рд╣िрди्рджी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдЯрд░рдПрдХ्рдЯिрд╡ рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпाँ рдкोрд╕्рдЯрд░
рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХो рдШोрд▓рдХрд░ рдкी рдЬाрдПँ!
рд╣िрди्рджी рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд╕рдорд╕्рдд рдХौрд╢рд▓ों, рд╡िрдзाрдУं, рдкाрда рдпोрдЬрдиाрдУं, рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рдЪाрд▓ीрд╕ा, рдЕрднिрдирд╡ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдоंрдЪ।
ЁЯУ┐ рд╣िрди्рджी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпों рдХा рдорд╣ाрдд्рдо्рдп
рдпрд╣ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкोрд╕्рдЯрд░ рд╣िрди्рджी рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी (Pedagogy) рдХो рдПрдХрджрдо рд╕рд░рд▓ीрдХृрдд рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЬрдЯिрд▓ рдк्рд░рдд्рдпрдпों рдЬैрд╕े рдХि рд╕рддрдд рдПрд╡ं рд╕рдордЧ्рд░ рдоूрд▓्рдпांрдХрди, рд╣рд░्рдмрд░्рдЯ рдХी рдкंрдЪрдкрджी, рдЖрдЧрдорди-рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдиीрд░рд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рди рдмрдиाрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рдЫंрджों рдоें рдмांрдзा рдЧрдпा рд╣ै, рддाрдХि рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЕрдн्рдпрд░्рдеी рди्рдпूрдирддрдо рд╕рдордп рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХрд░ рд╕рдХें।
рднाрдЧ (рдЕ) : рднाрд╖ाрдпी рдХौрд╢рд▓, рд╡िрдзाрдПँ рдПрд╡ं рдкाрда рдпोрдЬрдиा
рд╕ुрдмोрдкрд▓ि, рдЧрдж्рдп, рдкрдж्рдп, рдиाрдЯрдХ, рд░рдЪрдиा, рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдПрд╡ं рдкाрда рдпोрдЬрдиा рдиिрд░्рдоाрдг
01 рднाрд╖ाрдпी рдХौрд╢рд▓ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ (рд╢्рд░рд╡рдг, рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг, рд╡ाрдЪрди, рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि)
"рд╕ुрдмोрдкрд▓ि рдЖрдзाрд░ рд╣ै, рднाрд╖ा рдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди।
рджो рдЗрди-рдкुрдЯ рджो рдЖрдЙрдЯ-рдкुрдЯ, рдРрд╕े рдХрд░ो рдк्рд░рд╡ाрди॥"
рд╢्рд░рд╡рдг рдк्рд░рдердо рдХौрд╢рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддा। рд╕ुрдирдХрд░ рдЕрд░्рде рд╣ृрджрдп рдмैрда рдЬाрддा॥
рд╕рд╕्рд╡рд░ рд╡ाрдЪрди рдк्рд░ाрдердоिрдХ рднाрд╡े। рд╣िрдЪрдХ рдоिрдЯे, рд╢ुрдж्рдзрддा рдЖрд╡े॥
рдоौрди рд╡ाрдЪрди рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рдХेрд░ी। рдЕрд░्рде рдЧंрднीрд░ рди рд▓ाрд╡े рджेрд░ी॥
рдмोрд▓рди-рд▓िрдЦрди рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд░ूрдкा। рдк्рд░рдЧрдЯ рдХрд░े рднाрд╡ рдЕрдиूрдкा॥
ЁЯТб рд╢ॉрд░्рдЯ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ (Short Tricks)
-
рдЯ्рд░िрдХ 1: "рд╕ुрдмोрдкрд▓ि" рдХ्рд░рдо
рд╕ुрди्рдиा (рд╢्рд░рд╡рдг) → рдмोрд▓рдиा (рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг) → рдкрдв़рдиा (рд╡ाрдЪрди) → рд▓िрдЦрдиा (рд▓िрдЦिрдд рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि)। -
рдЯ्рд░िрдХ 2: рдЗрди-рдкुрдЯ (рдЧ्рд░рд╣рдгाрдд्рдордХ) рд╡ рдЖрдЙрдЯ-рдкुрдЯ (рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддाрдд्рдордХ)
рдЧ्рд░рд╣рдгाрдд्рдордХ (рд╕ुрдирдиा + рдкрдв़рдиा) рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддाрдд्рдордХ (рдмोрд▓рдиा + рд▓िрдЦрдиा)।
ЁЯУЭ рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рдиोрдЯ्рд╕ (Exam Notes)
- рд╢्рд░рд╡рдг рдХौрд╢рд▓: рдпрд╣ рд╕рднी рдХौрд╢рд▓ों рдХा рдЖрдзाрд░рд╕्рддंрдн рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рдз्рд╡рдиि рдХा рдХाрдиों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиा рд╢्рд░рд╡рдг рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि 'рд╕ुрдирдХрд░ рдЕрд░्рде рдЧ्рд░рд╣рдг' рдХрд░рдиा рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।
