा рдЬी' рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз, рдЬрд╣ाँ рдЬैрди, рд╣िंрджू рдФрд░ рднीрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ाрдЭी рдЖрд╕्рдеा рд╣ै।
405рдЕрдо्рдмा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдорд╣ाрд░ाрдгा рд░ाрдЬрд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкाрд╖ाрдг рд╢िрд▓्рдк рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै।
406рдЧुрдк्рддेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рддीрддрд░рдб़ीрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рдЧुрдлा рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЕрдорд░рдиाрде' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
407рдЭाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рдЭाрдорд░рдХोрдЯрдб़ाрдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдзाрд░ा рдФрд░ рдШрдиे рдЬंрдЧрд▓ों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд╡ рддीрд░्рде।
408рдХрдорд▓рдиाрде рдорд╣ाрджेрд╡рдЙрджрдпрдкुрд░рдЖрд╡рд░рдЧрдв़рдкौрд░ाрдгिрдХ рдоाрди्рдпрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдпрд╣ाँ рд░ाрд╡рдг рдиे рдЕрдкрдиा рд╢ीрд╢ рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдеा।
409рдмिрд░рд▓ा рдоंрджिрд░ (рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдиाрд░ाрдпрдг)рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рд╕рдлेрдж рдордХрд░ाрдиा рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдФрд░ рдХांрдЪ рдХी рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХा рдмेрдЬोрдб़ рдирдоूрдиा।
410рдЧрд▓рддा рдЬी (рдоंрдХी рдЯेрдо्рдкрд▓)рдЬрдпрдкुрд░рдЬрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдШाрдЯिрдпों рдоें рен рдкрд╡िрдд्рд░ рдХुंрдбों рдФрд░ рдЛрд╖ि рдЧाрд▓рд╡ рдХी рддрдкोрд╕्рдерд▓ी рдкрд░ рдмрдиा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
411рддाрдб़рдХेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЬрдпрдкुрд░рдЪौрдб़ा рд░ाрд╕्рддाрдЬрдпрдкुрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд╕рдордп рд╕े рдкूрдЬिрдд, рдЬрд╣ाँ рд╡िрд╢ाрд▓ рдХाрд▓े рдкрдд्рдерд░ рдХा рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
412рдЪрд░рдг рдоंрджिрд░рдЬрдпрдкुрд░рдиाрд╣рд░рдЧрдв़ рдкрд╣ाрдб़ीрдЖрдоेрд░ рдХे рдкрд╣ाрдб़ों рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдХे рдЪрд░рдг рдЪिрд╣्рдиों рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ैं।
413рдкрдж्рдордк्рд░рднु рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрдирдЬрдпрдкुрд░рдмाрдб़ा рдкрджрдордкुрд░ाрдЬрдпрдкुрд░-рдХोрдЯा рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬрд╣ाँ рднрд╡्рдп рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рд╣ै।
414рдЦोрдб़ा рдЧрдгेрд╢ рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдХिрд╢рдирдЧрдв़рд░ाрдЬा рдХрд▓्рдпाрдг рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд, рдЪिрдв़рддे рд╣ुрдП (рдХ्рд░ोрдзिрдд) рдмाрд▓ рдЧрдгेрд╢ рдХी рдЕрдиूрдаी рдк्рд░ाрдЪीрди рдк्рд░рддिрдоा।
415рдХांрдЪ рдХा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдЕрдЬрдоेрд░ рд╢рд╣рд░рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХे рдЖंрддрд░िрдХ рднाрдЧ рдХी рджीрд╡ाрд░ों рдФрд░ рдЫрддों рдкрд░ рдмेрдЬोрдб़ рдХांрдЪ рдХी рдкрдЪ्рдЪीрдХाрд░ी рд╣ै।
416рд░ंрдЧрдиाрде рдЬी (рдирдпा)рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдКंрдЪे рдЧोрдкुрд░рдо (рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░) рд╢ैрд▓ी рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░।
417рдЕрдЯрдоेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рдкुрд╖्рдХрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдХे рд╡рд░ाрд╣ рдШाрдЯ рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд, рдпрд╣ाँ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
418рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЕрдЬрдоेрд░рдкुрд╖्рдХрд░рд░рдд्рдиाрдЧिрд░ी рдкрд╣ाрдб़ी рдХी рдЪोрдЯी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рдЕрдм рдЖрдзुрдиिрдХ рд░ोрдкрд╡े рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
419рдШृрд╖्рдгेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд╢िрд╡ाрдб़рд╢िрд╡ाрдб़ рдзाрдо, рдЬिрд╕े рджेрд╢ рдХे рдж्рд╡ाрджрд╢ (12рд╡ें) рдЬ्рдпोрддिрд░्рд▓िंрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢्рд░рдж्рдзा рд╕े рдкूрдЬा рдЬाрддा рд╣ै।
420рдЪрдордд्рдХाрд░ рдЬी рдЬैрди рдоंрджिрд░рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рдЖрд▓рдирдкुрд░рд▓ाрд▓ рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рджिрдЧंрдмрд░ рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдоें рдЕрдиूрдаा।