- рд╕рд╕्рд╡рд░ рд╡ाрдЪрди: рд╕्рд╡рд░ рд╕рд╣िрдд рдЬोрд░ рд╕े рдкрдв़рдиा। рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣िрдЪрдХिрдЪाрд╣рдЯ рджूрд░ рдХрд░рдиे рддрдеा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рджोрд╖ рдиिрд╡ाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै।
- рдоौрди рд╡ाрдЪрди: рдмिрдиा рдЖрд╡ाрдЬ рдХे рдорди рд╣ी рдорди рдкрдв़рдиा। рдХрдХ्рд╖ा 6 (рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ाрдердоिрдХ) рд╕े рд▓ाрдЧू। рд╕्рд╡ाрдз्рдпाрдп рдХी рдЖрджрдд рдбाрд▓рдиे рдФрд░ рд╕рдордп рдХी рдмрдЪрдд рдХे рд╕ाрде рдЧंрднीрд░ рдЪिंрддрди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд। рдЗрд╕рдХे рджो рднाрдЧ рд╣ैं - рдж्рд░ुрдд рд╡ाрдЪрди рддрдеा рдЧंрднीрд░ рд╡ाрдЪрди।
- рд▓िрдЦिрдд рд╡ рдоौрдЦिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि: рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рд╢ुрдж्рдз, рддाрд░्рдХिрдХ рдПрд╡ं рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦрдХрд░ рдпा рдмोрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा।
02 рд╣िрди्рджी рдХी рд╡िрднिрди्рди рд╡िрдзाрдУं рдХा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рд╡िрдзिрдпाँ
"рдЧрдж्рдп рдкрдв़ाрд╡े рд╡्рдпाрдХрд░рдг, рдкрдж्рдп рд╕िрдЦाрд╡े рд░рд╕।
рдиाрдЯрдХ рд╕े рдЕрднिрдирдп рдЦिрд▓े, рд░рдЪрдиा рдмुрдж्рдзि рдХा рдЬрд╕॥"
рдЧрдж्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЕрд░्рдердмोрдз рдХрд░ाрддा। рд╢рдм्рдж рдХोрд╖ рдХा рдорд╣рд▓ рдмрдиाрддा॥
рдкрдж्рдп рдкрдв़ाрддे рд░рд╕ рдоें рдбूрдмो। рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрджрди рд╕े рдХрднी рди рдКрдмो॥
рдиाрдЯрдХ рдк्рд░ाрдг рдЕрднिрдирдп рдоाрд╣ीं। рдХрдХ्рд╖ाрднिрдирдп рд╕рдо рджूрдЬा рдиाрд╣ीं॥
рдЖрдЧрдорди-рдиिрдЧрдорди рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдЬ्рдЮाрдиा। рднाрд╖ा рдХी рд╢ुрдЪिрддा рдХा рдмाрдиा॥
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╢рдм्рдж рднंрдбाрд░ рдоें рд╡ृрдж्рдзि, рд╢ुрдж्рдз рдкрдарди, рдЧंрднीрд░ рдЕрд░्рде рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиा।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзि: рдЕрд░्рдердмोрдз рд╡िрдзि, рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╡िрдзि, рдк्рд░рд╡рдЪрди рд╡िрдзि।
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд░рд╕ाрдиुрднूрддि, рд╕ौंрджрд░्рдпрдмोрдз, рднाрд╡ рдФрд░ рдХрд▓ा рдкрдХ्рд╖ рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзि: рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрджрди рд╡िрдзि, рдЧीрдд рд╡ рдЕрднिрдирдп рд╡िрдзि (рдк्рд░ाрдердоिрдХ), рдЦंрдбाрди्рд╡рдп рд╡िрдзि।
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рднाрд╖ा рдХे рд╢ुрдж्рдз рдФрд░ рдкрд░िрдиिрд╖्рдаिрдд рдиिрдпрдоों рд╡ рдорд░्рдпाрджाрдУं рдХा рдЬ्рдЮाрди рджेрдиा।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзि: рдЖрдЧрдорди-рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि (рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда), рднाрд╖ा рд╕ंрд╕рд░्рдЧ рд╡िрдзि।
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдХ्рд░рдордмрдж्рдз, рдоौрд▓िрдХ рдПрд╡ं рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦрдиा рд╕िрдЦाрдиा।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзि: рджेрдЦो рдФрд░ рд▓िрдЦो рд╡िрдзि, рд░ूрдкрд░ेрдЦा рд╡िрдзि, рдк्рд░рдмोрдзрди рд╡िрдзि।
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╣ाрд╡-рднाрд╡ рдпुрдХ्рдд рд╕ंрд╡ाрдж рдЕрджाрдпрдЧी, рдЪрд░िрдд्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг, рднाрд╖ाрдпी рдЕрднिрдирдп рдпोрдЧ्рдпрддा рдХा рд╡िрдХाрд╕।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзिрдпाँ: 1. рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдЕрднिрдирдп рд╡िрдзि: рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рдкрд░ंрддु рдЦрд░्рдЪीрд▓ी рдФрд░ рдЕрд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ। 2. рдХрдХ्рд╖ाрднिрдирдп рд╡िрдзि: рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдПрд╡ं рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╡िрдзि।
03 рдкाрда рдпोрдЬрдиा рдиिрд░्рдоाрдг (рдЗрдХाрдИ рд╡ рджैрдиिрдХ)
"рдоॉрд░िрд╕рди рдХी рдЗрдХाрдИ рднрд▓ी, рд╣рд░्рдмрд░्рдЯ рдкंрдЪрдкрджी рдЬाрди।
'рдк्рд░рдк्рд░рддु рд╕ाрдк्рд░' рдХे рдиिрдпрдо рд╕े, рдкाрда рдмрдиे рдмрд▓рд╡ाрди॥"
рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЬ्рдЮाрди рдЯрдЯोрд▓ो। рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдоें рд╡िрд╖рдп рдХो рдЦोрд▓ो॥
рддुрд▓рдиा рдХрд░ рдирд╡ीрдирддा рд▓ाрдУ। рд╕ाрдоाрди्рдпीрдХрд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо рдмрдиाрдУ॥
рдЕंрдд рдЪрд░рдг рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ाрдУ। рджैрдиिрдХ рдкाрда рд╕рдлрд▓ рдмрдиाрдУ॥
ЁЯУж рдЗрдХाрдИ рдкाрда рдпोрдЬрдиा (Unit Lesson Plan)
рдк्рд░рддिрдкाрджрдХ: рдПрдЪ. рд╕ी. рдоॉрд░िрд╕рди (Henry Morrison)।
рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░: рдЧेрд╕्рдЯाрд▓्рдЯ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди (рд╕рдордЧ्рд░ рд╕े рдЕंрд╢ рдХी рдУрд░ / Whole to Part)। рдЗрд╕рдоें рдкूрд░े рд╡िрд╖рдп рдХो рддाрд░्рдХिрдХ рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рдоें рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рд╡िрд╖рдпрд╡рд╕्рддु рдЗрдХाрдЗрдпों рдоें рд╕ंрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯУЕ рджैрдиिрдХ рдкाрда рдпोрдЬрдиा (Daily Lesson Plan)
рдк्рд░рддिрдкाрджрдХ: рдЬे. рдПрдл. рд╣рд░्рдмрд░्рдЯ (John Frederick Herbart)।
рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░: рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд▓рдЦंрдб (Period) рдпा рдПрдХ рджिрди рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ोрддी рд╣ै। рд╣рд░्рдмрд░्рдЯ рдХी 'рдкंрдЪрдкрджी' рдХे 5 рдЪрд░рдг рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
рднाрдЧ (рдЖ) : рдоूрд▓्рдпांрдХрди, рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡ рдЙрдкрдЪाрд░
рдиिрджाрди рд╡ рдЙрдкрдЪाрд░, рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM), рд╕рддрдд рдПрд╡ं рд╕рдордЧ्рд░ рдоूрд▓्рдпांрдХрди (CCE)
04 рдиिрджाрдиाрдд्рдордХ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╡ рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг
"рдХрдордЬोрд░ी рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा, рд╣ै рдиिрджाрди рдХा рдХाрдо।
рджूрд░ рдЙрд╕े рдЬो рдХрд░ рд╕рдХे, рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рдиाрдо॥"
рдЫाрдд्рд░ рдХрд╣ाँ рдкрд░ рдЕрдЯрдХ рд░рд╣ा рд╣ै। рднूрд▓-рднुрд▓ैрдпा рднрдЯрдХ рд░рд╣ा рд╣ै॥
рдпрд╣ рдкрд╣рдЪाрди рдиिрджाрди рдХрд╣ाрд╡े। рдЕंрдХ рдмिрдиा рдмрд╕ рдХाрд░рдг рдкाрд╡े॥
рдлिрд░ рд╕े рд╕ुंрджрд░ рдкाрда рдкрдв़ाрдиा। рдд्рд░ुрдЯि рдоिрдЯा рдЙрдкрдЪाрд░ рдХрд╣ाрдиा॥
рдиिрджाрдиाрдд्рдордХ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг (Diagnostic)
рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ंрдмंрдзी рдд्рд░ुрдЯिрдпों, рдХрдаिрдиाрдЗрдпों, рдЧрд▓рддिрдпों рдФрд░ рдХрдоिрдпों рдХे рдкीрдЫे рдХे рдоूрд▓ "рдХाрд░рдгों" рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा। рдЗрд╕рдоें рдЕंрдХ рдпा рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рджिрдП рдЬाрддे।
рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг (Remedial)
рдкрд╣рдЪाрдиी рдЧрдИ рдЕрдзिрдЧрдо рдХी рдХрдоिрдпों рдФрд░ рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдпुрдХ्рддिрдпों рдХे рд╕ाрде "рдкुрдиः рд╢िрдХ्рд╖рдг" рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा।
05 рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
"рд╕ाрдзрди рджृрд╢्рдп рдФрд░ рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕े, рдкाрда рдмрдиे рд░рд╕рдЦाрди।
рдХрдаिрди рд╡िрд╖рдп рднी рд╕рд░рд▓ рд╣ो, рдЙрдкрдЬे рдЕрдиुрдкрдо рдЬ्рдЮाрди॥"
рд░ेрдбिрдпो, рд▓िंрдЧ्рд╡ाрдлोрди рд╕ुрд░ рдЧाрд╡े। рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ाрдзрди рдХेрд╡рд▓ рдХрд╣рд▓ाрд╡े॥
рд╢्рдпाрдордкрдЯ्рдЯ, рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ рд╕ुрд╣ाрдП। рджृрд╢्рдп рд░ूрдк рдоें рдорди рдХो рднाрдП॥
рдЯीрд╡ी, рд╕ंрдЧрдгрдХ, рдиाрдЯрдХ рднाрдИ। рд╢्рд░рд╡्рдп-рджृрд╢्рдп рдХी рдорд╣िрдоा рдЧाрдИ॥
рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЬिрди рд╕ाрдзрдиों рдоें рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиों (рд╢्рд░рд╡рдг рдЗंрдж्рд░िрдп) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЬिрди рд╕ाрдзрдиों рдХो рдЖँрдЦों рд╕े рджेрдЦा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдЪिрдд्рд░ рдмрдирддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЬिрди рд╕ाрдзрдиों рдоें рдЖँрдЦ рдФрд░ рдХाрди рджोрдиों рдЬ्рдЮाрдиेंрдж्рд░िрдпाँ рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣рддी рд╣ैं।
06 рд╕рддрдд рдПрд╡ं рд╕рдордЧ्рд░ рдоूрд▓्рдпांрдХрди (CCE), рдкाрдаाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╡ рдкाрдаोрдкрд░ांрдд
"рд╕рддрдд рдЪрд▓े рдЬो рд╕ाрд▓ рднрд░, рд╕рдордЧ्рд░ рдЪрд╣ुँрдУрд░ рдХा рдЬ्рдЮाрди।
рдкाрдаाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╕ुрдзрд░рддा, рдкाрдаोрдкрд░ांрдд рдкрд░िрдгाрдо॥"
рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣-рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдЬाрдиा। CCE рдХा рд░ूрдк рдк्рд░рд╡ाрдиा॥
рдкрдв़ाрддे-рдкрдв़ाрддे рдк्рд░рд╢्рди рдЬो рдЖрд╡े। рдкाрдаाрди्рддрд░्рдЧрдд рд░ूрдк рдХрд╣ाрд╡े॥
рд╕рдд्рд░ рдЕंрдд рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ोрдИ। рдкाрдаोрдкрд░ांрдд рдХрд╣े рд╕рдм рдХोрдИ॥
ЁЯзБ рдкाрдаाрди्рддрд░्рдЧрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди (Formative/рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ)
рд╕рдордп: рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде (рджौрд░ाрди)।
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рддрдд्рдХाрд▓ рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рдлीрдбрдмैрдХ рджेрдиा। рдЗрд╕рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдЕрдкрдиी рдЕрдзिрдЧрдо рдХी рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХो рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдоौрдХा рдоिрд▓рддा рд╣ै।
ЁЯОУ рдкाрдаोрдкрд░ांрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди (Summative/рдпोрдЧाрдд्рдордХ)
рд╕рдордп: рдкाрда рдпा рдкूрд░े рд╕рдд्рд░ рдХी рд╕рдоाрдк्рддि рдкрд░ (рдЕंрдд рдоें)।
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рдЧрддि рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░рдиा, рдЧ्рд░ेрдб рдпा рдкрд░िрдгाрдо рджेрдиा рдФрд░ рдЕрдЧрд▓ी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдк्рд░ोрди्рдирдд рдХрд░рдиा। рдЗрд╕рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХा рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
ЁЯТб рд╣िрди्рджी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдЧैрд▓рд░ी