421рдЕрдорд░ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рд╕рд╡ाрдИ рдоाрдзोрдкुрд░рд░рдгрдеंрднौрд░ рдоाрд░्рдЧрджो рдКंрдЪी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЧिрд░рддे рдЭрд░рдиे рдХे рдиीрдЪे рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░।
422рдзुंрдзрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЧंрдЧाрдкुрд░ рд╕िрдЯीрдмाрдордирд╡ाрд╕рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рдХंрджрд░ाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╢ैрд╡ рдкीрда।
423рднैрд░ू рдЬी рдоंрджिрд░рдЯोंрдХрдЪांрджрд╕ेрдирд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдмрдб़ा рдХेंрдж्рд░, рдЬрд╣ाँ рдк्рд░ाрдЪीрди рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рд╣ैं।
424рджेрд╡рдзाрдо рдЬोрдзрдкुрд░िрдпाрдЯोंрдХрдиिрд╡ाрдИрд▓ोрдХ рджेрд╡рддा рджेрд╡рдиाрд░ाрдпрдг рдЬी рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрд░िрд╕рд░ों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоुрдЦ्рдп рдоंрджिрд░।
425рд╣ाрдеीрднाрдЯा рдоंрджिрд░рдЯोंрдХрдЧुрдб़िрдпाрдПрдХ рд╣ी рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЪрдЯ्рдЯाрди рдХो рддрд░ाрд╢ рдХрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП рднрд╡्рдп рд╣ाрдеी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рджेрд╡рд╕्рдеाрди।
426рд▓ोрд╣ाрд░्рдЧрд▓ рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдирд╡рд▓рдЧрдв़ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рджुрд░्рдЧрдо рдШाрдЯी рдоें рд╕्рдеिрдд, рдкौрд░ाрдгिрдХ рдоाрди्рдпрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ाँ рдкांрдбрд╡ों рдХे рдЕрд╕्рдд्рд░ рдЧрд▓े рдеे।
427рд░ाрдгी рд╕рддी рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЭुंрдЭुрдиू рд╢рд╣рд░рдордХрд░ाрдиा рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░ांрдЧрдг рд╡ाрд▓ा рдоंрджिрд░, рдЬो рдЕрдкрдиी рднрд╡्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै।
428рд░рдШुрдиाрде рдЬी рдоंрджिрд░рдЭुंрдЭुрдиूрдЦेрддрдб़ीрдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (Frescoes) рдФрд░ рдмाрд░ीрдХ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ों рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд╣рд╡ेрд▓ी рдоंрджिрд░।
429рддिрдЬाрд░ा рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЦैрд░рдерд▓-рддिрдЬाрд░ाрддिрдЬाрд░ाрднрдЧрд╡ाрди рдЪंрдж्рд░рдк्рд░рднु рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдПрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬैрди рддीрд░्рде, рдЬрд╣ाँ рдЪрдордд्рдХाрд░ी рдк्рд░рддिрдоा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
430рдиीрд▓рдХंрда рдорд╣ाрджेрд╡рдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬрдЧрдв़рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдЦंрдбрд╣рд░, рдЬрд╣ाँ рдиृрдд्рдп рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЧрдгेрд╢ рдЬी рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рдоूрд░्рддि рд╣ै।
431рдиाрд░ाрдпрдгी рдоाрддाрдЕрд▓рд╡рд░рд░ाрдЬрдЧрдв़рд╕ैрди (рдиाрдИ) рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी, рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рддрд▓рд╣рдЯी рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдзाрд░ा।
432рднрд░्рддृрд╣рд░ी рдоंрджिрд░рдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХा рдоाрд░्рдЧрдЙрдЬ्рдЬैрди рдХे рд░ाрдЬा рдФрд░ рдорд╣ाрди рдпोрдЧी рднрд░्рддृрд╣рд░ी рдХी рд╕рдоाрдзि рддрдеा рдХрдирдлрдб़े рдиाрдеों рдХा рдоुрдЦ्рдп рддрдкोрд╕्рдерд▓।
433рдкांрдбुрдкोрд▓ рд╣рдиुрдоाрдирдЕрд▓рд╡рд░рд╕рд░िрд╕्рдХा рд╡рдирдорд╣ाрднाрд░рдд рдХाрд▓ीрди рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╕्рдерд▓, рдЬрд╣ाँ рд╣рдиुрдоाрди рдЬी рдХी рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा (рд▓ेрдЯी рд╣ुрдИ) рдХी рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै।
434рдХाрдоां рдХे 84 рдЦंрднा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рдХाрдоांрдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ीрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп, рдЬिрд╕рдоें 84 рдк्рд░ाрдЪीрди рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЦंрднों рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдвांрдЪा рд╣ै।
435рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рд╕ंрдкूрд░्рдг рднाрд░рдд рдХे рдЧिрдиे-рдЪुрдиे рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдЬो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЬाрдЯ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд░ूрдк рд╣ै।
436рдЧंрдЧा рдорд╣ाрд░ाрдиी рдоंрджिрд░рднрд░рддрдкुрд░рднрд░рддрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдорд╣ाрд░ाрдЬा рдмрд▓рд╡ंрдд рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд, рдЬिрд╕рдоें рд░ाрдЬрдкूрдд, рдоुрдЧрд▓ рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдХрд▓ा рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै।
437рд╕ंрддोрд╖ी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдзौрд▓рдкुрд░ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ाрд▓ рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░ (Red Sandstone) рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╕ुंрджрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдоंрджिрд░।
438рдордЫрдХुंрдб рддीрд░्рде рд╕рдоूрд╣рдзौрд▓рдкुрд░рдзौрд▓рдкुрд░рдПрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рд▓ाрд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдХे рд╕ुंрджрд░ рдШाрдЯों рдФрд░ рджрд░्рдЬрдиों рдоंрджिрд░ों рдХी рд╢ृंрдЦрд▓ा।
439рднंрдб рджेрд╡рд░ा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрд░ाрдордЧрдв़10рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी рдХा рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕े 'рд╣ाрдб़ौрддी рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдпा 'рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдХрд╣рддे рд╣ैं।
440рдХाрдХुрдиी рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣рдмाрд░ांрдЫीрдкाрдмрдб़ौрджрдкрд░рд╡рди рдирджी рдХे рдКंрдЪे рдХिрдиाрд░े рдкрд░ рд╕्рдеिрдд 8рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдЬैрди, рд╢ैрд╡ рдФрд░ рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдоंрджिрд░ों рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖।
441рдХрдкिрд▓ рдзाрд░ा рдоंрджिрд░рдмाрд░ांрдХिрд╢рдирдЧंрдЬрд╕рд╣рд░िрдпा рдЬрдирдЬाрддि рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдоेрд▓ा рд╕्рдерд▓, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдмрд╣рддा рд╣ै।
442рдЪाрд░рдЪौрдоा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрд▓ाрдбрдкुрд░ाрдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा (4рдеी рд╢рддाрдм्рджी) рдХा рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
443рдХंрд╕ुрдЖ рдХा рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдХोрдЯाрдХोрдЯा рд╢рд╣рд░рдпрд╣ाँ рдПрдХ рд╕рд╣рд╕्рд░рд▓िंрдЧी рд╢िрд╡ рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдкрд░ 1000 рдЫोрдЯे рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдЙрдХेрд░े рдЧрдП рд╣ैं।
444рдбाрдв़ рджेрд╡ी рдоाрддाрдХोрдЯाрдЙрдорд░ीрджрдХोрдЯा рдХे рд╣ाрдб़ा рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡рди рдоंрджिрд░, рдЬो рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
445рдХेрд╢рд╡рд░ाрдп рдоंрджिрд░рдмूंрджीрдХेрд╢рд╡рд░ाрдпрдкाрдЯрдирдЪंрдмрд▓ рдирджी рдХे рд╡िрд╢ाрд▓ рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХा рдПрдХ рднрд╡्рдп рд╡िрд╖्рдгु рдоंрджिрд░।
446рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдмूंрджीрдЗंрдж्рд░рдЧрдв़рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рдФрд░ рдЕंрдзेрд░ी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧुрдлा рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рдЕрддि рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕्рд╡рдпंрднू рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ।
447рд╢ीрддрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдорд╣ाрджेрд╡рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдЪंрдж्рд░рднाрдЧा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рддिрдеि-рдпुрдХ्рдд (689 рдИрд╕्рд╡ी) рдоंрджिрд░।
448рдкрдж्рдордиाрдн рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди'рд╕ाрдд рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рдХा рдоंрджिрд░' рдпा 'рдЪाрд░рднुрдЬा рдоंрджिрд░', рдЬिрд╕рдХे рд╢िрдЦрд░ рдХी рддुрд▓рдиा рдХोрдгाрд░्рдХ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै।
449рд╢ाрди्рддिрдиाрде рдЬैрди рдоंрджिрд░рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрдирдк्рд░ाрдЪीрди рдЪंрдж्рд░ाрд╡рддी рдирдЧрд░ी рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЬैрди рдоंрджिрд░ों рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдмाрд░ीрдХ рдкाрд╖ाрдг рд╢िрд▓्рдк।
450рдиाрдЧेрд╢्рд╡рд░ рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердЭाрд▓ाрд╡ाрдб़рдЪौрдорд╣рд▓ाрдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕ीрдоा рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрд╢ाрд▓, рдЖрдзुрдиिрдХ рдФрд░ рднрд╡्рдп рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓।

ЁЯПЫ️ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдЕंрддिрдо рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Final Epilogue)

450 рдоंрджिрд░ों рдХी рдЗрд╕ рд╕ंрдкूрд░्рдг, рдХ्рд░рдоिрдХ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╢ृंрдЦрд▓ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рднूрдЧोрд▓ рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХी рддीрди рдРрд╕ी рдЕрдиूрдаी рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рд╣ैं рдЬो рдЗрди्рд╣ें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдмрдиाрддी рд╣ैं:

  1. рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ (Ornamental Gateways):
    • рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों (рдЬैрд╕े рдУрд╕िрдпां, рджिрд▓рд╡ाрдб़ा, рдФрд░ рдиाрдЧрджा) рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ों рдкрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП 'рддोрд░рдг' рдкрдд्рдерд░ рдХी рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं। рдЗрди्рд╣ें рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╕рд╣ाрд░े рдХे рдХेрд╡рд▓ рднाрд░-рд╕ंрддुрд▓рди (Counter-balance) рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдЦрдб़ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
  2. рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕ंрдЧीрдд рдФрд░ рдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧ рдХा рдк्рд░рднाрд╡:
    • рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдоुрдЧрд▓ों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдЬрдм рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢िрдЦрд░ों рд╡ाрд▓े рдоंрджिрд░ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрдаिрди рд╣ुрдЖ, рддрдм рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें 'рд╣рд╡ेрд▓ी рд╢ैрд▓ी' рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдиाрдердж्рд╡ाрд░ा (рд░ाрдЬрд╕рдоंрдж) рдФрд░ рдХोрдЯा рдХे рдоंрджिрд░ рдЗрд╕рдХे рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рдоंрджिрд░ рдмाрд╣рд░ рд╕े рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рд╣рд╡ेрд▓ी рдХी рддрд░рд╣ рджिрдЦрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рднीрддрд░ рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╡ैрднрд╡ рдЫुрдкा рд╣ोрддा рд╣ै।
  3. рд╕ाрдо्рдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╕рдж्рднाрд╡ рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा:
    • рдЛрд╖рднрджेрд╡ (рдЙрджрдпрдкुрд░) рдФрд░ рд░ाрдорджेрд╡рд░ा (рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░) рдЬैрд╕े рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдЗрд╕ рдмाрдд рдХे рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ैं рдХि рдпрд╣ाँ рдПрдХ рд╣ी рдЫрдд рдХे рдиीрдЪे рд╡िрднिрди्рди рдзрд░्рдоों рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддिрдпों (рдЬैрд╕े рднीрд▓, рдЬैрди, рдФрд░ рд╕рдиाрддрдиी) рдХी рдХрд▓ा рд╢ैрд▓िрдпों рдХा рдЕрдиूрдаा рдоेрд▓ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рдпрд╣ 450 рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг, рдЬिрд▓ाрд╡ाрд░ рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рд╕े рдпुрдХ्рдд рдЬ्рдЮाрди-рд╕ूрдЪी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдПрдХ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдХोрд╢ рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ों рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдХोрд╖ рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмреЭाрддे рд╣ुрдП, рдпрд╣ाँ 451 рд╕े 500 рддрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХी рд╕ूрдЪी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рдХрд▓ा рджीрд░्рдШाрдУं, рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХे рд╕ुрджूрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдордаों, рдФрд░ рдвूंрдвाрдб़-рдоेрд╡ाрдб़ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдХुрдЫ рдмेрд╣рдж рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ рдЕрд▓ंрдХृрдд рджेрд╡рд╕्рдеाрдиों рдХो рд╕ंрдХрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд░ाрдЯ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдХो 500 рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде рдкूрд░्рдгрддा рджेрддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ (451-500)

рдХ्рд░.рд╕ं.рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдордЬिрд▓ाрд╕्рдеाрдирдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा
451рд╣рд░्рд╖рдиाрде рднैрд░рд╡рд╕ीрдХрд░рд╣рд░्рд╖ рдкрд╣ाрдб़ी10рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЪौрд╣ाрди рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░, рдЬो рдорд╣ा-рдоाрд░ू рд╢ैрд▓ी рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд░рдд्рди рд╣ै।
452рдЬीрдг рдоाрддा рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рд░ैрд╡ाрд╕ाрдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдХी рд╕ुंрджрд░ рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда, рдЪौрд╣ाрди рд╡ंрд╢ рдХी рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡ी।