рдл्рд▓िрдк рдХाрд░्рдб рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдХे рдЯ्рд░िрдХ рдХे рдЫिрдкे рднाрд╡ाрд░्рде рдХो рд╕рдордЭें
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╕рд░्рджिрдпों рдоें рд╣рдо 'рдКрдиी' рдХрдкрдб़े рдкрд╣рдирддे рд╣ैं।
рдК → рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдиी → рдиिрдпрдо
рдЕрд░्рдеाрдд् рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि рдоें рдкрд╣рд▓े 'рдЙрджाрд╣рд░рдг' рдлिрд░ 'рдиिрдпрдо' рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। (рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╣ेрддु рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда)।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рднाрд╖ा рдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдХौрд╢рд▓ों рдХा рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд░рдо рд╣ै:
рд╕ु → рд╕ुрдирдиा (рд╢्рд░рд╡рдг)
рдмो → рдмोрд▓рдиा (рднाрд╖рдг/рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг)
рдк → рдкрдв़рдиा (рд╡ाрдЪрди)
рд▓ि → рд▓िрдЦрдиा (рд▓ेрдЦрди)
рджैрдиिрдХ рдкाрда рдпोрдЬрдиा рдХे 5 рдХ्рд░рдоिрдХ рд╕ोрдкाрди:
1. рдк्рд░ → рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
2. рдк्рд░ → рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг
3. рддु → рддुрд▓рдиा (рд╕рдо्рдмрдж्рдзीрдХрд░рдг)
4. рд╕ा → рд╕ाрдоाрди्рдпीрдХрд░рдг
5. рдк्рд░ → рдк्рд░рдпोрдЧ (рдЕрдн्рдпाрд╕/рдЧृрд╣рдХाрд░्рдп)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:
рднोрдЬрди рдкрдХाрддे рд╣ुрдП рдЪрдЦрдиा: рдкाрдаाрди्рддрд░्рдЧрдд (рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ/Formative) рдХ्рдпोंрдХि рдЕрднी рд╕ुрдзाрд░ рдХी рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рд╣ै।
рднोрдЬрди рдкрд░ोрд╕рдиे рдХे рдмाрдж рдлीрдбрдмैрдХ: рдкाрдаोрдкрд░ांрдд (рдпोрдЧाрдд्рдордХ/Summative) рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдм рд╕ुрдзाрд░ рдирд╣ीं рдкрд░िрдгाрдо рдоिрд▓ेрдЧा।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा:
рдм्рд▓рдб рдЯेрд╕्рдЯ (рдХрдордЬोрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рдвूँрдврдиा): рдиिрджाрди (Diagnosis)।
рджрд╡ाрдИ рджेрдиा (рдд्рд░ुрдЯिрдпाँ рджूрд░ рдХрд░ рдкुрдиः рд╢िрдХ्рд╖рдг): рдЙрдкрдЪाрд░ (Remedy)। рдиिрджाрди рдХे рдмिрдиा рдЙрдкрдЪाрд░ рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै।
рдЗंрдж्рд░िрдп рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рд╕िрдж्рдзांрдд:
рдЬिрд╕ рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдоें рдмाрд▓рдХों рдХी рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬ्рдЮाрдиेंрдж्рд░िрдпाँ (рдЬैрд╕े рдЖँрдЦें рджेрдЦрдиा, рдХाрди рд╕ुрдирдиा, рдд्рд╡рдЪा рдЫूрдиा) рдПрдХ рд╕ाрде рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЙрд╕ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕े рдЕрд░्рдЬिрдд рдЬ्рдЮाрди рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕्рдеाрдпी рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд╣ोрддा рд╣ै।
✍️ рд╣िрди्рджी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ - рд╕्рд╡-рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХ्рд╡िрдЬ़
рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХो рдЬांрдЪें। рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджें рдФрд░ рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо рджेрдЦें।
рдЖрдкрдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдкрд░िрдгाрдо
80%
рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ! рдЖрдкрдХी рд╣िрди्рджी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХी рддैрдпाрд░ी рдмेрд╣рдж рдордЬрдмूрдд рд╣ै।
рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: 0 / 8
0 Comments