453рд░рдШुрдиाрде рдЬी рдХा рдоंрджिрд░рд╕ीрдХрд░рд▓рдХ्рд╖्рдордгрдЧрдв़рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (Frescoes) рдФрд░ рднिрдд्рддि рдХрд▓ा рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд╣рд╡ेрд▓ी рдоंрджिрд░।
454рдЦाрдЯू рд╢्рдпाрдо рдЬीрд╕ीрдХрд░рдЦाрдЯू рдзाрдордорд╣ाрднाрд░рдд рдХाрд▓ीрди рдмрд░्рдмрд░ीрдХ рдХा рд╢ीрд╢ рд░ूрдк, рдХрд▓рдпुрдЧ рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдЖрд╕्рдеा рдХेंрдж्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ।
455рд╕ाрд▓ाрд╕рд░ рдмाрд▓ाрдЬीрдЪुрд░ूрд╕ाрд▓ाрд╕рд░рд╣рдиुрдоाрди рдЬी рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕्рд╡рдпंрднू рдоंрджिрд░, рдЬрд╣ाँ рджाрдв़ी рдФрд░ рдоूंрдЫ рд╡ाрд▓े рд╡िрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдкूрдЬा рд╣ोрддी рд╣ै।
456рдЗрдЪ्рдЫाрдкूрд░्рдг рд╣рдиुрдоाрдирдЪुрд░ूрд╕рд░рджाрд░рд╢рд╣рд░рдЖрдзुрдиिрдХ рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी рдоें рдиिрд░्рдоिрдд, рдмाрд░ीрдХ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоंрджिрд░।
457рднैрд░рд╡ рдоंрджिрд░рдЪुрд░ूрдЫाрдкрд░рддाрд▓рдЫाрдкрд░ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд, рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░।
458рдж्рд░ोрдгрдкुрд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪुрд░ूрд╕ुрдЬाрдирдЧрдв़рдЧुрд░ु рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬुрдб़े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд╡ рд╕्рдерд▓।
459рдХрд░рдгी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рджेрд╢рдиोрдХ'рдЪूрд╣ों рд╡ाрд▓े рдоंрджिрд░' рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз, рдЬрд╣ाँ рд╕рдлेрдж рдЪूрд╣ों (рдХाрдмा) рдХे рджрд░्рд╢рди рд╢ुрдн рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।
460рднंрдбाрд╕рд░ рдЬैрди рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдмीрдХाрдиेрд░ рд╢рд╣рд░5рд╡ीं рд╕рджी рдХा рддीрди рдоंрдЬिрд▓ा рдЬैрди рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХी рдиींрд╡ рдоें рдкाрдиी рдХी рдЬрдЧрд╣ рдХрдИ рдЯрди рдШी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ुрдЖ рдеा।
461рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдиाрде рдЬी рдоंрджिрд░рдмीрдХाрдиेрд░рдмीрдХाрдиेрд░ рд╢рд╣рд░рдмीрдХाрдиेрд░ рд░िрдпाрд╕рдд рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ाрдЬा (рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡), рднрд╡्рдп рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा।
462рдоुрдХाрдо рдоुрдХ्рддि рдзाрдордмीрдХाрдиेрд░рдиोрдЦाрдмिрд╢्рдиोрдИ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдЧुрд░ु рдЬрдо्рднेрд╢्рд╡рд░ рдЬी рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдоाрдзि рд╕्рдерд▓ рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоंрджिрд░।
463рдХрдкिрд▓ рдоुрдиि рдЖрд╢्рд░рдордмीрдХाрдиेрд░рдХोрд▓ाрдпрддрд╕ांрдЦ्рдп рджрд░्рд╢рди рдХे рдк्рд░рдгेрддा рдорд╣рд░्рд╖ि рдХрдкिрд▓ рдХी рддрдкोрд╕्рдерд▓ी, рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░ рдШाрдЯों рд╕े рдпुрдХ्рдд।
464рдХोрдбрдорджेрд╕рд░ рднैрд░рд╡рдмीрдХाрдиेрд░рдХोрдбрдорджेрд╕рд░рд░ाрд╡ рдмीрдХा рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рдмीрдХाрдиेрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЦुрд▓ा рд╢िрдЦрд░ рд╡िрд╣ीрди рдк्рд░ाрдЪीрди рднैрд░рд╡ рдеाрди।
465рддрдиोрдЯ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рддрдиोрдЯ'рдеाрд░ рдХी рд╡ैрд╖्рдгो рджेрд╡ी', 1965 рдХे рднाрд░рдд-рдкाрдХ рдпुрдж्рдз рдоें рдЪрдордд्рдХाрд░ी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз (BSF рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдмंрдзिрдд)।
466рд░ाрдорджेрд╡рд░ा (рд░ुрдгिрдЪा)рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рдкोрдХрд░рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдмाрдмा рд░ाрдорджेрд╡ рдЬी рдХी рд╕рдоाрдзि, рдЬो рднाрд░рдд рдоें рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХ рд╕рдж्рднाрд╡ (рд╣िंрджू-рдоुрд╕्рд▓िрдо рдПрдХрддा) рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
467рд▓ोрдж्рд░рд╡ा рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд▓ोрдж्рд░рд╡ाрдХाрдХ рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рдкрдд्рдерд░ рдХी рдЕрдиूрдаी рдЬाрд▓ीрджाрд░ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрд▓्рдкрд╡ृрдХ्рд╖ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
468рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдиाрде рдЬी (рджुрд░्рдЧ)рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рд╕ोрдиाрд░ рдХिрд▓ाрднाрдЯी рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рдЖрд░ाрдз्рдп рджेрд╡, рдоंрджिрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХрдкाрдЯ рдФрд░ рд╕िंрд╣ाрд╕рди рд╢ुрдж्рдз рдЪांрджी рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ैं।
469рд╕्рд╡ांрдЧिрдпा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░рднाрджрд░िрдпाрднाрдЯी рд╢ाрд╕рдХों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡рддा, рдЬрд╣ाँ рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рднूрдоिрдЧрдд рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп (рднाрджрд░िрдпा рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд) рднी рд╣ै।
470рд╕рдЪ्рдЪिрдпाрдп рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпां10рд╡ीं-11рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░, рдЬो рдКंрдЪे рдЕрдзिрд╖्рдаाрди рдФрд░ рдЕрд▓ंрдХृрдд рддोрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै।
471рдУрд╕िрдпां рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдУрд╕िрдпांрдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рднрд╡्рдп рдкंрдЪाрдпрддрди рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕рдХे рд╕्рддंрднों рдкрд░ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкौрд░ाрдгिрдХ рдЖрдХृрддिрдпां рдЙрдХेрд░ी рдЧрдИ рд╣ैं।
472рдорд╣ाрдоंрджिрд░ (84 рдЦंрднा)рдЬोрдзрдкुрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдиाрде рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдорда, рдЬिрд╕рдХे 84 рдЦंрднों рдкрд░ рдпोрдЧ рдоुрдж्рд░ाрдУं рдХे рд╕ुंрджрд░ рдЪिрдд्рд░ рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рд╣ैं।
473рдЪाрдоुंрдбा рдоाрддा (рджुрд░्рдЧ)рдЬोрдзрдкुрд░рдоेрд╣рд░ाрдирдЧрдв़рд░ाрд╡ рдЬोрдзा рдж्рд╡ाрд░ा 1460 рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдЬोрдзрдкुрд░ рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиे рдХी рд░рдХ्рд╖рдХ рджेрд╡ी рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢рдХ्рддिрдкीрда।
474рдЕрдзрд░ рд╢िрд▓ा рд░ाрдорджेрд╡рдЬोрдзрдкुрд░рдорд╕ूрд░िрдпा рдкрд╣ाрдб़ीрдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╣рд╡ा рдоें рд▓рдЯрдХी рд╣ुрдИ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЪрдЯ्рдЯाрди рдХे рдаीрдХ рдиीрдЪे рдмрдиा рдЕрдиूрдаा рдоंрджिрд░।
475рдХुंрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдЧुрд▓ाрдм рд╕ाрдЧрд░рдЬोрдзрдкुрд░ рдХे рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд╡िрдЬрдпрд╕िंрд╣ рдХी рдкाрд╕рд╡ाрди рдЧुрд▓ाрдм рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡्рдп рд╣рд╡ेрд▓ी рд╢ैрд▓ी рдХा рдХृрд╖्рдг рдоंрджिрд░।
476рд░ाрд╡рдг рдоंрджिрд░рдЬोрдзрдкुрд░рдордг्рдбोрд░рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдХे рдЧिрдиे-рдЪुрдиे рд╕्рдерд▓ों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдЬрд╣ाँ рд░ाрд╡рдг рдХो рдоंрджोрджрд░ी рдХा рдкैрддृрдХ рдиिрд╡ाрд╕ рдоाрдирдХрд░ рдкूрдЬा рдЬाрддा рд╣ै।
477рд░рдгрдХрдкुрд░ рдЪौрдоुрдЦा рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрд╕ाрджрдб़ी рд╡рдирезрекрекрек рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдЬैрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЪрдордд्рдХाрд░, рдЬिрд╕рдХा рдХोрдИ рднी рджो рдЦंрднा рдПрдХ рд╕рдоाрди рдирд╣ीं рд╣ै।
478рдоुрдЫाрд▓ा рдорд╣ाрд╡ीрд░рдкाрд▓ीрдШाрдгेрд░ाрд╡рдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ рднрдЧрд╡ाрди рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХी рдоूंрдЫों рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рддिрдоा рд╣ै।
479рд╣рдаुрдг्рдбी рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрдердкाрд▓ीрдмाрд▓ी10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬैрди рдЕрддिрд╢рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬो рд╕ोрд▓ंрдХी рдФрд░ рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХрд▓ा рдХा рдоेрд▓ рд╣ै।
480рдиिрдордмो рдХा рдиाрдердкाрд▓ीрдлाрд▓рдиा рдоाрд░्рдЧрдкांрдбрд╡ों рдХी рдоाрддा рдХुंрддी рдж्рд╡ाрд░ा рд╢िрд╡ рдЖрд░ाрдзрдиा рдХा рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╕्рдерд▓, рдкाрд▓ी рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиे рдХा рдкूрдЬ्рдп рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
481рдлाрд▓рдиा рд╕्рд╡рд░्рдг рдЬैрди рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдлाрд▓рдиा рд╢рд╣рд░рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬैрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдмेрдЬोрдб़ рд░ूрдк, рдЬिрд╕рдХे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдкूрд░्рдгрддः рд╕ोрдиे рдХी рдкрд░рдд (Gold Plating) рдЪрдв़ाрдИ рдЧрдИ рд╣ै।
482рд╕ोрдордиाрде рдоंрджिрд░рдкाрд▓ीрдкाрд▓ी рд╢рд╣рд░рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рд╕ोрдордиाрде рдХी рддрд░्рдЬ рдкрд░ рдиिрд░्рдоिрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░, рдЬो рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдХрд▓ा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।
483рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрде рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдоेрдб़рддा рд╕िрдЯीрдоीрд░ाрдмाрдИ рдХे рджाрджा рд░ाрд╡ рджूрджा рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд, рдЬрд╣ाँ рдоीрд░ाрдмाрдИ рдиे рдХृрд╖्рдг рднрдХ्рддि рдХी рдЕрд▓рдЦ рдЬрдЧाрдИ рдеी।
484рдХेрд╡ाрдп рдоाрддा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдХिрдирд╕рд░िрдпाрдкрд░्рд╡рддрд╕рд░ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ाрдб़ी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдЬрд╣ाँ 10рд╡ीं рд╕рджी рдХा рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।
485рднंрд╡ाрд▓ рдоाрддा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдоेрдб़рддा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдЕрдиूрдаा рдХेंрдж्рд░, рдЬрд╣ाँ рджेрд╡ी рдХी рдк्рд░рддिрдоा рдХो рдвाрдИ рдк्рдпाрд▓ा рдорджिрд░ा рдкाрди рдХрд░ाрдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै।
486рджрдзिрдорддी рдоाрддा рдоंрджिрд░рдиाрдЧौрд░рдЧोрда-рдоंрдЧрд▓ोрджрдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ (4рдеी-5рд╡ीं рд╕рджी) рдХा рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рдоंрджिрд░, рдЬो рджाрдзीрдЪ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी рдХुрд▓рджेрд╡ी рдХा рд╢рдХ्рддिрдкीрда рд╣ै।
487рд╢्рд░ीрдиाрдердЬी рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдиाрдердж्рд╡ाрд░ाрдкुрд╖्рдЯिрдоाрд░्рдЧीрдп рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХेंрдж्рд░, рд╣рд╡ेрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдФрд░ рдкिрдЫрд╡ाрдИ рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд।
488рдж्рд╡ाрд░рдХाрдзीрд╢ рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдХांрдХрд░ोрд▓ीрд░ाрдЬрд╕рдоंрдж рдЭीрд▓ рдХे рд╕ुंрджрд░ рдХिрдиाрд░े рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╡рд▓्рд▓рдн рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХी рддृрддीрдп рдоुрдЦ्рдп рдкीрда рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░।
489рдЪाрд░рднुрдЬा рдиाрде (рдЧрдв़рдмोрд░)рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрдЧрдв़рдмोрд░рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЪाрд░ рдзाрдоों (рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рддीрд░्рдеों) рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдХिрд▓ा-рдиुрдоा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдоंрджिрд░।
490рд░ूрдкрдиाрд░ाрдпрдг рдЬी рдоंрджिрд░рд░ाрдЬрд╕рдоंрджрд╕ेрд╡ंрддрд░ी12рд╡ीं рд╕рджी рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕े рдпुрдХ्рдд, рдЬрд╣ाँ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдкाрд╖ाрдг рд╡िрдЧ्рд░рд╣ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै।
491рдПрдХрд▓िंрдЧрдЬी рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдХैрд▓ाрд╢рдкुрд░ीрдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдорд╣ाрд░ाрдгाрдУं рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢ाрд╕рдХ (рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡), релреж рдлीрдЯ рдКंрдЪे рдкрд░рдХोрдЯे рд╡ाрд▓ा рдЪौрдоुрдЦी рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░।
492рдЬрдЧрдд рдЕंрдмिрдХा рдоाрддाрдЙрджрдпрдкुрд░рдЬрдЧрддрдоूрд░्рддिрдпों рдХी рдЕрдиूрдаी рднाрд╡-рднंрдЧिрдоाрдУं рдФрд░ рдмाрд░ीрдХ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो' рдХрд╣рддे рд╣ैं।
493рд╕ाрд╕-рдмрд╣ू (рд╕рд╣рд╕्рд░рдмाрд╣ु)рдЙрджрдпрдкुрд░рдиाрдЧрджा10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рдЬुрдб़рд╡ां рдоंрджिрд░ рд╕рдоूрд╣, рдЬो рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдХрдорд▓-рдЧुंрдмрдж рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рдмेрдЬोрдб़ рдирдоूрдиा рд╣ै।
494рдЬрдЧрджीрд╢ рдоंрджिрд░рдЙрджрдпрдкुрд░рдЙрджрдпрдкुрд░ рд╢рд╣рд░рдорд╣ाрд░ाрдгा рдЬрдЧрддрд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд 'рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी' рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░, рдЬिрд╕े 'рд╕рдкрдиों рд╕े рдмрдиा рдоंрджिрд░' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं।
495рд╕ांрд╡рд▓िрдпा рд╕ेрда рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдоंрдбрдлिрдпाрдЖрдзुрдиिрдХ рдХृрд╖्рдг рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕рдмрд╕े рднрд╡्рдп, рдЬो рдЕрдкрдиे рдЕрддुрд▓рдиीрдп рд╡ैрднрд╡ рдФрд░ рджाрди-рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै।
496рд╕рдоीрдзेрд╢्рд╡рд░ рд╢िрд╡ рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоाрд▓рд╡ा рдХे рдкрд░рдоाрд░ рд░ाрдЬा рднोрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд 'рдд्рд░िрднुрд╡рди рдиाрд░ाрдпрдг рдоंрджिрд░', рдЬिрд╕рдХे рдЦंрднों рдкрд░ рдЕрд▓ंрдХृрдд рд╢िрд▓्рдк рд╣ै।
497рдХुंрднрд╢्рдпाрдо рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдорд╣ाрд░ाрдгा рдХुंрднा рдж्рд╡ाрд░ा рдкुрдирд░्рдЬीрд╡िрдд, рдЗंрдбो-рдЖрд░्рдпрди рд╢ैрд▓ी рдХे рдКंрдЪे рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╢िрдЦрд░ों рд╕े рдпुрдХ्рдд рднрд╡्рдп рдоंрджिрд░।
498рдХाрд▓िрдХा рдоाрддा рдоंрджिрд░рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рдЪिрдд्рддौрдб़ рджुрд░्рдЧрдоूрд▓рддः 8рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░, рдЬो рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдХाрд▓рдЦंрдб рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХा рдЬीрд╡ंрдд рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
499рдмाрдбोрд▓ी рдШрдЯेрд╢्рд╡рд░ рд╢िрд╡рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╡рддрднाрдЯाрдЪंрдмрд▓ рдФрд░ рдмाрдордгी рдирджी рдХे рд╕ंрдЧрдо рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд 9рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдоंрджिрд░ों рдХा рд╕рдоूрд╣, рд╣ूрдг рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд।
500рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा рдорд╣ाрджेрд╡рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़рд░ाрд╢рдоीрдкрд╡िрдд्рд░ рдЪंрдж्рд░рднाрдЧा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд, рдкौрд░ाрдгिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯПЫ️ 500 рдоंрджिрд░ों рдХे рдорд╣ा-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рддрдХрдиीрдХी рд╡ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг

рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЗрди 500 рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХी рдпрд╣ рдХ्рд░рдоिрдХ рдФрд░ рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рд╢ृंрдЦрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдХी рддीрди рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдзाрд░ाрдУं рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддी рд╣ै:

  1. рдЕрдзिрд╖्рдаाрди рдФрд░ рдЬрдЧрддी (High Plinths):
    • рдк्рд░ाрдЪीрди рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рдФрд░ рд╕ोрд▓ंрдХी рдХाрд▓ (рдЬैрд╕े рдУрд╕िрдпां, рдЬрдЧрдд, рдФрд░ рдиाрдЧрджा) рдХे рдоंрджिрд░ों рдХो рд╕ीрдзे рдЬрдоीрди рдкрд░ рди рдмрдиाрдХрд░ рдПрдХ рдКंрдЪे рдФрд░ рдЕрд▓ंрдХृрдд рдЪрдмूрддрд░े рдкрд░ рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рдеा, рдЬिрд╕े 'рдЬрдЧрддी' рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдоंрджिрд░ों рдХो рдмाрдв़ рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рдмрдЪाрддा рдеा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рднрд╡्рдп рджृрд╢्рдп рд░ूрдк рджेрддा рдеा।
  2. рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдФрд░ рдордг्рдбрдк рдХा рд╡िрди्рдпाрд╕ (Layout Plan):
    • рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдоंрдбрдк рдоिрд▓рддे рд╣ैं: рдЕрд░्рдз-рдоंрдбрдк (рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░), рдорд╣ा-рдоंрдбрдк (рд╕рднा рднрд╡рди), рдФрд░ рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ (рдЬрд╣ाँ рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рд╣ोрддी рд╣ै)। рд░рдгрдХрдкुрд░ (рдХ्рд░рдоांрдХ 477) рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╕рдмрд╕े рдЬрдЯिрд▓ рд░ूрдк рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЪाрд░ों рджिрд╢ाрдУं рд╕े рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े 'рдЪौрдоुрдЦा рдк्рд░ाрд╕ाрдж' рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
  3. рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдЖंрдЪрд▓िрдХрддा (Material and Geography):
    • рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░ рдХे рдоंрджिрд░ों рдоें рдкीрд▓ा рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░, рдзौрд▓рдкुрд░ рдФрд░ рднрд░рддрдкुрд░ рдоें рд▓ाрд▓ рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░ (рд╕ैंрдбрд╕्рдЯोрди), рд╢ेрдЦाрд╡ाрдЯी рдоें рдЪूрдиा-рдк्рд▓ाрд╕्рдЯрд░ (Stucco/Frescoes), рдФрд░ рдЖрдмू-рд░рдгрдХрдкुрд░ рдоें рд╢्рд╡ेрдд рдордХрд░ाрдиा рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों рдиे рд╕्рдеाрдиीрдп рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕ंрдкрджा рдХो рдХрд▓ा рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рдоें рддрдм्рджीрд▓ рдХрд░ рджिрдпा рдеा।

рдпрд╣ 500 рдоंрджिрд░ों рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд, рдЬिрд▓ाрд╡ाрд░, рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрджрд░्рднों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрди-рд╕ूрдЪी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡्рдпाрдкрдХ, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ै।




Post a Comment

0 Comments